Konflik met teenstanders in Galilea (hfst. 11–12)

Matteus vertel in hoofstuk 11 vir ons die gemengde reaksie op Jesus se boodskap van die koninkryk.  Daar is die teenstand van die Joodse volk wat manifesteer in die aanstoot wat hulle neem aan Jesus se bediening aan tollenaars en sondaars (Matt. 11:2-19; vgl. Luk. 7:18-35), sowel as in die feit dat die stede nie tot bekering kom nie ten spyte van die kragtige dade wat Jesus daar gedoen het (Matt. 11:20-24; vgl. Luk. 10:13-15).  In skerp kontras met hulle kan die Here Jesus sy Vader loof vir “kindertjies” wat God ontvanklik vir die boodskap van die koninkryk gemaak het.  Vir almal bied Jesus in elk geval rus vir hulle gemoed aan in ’n persoonlike verhouding met Hom (Matt. 11:25-30; vgl. Luk. 10:21-22).

MATTEUS 11:2-19

2 Toe Johannes in die tronk van Christus se dade hoor, het hy deur sy dissipels ’n boodskap gestuur

3 en Hom gevra: “Is U die Een wat sou kom of moet ons ’n ander Een verwag?”

4 Jesus het geantwoord en vir hulle gesê: “Gaan vertel vir Johannes wat julle hoor en sien:

5 Blindes sien weer en verlamdes loop, mense met ernstige velsiektes word gereinig en dowes hoor, dooies word opgewek en die evangelie word aan armes verkondig.

6 Gelukkig is die een wat nie aanstoot neem aan My nie.”

7 Toe hulle besig was om weg te gaan, het Jesus begin om met die skares oor Johannes te praat: “Wat het julle uitgegaan om in die woestyn te aanskou? ’n Riet wat deur die wind rondgewaai word?

8 Wat het julle dan uitgegaan om te sien? ’n Man wat in luukse klere geklee is? Kyk, dié wat luukse klere dra, is in koningshuise.

9 Wat het julle dan uitgegaan om te sien? ’n Profeet? Ja, Ek sê vir julle, inderdaad baie meer as ’n profeet.

10 Hý is die een oor wie daar geskryf is:

‘Kyk, Ek stuur my boodskapper voor jou,

wat jou pad voor jou gereed sal maak.’ (Mal 3:1)

11 Amen, Ek sê vir julle: Onder dié wat uit vroue gebore is, het daar nie een verskyn wat groter as Johannes die Doper is nie, maar die kleinste in die koninkryk van die hemele is groter as hy.

12 Van die dae van Johannes die Doper af tot nou toe ly die koninkryk van die hemele onder geweld en geweldenaars probeer dit met geweld vat.

13 Want tot die tyd van Johannes het al die profete en die wet geprofeteer;

14 as julle dit wil aanvaar, hý is Elia wat sou kom.

15 Wie ore het, moet luister.

16 Waarmee sal Ek hierdie geslag vergelyk? Hulle is soos kinders wat op die markpleine sit en na die ander roep

17 en sê:

‘Ons het vir julle fluit gespeel

en julle het nie gedans nie,

ons het begrafnisliedere gesing

en julle het nie gerou nie.’

18 Want Johannes het gekom en nie geëet of gedrink nie, en hulle sê: ‘Hy het ’n demoon.’

19 Die Seun van die mens het gekom en geëet en gedrink, en hulle sê: ‘Kyk, ’n vraat en ’n dronklap, ’n vriend van tollenaars en sondaars.’ Die wysheid word egter reg bewys deur sy dade.”

Teks en konteks

11:2-3 Interessant genoeg word die naam Christus die eerste keer weer hier gebruik vir Jesus, in Matteus se Evangelie, ná Herodes met die sterrekenners se besoek navraag gedoen het na die geboorte van die Christus.  En dit is gepas dat dit Johannes die Doper is wat deur sy dissipels vra of Jesus die Christus is, die Een wat sou kom en of hulle iemand anders moet verwag.  Hy het immers as Voorbereider opgetree en het die doop van Jesus gefasiliteer. Johannes sit immers in die tronk en sou kort hierna onthoof word (Matt. 14). Sy vraag was dus waarskynlik gebore uit die benarde situasie waarin hy hom in die tronk bevind het.

11:4-5 Jesus se antwoord aan hom deur sy dissipels is om presies wat Johannes in elk geval gehoor het, te herhaal: dat blindes weer sien, dat verlamdes weer loop, dat melaatses gereinig word, dat dowes hoor, dat dooies opgewek word en dat armes die boodskap van die evangelie hoor. Hy doen dit in taal wat uit die OT kom soos ons in Lukas kennis geneem het (Jes. 26:19; 29:18; 35:5-6; 42:7,18; 61:1).  Jesus verbind dus die wonders aan die Woord wat Johannes goed ken.  Dié ses wonders wat genoem word, korrespondeer ook met die meeste van die wonders wat die afgelope paar hoofstukke in Matteus 8-9 vertel is.

11:6 Jesus doen daarmee saam ’n baie spesifieke oproep aan Johannes om nie aan Jesus aanstoot te neem, omdat hy in die tronk is en nie uit sy situasie gered word nie.

11:7-11 Met die vertrek van Johannes die Doper se dissipels, brei Jesus dan uit oor die besondere profeet en boodskapper wat Johannes was, in ’n sekere sin die grootste van alle mense tot op daardie tyd, die Voorbereider vir die koms van die Verlosser.

Johannes was aan die een kant nie magteloos nie. Hy was geen bewende riet nie. Hy was aan die ander kant ook nie magtig nie. Geen welvarende koninklike wat tuis sou wees in die luukse omgewing van die koningshuise van die wêreld nie.

Wat was hy?  Hy was ‘n profeet, die een wat Maleagi voorspel het (Mal 3:1). Daarin het Johannes se krag en grootsheid gelê, al sou die grootsheid uiteindelik oorskadu word deur dié wat kom, die kinders van die koninkryk, soos dit ook reeds die geval was met die Een wat die koninkryk gebring het, Jesus, die Christus.

11:12 Jesus verwys hier na die geweld waarmee op die boodskap van die koninkryk reageer word, soos geïllustreer word deur wat met Johannes die Doper gebeur het, en wat toenemend met Jesus gebeur, die twee boodskappers van die koninkryk. Die koninkryk van die hemele en sy boodskappers ly dus onder die gewelddadige teenstand van geweldenaars wat daarteen in opstand is.

11:13-15 Die teenstand teen Johannes die Doper bewys daarom dat hy ‘n profeet is, want só is almal nog altyd hanteer wat vir die waarheid opkom. Jesus bevestig daarmee op nóg ‘n manier Johannes se status as profeet deur hom met Elia te vereenselwig, na aanleiding van Maleagi se profesie (Mal 4:5). Wie geestelike ore het om dié boodskap te kan hoor, moet luister na wat Jesus sê.

11:16-18 Die tragedie is egter dat nie Johannes die Doper of die Seun van die Mens, die Voorbereider of die Verlosser, vir die Joodse volk aanvaarbaar was nie.  Die een was te vrolik en die ander nie treurig genoeg nie – uitgedruk met die metafore van ‘n dansbaan en ‘n begrafnis. Die wispelturige Jode kon hulle nie so ver kry om na hulle pype te dans nie.

11:19 Die vrug op hulle werk sal egter op die langtermyn hulle boodskap bevestig, sê Jesus.

Boodskap en betekenis

Jesus leer ons hiermee dat ‘n mens geseënd is as jy dit kan regkry om te leer om met jou kwota van onvervulde beloftes te lewe en nie aan Jesus aanstoot neem in die proses nie. Daar is ‘n paradoks in die lewe met God. God het vir Johannes diep waarhede geleer, en hom op wonderlike wyses gebruik. Maar, die lyding van die tronk en die dood deur onthoofding was die prys wat hy daarvoor moes betaal.

Die waarheid is dus dat dié mense wat hulle lewe gee vir Jesus in die navolging van hulle roeping, van die kleinstes tot die grootstes onder ons, nie die lyding wat daarmee gepaard gaan, gespaar word nie. Niemand kan dit ontwyk nie.

Die koninkryk van God word van die begin af deur geweld teengestaan, en die boodskappers van die koninkryk kan die effek op hulle lewe nie ontwyk nie – nie Johannes die Doper nie, nie Jesus die Christus nie, en vir seker nie enigeen van ons as God se kinders nie. Dit is juis deur die dood wat die lewe gevestig word. Dit is die wonder van die kruisevangelie.

Matteus se boodskap hier kom baie ooreen met Lukas s’n (Luk. 14:25-33), maar verskil tog in ‘n hele paar opsigte. Matteus praat van “meer liefhet” (φιλέω – “to have love or affection for [Jesus] based on association” meer as [ὑπὲρ ἐμὲ] wat jy dit vir jou pa of ma het – Louw-Nida in ScriptureDirect) vs. Lukas wat van “haat” (μισέω – “dislike strongly with the implication of aversion and hostility” – Louw-Nida in ScriptureDirect) praat.

Die konteks waarbinne Jesus optree, verskil ook, wat miskien die verskil in woordkeuse verklaar.

• In Matteus word hierdie boodskap aan die twaalf dissipels gegee waarin hulle liefde vir Jesus “bo dié van hulle liefde vir hulle ouers” beklemtoon word. Van hulle mense het immers ook vir Jesus gevolg. Hulle lojaliteit aan Jesus moet egter groter wees as dié aan hulle eie mense wat die keuse vir φιλῶν ὑπὲρ ἐμὲ verklaar.
• In Lukas word die boodskap aan die groot skares wat Jesus gevolg het, gegee waarin die breuk wat hulle moet maak selfs met hulle geliefdes beklemtoon word. Hulle eie mense het waarskynlik nie vir Jesus gevolg nie. Hulle keuse vir radikale dissipelskap, anders as hulle familielede, word dus met die keuse van die woord μισέω beklemtoon.

MATTEUS 10:37-11:1

37 Wie sy vader of moeder meer liefhet as vir My, is My nie werd nie, en wie sy seun of dogter meer liefhet as vir My, is My nie werd nie;

38 en wie nie sy kruis neem en agter My aan kom nie, is My nie werd nie.

39 Hy wat sy lewe behou, sal dit verloor, maar hy wat sy lewe ter wille van My verloor, sal dit behou.”

40 “Wie julle ontvang, ontvang My, en wie My ontvang, ontvang die Een wat My gestuur het.

41 Wie ’n profeet ontvang omdat hy ’n profeet is, sal die loon van ’n profeet kry, en wie ’n regverdige ontvang omdat hy ’n regverdige is, sal die loon van ’n regverdige kry.

42 En wie ook al een van hierdie kleintjies ’n koppie koue water gee om te drink net omdat hy ’n dissipel is, amen, Ek sê vir julle: Hy sal beslis nie sy loon verloor nie.”

11:1 Toe Jesus klaar opdragte aan sy twaalf dissipels gegee het, het Hy daarvandaan verder gegaan om in hulle dorpe te onderrig en te preek.

Teks en konteks

10:37 Jesus gaan verder om die dissipels te staal teen die verdeeldheid wat hulle in families kan ervaar, en verklaar dat wie ‘n pa of ma “meer liefhet” (phileō) as vir Jesus, Hom nie werd is nie. Dieselfde geld ouers wat hulle seun of dogter meer liefhet as vir Jesus. Hulle is Hom ook nie werd nie.

10:38-39 Om Jesus te volg, is ‘n kruispad. Wie sy kruis nie opneem en agter Jesus aan gaan nie is Hom nie werd nie. Hy wat die kruispad probeer vermy om sy lewe te behou – hetsy deur martelaarskap te vermy, of verdeeldheid in families – sal dit juis verloor. Dit is net dié wat bereid is om hulle lewe ter wille van Jesus te verloor, wat op paradoksale wyse hulle lewe sal behou.

10:40 Soos in boekhou is daar egter nie net ‘n debietkant aan dissipelskap nie. Ook ‘n kredietkant! Jesus sluit hierdie gesprek af deur hulle te bemoedig dat hierdie  “kruisdra” ‘n duidelike boodskap vir die wêreld sal inhou dat hulle regtig Jesus se verteenwoordigers is.

En waar hulle as sy boodskappers ontvang word – dit verwys na mense se huise sowel as hulle boodskap (vgl. Matt. 10:11-14) – sal die luisteraars die voorreg ontvang om in Jesus se teenwoordigheid, en die Een wat Hom gestuur het, sy Vader, te kom. God se teenwoordigheid vergesel dus die dissipels se sendingwerk. Dit is die ontvangers se beloning.

10:41 Dieselfde geld vir die ontvangs van profete en regverdiges, want hulle verteenwoordig ook die Here God.  Die agtergrond hiervoor kan moontlik die verhale van Elia en Elisa wees waar die weduwee van Sarfat se meel en olie nie opgeraak het nie (1 Kon. 17:8-24), en die vrou van Sunem ‘n kind van die Here ontvang het (2 Kon. 4:7-37). Ontvanklikheid vir God se boodskap het nie net geestelike waarde nie, maar ook ‘n aardse seën.

10:42 Dieselfde geld vir die ontvangs van “hierdie kleintjies”. Dit verwys duidelik na die dissipels, soos die verwysing “net omdat hy ‘n dissipel is” uitspel (vgl. Matt. 25:40, 45). Wie ook al vir ‘n dissipel ‘n koppie koue water gee, net omdat hy ‘n dissipel is, sal ook sy loon nie verloor nie. Normaalweg was ‘n koppie koue water in die Midde-Ooste ‘n vanselfsprekende deel van gasvryheid. Jesus belowe egter om selfs só ‘n normale vanselfsprekende hulp aan ‘n dissipel te beloon.

11:1 Daarmee sluit Jesus sy sending van die twaalf dissipels af en gaan self daarvandaan verder om in hulle dorpe te onderrig en te preek.

Boodskap en betekenis

Jesus vra nie van ons dat ons liefdeloos raak nie. Hy vra van ons ‘n bereidheid om vir Hom te kies as die keuse tussen lojaliteit aan Hom en lojaliteit aan familie, of enige ander belang wat jy het, op die spits gedryf word. Positief gestel, ons moet Jesus meer liefhê as ons eie lewe of ons eie familie.

Johannes die Doper vra net hierna in Matteus, terwyl hy in die tronk sit vir sy geloof, is U regtig die Een wat moes kom? En Jesus antwoord hom uit die Skrif (veral Jes. 8:14–15; 26:19; 29:18; 35:5-6; 42:18; 61:1) dat Hy inderdaad die Een is, om Johannes in sy geloof te versterk. Só het Jesus gesorg dat Johannes die Doper enduit lojaal bly aan Hom, selfs al het dit sy dood gekos. Ons het dié gedeelte egter vroeër hanteer om dit te laat aansluit by Lukas se weergawe.

Dit tref my dat Jesus sy eie teenwoordigheid en dié van God aan die boodskap van die dissipels, profete en ander gestuurdes van God koppel, selfs aan gewone mense wat regverdig lewe. Deur oop te raak vir hulle boodskap, ontvang mense letterlik ‘n seën van God af. Dit is ‘n wonderlike belofte om aan vas te hou in jou eie werk vir die Here. God sal dié mense seën wat jou en jou boodskap ontvang. Jy kan daarop staatmaak.

MATTEUS 10:34-36

34 “Moenie dink dat Ek gekom het om vrede op die aarde te bring nie; Ek het nie gekom om vrede te bring nie, maar die swaard.

35 Want Ek het gekom om ’n man teen sy vader in opstand te laat kom en ’n dogter teen haar moeder, en ’n skoondogter teen haar skoonmoeder,

36 en ’n mens se familielede sal sy vyande wees.

MATTEUS 10:32-33

32 “Elkeen dan wat My voor die mense bely, sal Ek ook voor my Vader in die hemel bely;

33 maar wie ook al My voor die mense verloën, sal Ek ook voor my Vader in die hemel verloën.”

Jesus gaan voort om sy dissipels vir hulle sendingtaak te onderrig, al sal hulle dieselfde vervolging moet verduur as Hyself. Dit moet hulle egter nie beskroomd en bedeesd maak nie. Hulle moet onbevreesd in hulle getuienis wees.

MATTEUS 10:26-31

26 “Moet hulle dus nie vrees nie, want daar is niks wat bedek is wat nie geopenbaar sal word nie, en geheim wat nie bekendgemaak sal word nie.

27 Wat Ek vir julle in die donker sê, sê dit in die lig, en wat julle in die geheim hoor, verkondig dit van die dakke af.

28 En moenie dié vrees wat die liggaam doodmaak, maar die siel nie kan doodmaak nie. Vrees eerder die Een wat sowel die siel as die liggaam in die hel kan vernietig.

29 Word twee mossies nie vir ’n assarion (Romeinse kopermuntstukke) verkoop nie? En nie een van hulle sal op die grond val sonder julle Vader nie.

30 Van julle is selfs die hare op julle kop almal getel.

31 Moet dus nie vrees nie; julle is meer werd as baie mossies.”