Skip to main content

Spreuke 20:1-30

Written by Chris van Wyk on . Posted in Kronologiese Bybelleesplan.

Erken God in alles

Die spreuke van hoofstuk 20 is weereens woordprentjies van die wyse lewe teenoor die dwase een. In elkeen word ‘n lewensituasie op ‘n baie bondige, maar ook boeiende manier geskilder, waarin die lewenswysheid van die Spreukedigter, Salomo, weergegee word. Die onderwerpe word uit alle lewensfere geneem: die ekonomie, die politiek, die regbank, die geestelike lewe, die gesinslewe, en die sosiale lewe.

Spreuke 20:1

Vers 1. Drank laat jou respek verloor – vir ander, en ander vir jou. Drank word hier gepersonifieer. Dit dra die waarheid oor dat drank amper ‘n lewe van sy eie kry. Dit sien ’n mens deurdat drank jou anders laat optree as wat jy eintlik is. Spreekwoordelik: soos ’n leeu of ’n lam.

Spreuke 20:2-3

Vers 2. Die gramskap van ‘n koning spel gevaar. Hy is soos ’n jong leeu wat enige uitdaging met geweld ontmoet. Die koning kan natuurlik ook ‘n metafoor wees vir iemand onder die invloed van drank. Vers 3. Om ‘n rusie te vermy, is wys. Dit is net dwase wat sonder om te dink rusie maak.

Spreuke 20:4-6

Vers 4. Dit is die wet van die plaas: as jy nie plant nie, sal jy nie oes nie. Wat jy insit, kry jy uit. Vers 5. Dit gaan hier nie soseer oor wysheid wat soos diep waters in ons beskikbaar is nie. Dit gaan oor ’n wyse persoon wat ons kan help om die diepte van ons eie motiverings en oorwegings te kan verstaan. Sulke oorwoë menings van wyse mense gee diepte aan ons eie lewe. Vers 6. Betroubaarheid is skaars. Baie sê dat hulle lojaal is, maar min is regtig betroubaar.

Spreuke 20:7

Regdoen en eerlikheid is tot die voordeel van jou kinders. Nie net in die voordeel wat dit vir hulle in die lewe inhou nie, maar ook in die voorbeeld wat dit vir hulle eie volwasse lewe gee.

Spreuke 20:8-10

Vers 8. Die vers kan beteken dat ’n koning goed is met foutvindery. Maar dit is beter om dit as ’n ideaal te sien waaraan ’n koning gemeet word. Dat hy sal toesien dat boosheid uit sy ryk verwyder word soos kaf van die koring op ’n dorsvloer geskei word. Soos Dawid dit van die Here vra dat van hom as koning waar sal wees in Psalm 101 (vgl vers 26, 28 – integriteit en liefde en trou is nodig). Ons kan ook daarvoor bid waar dit nie die geval is nie. Vers 9. Die waarheid is dat niemand kan sê dat hy of sy in alle gedagtes suiwer was en in alles sonder sonde opgetree het. Onskuld is skaars. Dit is waarom ons verlossing nodig het (vgl 1 Kon 8:46; Ps 143:2; Rom 3:23-24). Vers 10. Die Here haat bedrog. Hy gril vir onregverdige besigheid (vgl vers 23 vir dieselfde gedagte).

Spreuke 20:11

‘n Mens kan van vroeg af sien uit ’n kind se gedrag of hy of sy eerlik en opreg is al dan nie. Vaardige ouers kan daarby aansluit en hulle kinders in die regte rigting opvoed. Hetsy deur aanmoediging of teregwysing.

Spreuke 20:12

God het ons ons luister- en onderskeidingsvermoë gegee. Dit is dus genade as ons nie net fisiese oë en ore het nie, maar inderdaad kan gehoorsaam en in wysheid kan groei.

Spreuke 20:13-15

Vers 13. Hardwerkendheid bring oorvloed. Interessant: “staan vroeg op” (1983-vertaling) is eintlik die vertaling van “maak jou oë vroeg oop” (1933/53-vertaling) wat dié vers met vers 12, verbind. Spreuke wil dus sê, God het jou oë gegee, gebruik dit dan van vroeg af om jou werk met passie en oorgawe te doen. Vers 14. Kopers maak nie hulle ware gevoelens oor ‘n winskopie bekend nie, tot hulle eie voordeel. Dit is moontlik raad van ’n ervare besigheidsman aan ’n beginner. Vers 15. Kennis is meer werd as goud en edelstene (rooi korale of robyne). Nie net in terme van sigwaarde nie, maar in terme van intrinsieke waarde.

Spreuke 20:16-18

Vers 16. Sorg dat jy iets van waarde het waarmee jy mense, veral as hulle vreemdelinge is, verantwoordelik kan hou vir hulle verpligtinge. Die bokleed was die normale pand vir ’n lening (vgl Eks 22:26–27; Deut 24:10–13). Vers 17. Oneerlike wins kan jou suur bekom. Gesteelde goed smaak miskien lekker, maar dit kan jou klippe laat kou as jy uitgevang word. Vers 18. Oorleg in beplanning bring sukses in oorlog, trouens in enige situasie van konflik (vgl Spr 24:5-6; Pred 9:13-18).

Spreuke 20:19

In kort: Pasop vir ’n skindertong. Jou geheime kan volgende aan die beurt wees vir die skindertong om oor te vertel.

Spreuke 20:20-21

Vers 20 is begrond in die vyfde gebod, om jou pa en ma te eer (vgl Eks 20:12). Dit is ook die enigste gebod waaraan ’n belofte gekoppel is: “dan sal jy lank bly woon in die land wat die Here jou God vir jou gee.”

Wie dus sy pa of sy ma (ver)vloek – dit sluit in om hulle “lig te skat, te ignoreer, as waardeloos te reken, of met minagting te hanteer – sy (lewens)lamp gaan in pikdonker dood. Dit is om soos in ’n swart gat ingesluk te word waaruit geen ontsnapping moontlik is nie.

Onthou ook dat Bybels gesproke gegeld het of jy nou van hulle gehou het of nie. Só word dit ook in die NT geleer (vgl Ef 6:1-9). Trouens, hierdie respek word aan alle gesagsinstansies gegee: “omdat die Here dit wil” (vgl 1 Pet 2:13-18). Spreuke sal nog twee keer soortgelyke uitsprake maak (vgl Spr 30:11, 17).

Vers 21 sluit aan by die vorige spreuk in Spreuke 13:11 se waarneming van die inherente onstabiliteit van rykdom en waarsku dat ’n besit wat haastig – dit kan ook oneerlik wees – bymekaar gemaak word, nie kan hou nie (vgl Spr 21:5-6; 28:20, 22). Dink aan die seun in die gelykenis van die Verlore Seun wat sy erfporsie voortydig ingepalm het, en dit tot die laaste sent verkwis het (vgl Luk 15:12).

Spreuke 20:22-23

Vers 22 beklemtoon dat vergelding vir die kwaad die Here se domein is. Dit berus op die uitspraak in die wet: “My kom die wraak toe en die vergelding.” (Deut 32:35). Paulus baseer sy lering hierop: “Oorwin die kwaad deur die goeie.” (Rom 12:17-21). As ’n mens die Here vertrou om geregtigheid te laat geskied, kan jy dit waag om goed te doen selfs al doen ander kwaad aan jou. Kan jy wag dat Hy jou help. Vers 23 beklemtoon weereens dat die Here bedrog haat. Hy gril vir onregverdige besigheid (vgl vers 10 vir dieselfde gedagte).

Spreuke 20:24-25

Vers 24 formuleer ’n diep waarheid. God bepaal ’n mens se koers, want Hy ken ons pad van begin tot end. Wysheid is dus om baie naby aan Hom te leef, maak nie saak hoe daardie pad ontvou nie. Dié spreuk is daarom beide ‘n waarskuwing dat ons nie moet dink dat ons op ons eie kan regkom nie, maar ook ‘n vertroosting, dat in ons soeke na sy wil, ons op Sy betrokkenheid kan reken. Vers 25 waarsku tereg dat jy vir jouself ’n strik stel as jy oorhaastig iets aan die Here belowe en eers agterna besef wat jy regtig belowe het. Bereken die koste voor jy belowe! Vergelyk Prediker 5:4: “Dit is beter dat jy nie belowe nie as dat jy belowe en nie betaal nie.”

Spreuke 20:26-27

Vers 26.’ n Wyse koning oordeel met integriteit en ontbloot en straf goddelose mense. Spreuke gebruik die metafoor van ’n klipwiel wat op ’n dorsvloer oor die koring gerol word om die koring se dop te breek. Só maak die koning met bose mense. Daarvoor het hy natuurlik self integriteit nodig (Spr 20:8) sowel as liefde en trou aan sy lojale onderdane (Spr 20:28).

Vers 27 verwys na die skepping van die mens waar God die “asem van die lewe” in Adam ingeblaas het (nišmat – Gen 2:7). Daarom word dit hier vertaal met “gees”. Dit is daardie geestelike dimensie van ons wese waarmee ons met God in kontak kom. Dit is die setel van ons morele, intellektuele en geestelike vermoëns. Sommige vertaal dit daarom ook met “gewete”.

Die metafoor waarmee hier gewerk word is dat die “gees” van die mens soos ’n lamp van die Here is wat van kamer tot kamer in die innerlike mens gaan om God se lig daarop te laat skyn. Spreuke sê hiermee dat ons in ons gees weet wat God wil hê. Dit is die deel waar die Gees met ons werk, soos Paulus ons in die NT leer (Rom 9:1).

Spreuke 20:28-30

Vers 28. Troue liefde (ḥeseḏ) en waarheid (ʾěměṯ) bevestig die heerskappy van ‘n koning op ’n volhoubare manier. Die eerste reël van die vers verwys na die troue liefde en betroubaarheid van die koning. Die tweede reël van die vers na God se troue liefde vir die koning, die verbond met Dawid wat die basis van koningskap vorm (vgl 2 Sam 7).

Vers 29. Jongmans se trots is hulle krag; oumense se waarde lê in hulle grysheid. Grys hare is hier ’n simbool van hulle waardigheid, wysheid en ervaring. Wedersydse respek bring die beste in ons na vore.

Vers 30. Letterlik vertaal: “Kneuswonde suiwer boosheid; lyfstraf die kamers van die binneste.” Fisieke straf het dus geestelike waarde, en streng dissipline hou jou weg van die kwaad. Presies dieselfde woorde (ḥabbûrâ – wonde – en makkâ – lyfstraf) word vir die lyding gebruik waaraan God die Dienskneg van die Here onderwerp het (kneuswonde en lyfstraf / geseling – Jes 53:4-5). Uit die NT weet ons dat Jesus, die Dienskneg van die Here, gewond en gegesel is vóór sy afgryslike kruisdood (Joh 19:1). Net, in sy geval is dit paradoksaal óns binnekant wat gesuiwer word.

View all posts in this series

Discover more from Bybelskool

Subscribe to get the latest posts sent to your email.

Kronologiese Bybelleesplan

Chris van Wyk

Ek is Direkteur van Bediening en Geestelike Vorming by Veritas College International. My passie in die lewe is om God bo alles te dien en gelowiges in geloofsvorming te begelei. I am Director of Ministry and Spiritual Formation at Veritas College International. My passion in life is to serve God above all and to lead believers in faith formation.

Maak 'n opmerking

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Onlangse kommentaar