Jesus word van die doop in die Jordaan in die woestyn van Judea deur die Gees ingelei om deur die Satan versoek te word.

Matteus vertel hierdie verhaal van Jesus se versoeking as belangrike inleiding tot die begin van sy verkondiging (Matt. 4:12-17), die roeping van sy eerste dissipels (Matt. 4:18-22) en die barmhartige hart wat Hy aan sy mense bewys deur hulle nie net te onderrig nie, maar ook van elke siekte en kwaal te genees (Matt. 4:23-25).

Jesus woon op dié stadium nog in Nasaret. Hy sou egter hierna Kapernaum sy hoofkwartier maak (Matt. 4:13), sy “eie stad” (Matt. 9:1). Kapernaum was ‘n groter stad met ‘n hawe by die See van Galilea vanwaar Jesus baie gebiede kon bereik.

MATTEUS 3:13-17

13 Toe kom Jesus van Galilea af na Johannes by die Jordaan om deur hom gedoop te word.

14 Maar Johannes het Hom probeer keer en gesê: “Ek het nodig om deur U gedoop te word, en U kom na my toe?”

15 Maar Jesus het geantwoord en vir hom gesê: “Laat dit nou toe, want so is dit paslik vir ons om alles te doen wat God vereis.” Toe laat hy Hom toe.

16 Nadat Hy gedoop is, het Jesus dadelik opgekom uit die water; en kyk, die hemele is vir Hom geopen en Hy het die Gees van God sien neerdaal soos ’n duif en op Hom kom.

17 En kyk, daar was ’n stem uit die hemel wat sê: “Hý is my geliefde Seun in wie Ek ’n welbehae het.”

MATTEUS 3:7-12

7 Maar toe hy baie van die Fariseërs en Sadduseërs sien kom vir sy doop het hy vir hulle gesê: “Julle gebroedsel van slange, wie het julle gewaarsku om te vlug vir die komende oordeel?

8 Lewer dan die vrug wat by die bekering pas

9 en moenie dink dat julle by julleself kan sê: ‘Ons het Abraham as vader’ nie. Want ek sê vir julle dat God uit hierdie klippe kinders vir Abraham kan verwek.

10 Die byl lê reeds aan die wortel van die bome; elke boom dan wat nie goeie vrug dra nie word uitgekap en in die vuur gegooi.

11 Ek doop julle met water wat wys op bekering, maar Hy wat ná my kom, is sterker as ek, wie se sandale ek nie werd is om vir Hom te dra nie. Hy sal julle doop met die Heilige Gees en met vuur.

12 Sy oesvurk is in sy hand en Hy sal sy dorsvloer skoonmaak en sy koring in die graanskuur bymekaarmaak, maar die kaf met ’n onblusbare vuur verbrand.”

Voorbereidingsverhale: doop en versoeking (hfst. 3-4)

Al vier Evangelies onderstreep die belangrikheid van die bediening van Johannes die Doper as ‘n voorbereiding van die bediening van die Here Jesus Christus. Daar is sewe episodes in Matteus se verhaal van hierdie voorbereiding tot met Jesus se eerste groot toespraak, die Bergrede (Matt. 5-7):

1. Johannes die Doper preek in die woestyn van Judea en kondig die doop van bekering aan – Matt. 3:1-6
2. Johannes die Doper waarsku die Fariseërs en Sadduseërs om die vrug van bekering te dra – Matt. 3:7-12
3. Jesus word deur Johannes gedoop en met die Gees vervul by die Jordaan – Matt. 3:13-17
4. Jesus word deur die Satan versoek in die woestyn van Judea – Matt. 4:1-11
5. Jesus gaan woon in Kapernaum en preek in Galilea dat die koninkryk van God naby gekom het – Matt. 4:12-17
6. Jesus roep sy dissipels as vissers van mense langs die See van Galilea – Matt. 4:18-22
7. Jesus verkondig die evangelie van die koninkryk en groot skares uit Galilea, Sirië, Dekapolis, Jerusalem, Judea en oorkant die Jordaan volg Hom – Matt. 4:23-25

Johannes se bediening vind plaas in die woestyngebied van Juda oorkant die Jordaan (Matt. 3:1), by Betanië (Joh. 1:28). Trouens, Lukas sê dat dit in die hele omliggende gebied van die Jordaan gebeur het (Luk. 3:3). Ons lees onder andere dat hy ook gedoop het by Enon naby Salim, waar daar baie water was (Joh. 3:23).

Die hele landstreek van Judea en selfs al die inwoners van Jerusalem het na Johannes die Doper toe gestroom om na die belydenis van hulle sondes gedoop te word (Mrk. 1:5; Matt. 3:5).

Hierdie Betanië se ligging kan nie meer presies geïdentifiseer word nie, behalwe dat dit oorkant die Jordaan was. Dit moet in elk geval onderskei word van die Betanië naby Jerusalem waar Maria, Marta en Lasarus gebly het.

Sommige het in die verlede hierdie plek as Betabara by die Jordaan geïdentifiseer, soos ‘n paar Griekse manuskripte dit ook het en in ouer vertalings opgeneem is (OAV, KJV). Maar, Betabara is baie meer noord in die Jordaan, en die beste manuskripte lees Betanië.

Ons weet dus ongelukkig nie presies waar dit was nie, hoewel dit darem heeltemal duidelik is dat dit by die Jordaan was, op die oostelike oewer, waarskynlik net noord van die Dooie See (Taylor, Ministry in the Wilderness) en ‘n paar km oos van Jerigo.

MATTEUS 3:1-6

1 In daardie dae verskyn Johannes die Doper en preek in die woestyn van Judea

2 en sê: “Kom tot inkeer, want die koninkryk van die hemele is naby.”

3 Hy is die een van wie Jesaja die profeet gepraat het toe hy gesê het:

“’n Stem van een wat uitroep

in die woestyn:

Maak die pad van die Here gereed,

maak sy paaie reguit.” (Jes. 40:3)

4 Hierdie selfde Johannes het klere van kameelhaar gehad en ’n leerbelt om sy heupe, en sy kos was sprinkane en wilde heuning.

5 Toe het Jerusalem en die hele Judea en die hele Jordaanomgewing na hom toe uitgegaan,

6 en hulle is in die Jordaanrivier deur hom gedoop, terwyl hulle hulle sondes bely.

Teks en konteks

3:1 Matteus spring van Jesus se geboorte en uiteindelike verblyf in Nasaret in sy peuterjare direk na die voorbereidingswerk van Johannes die Doper deur sy prediking in die woestyn van Judea (Matt. 3:1-12). Dit sal opgevolg word deur die publieke aankondiging van Jesus as God se geliefde Seun (Matt. 3:13-17).

Let op dat Matteus Johannes skets beide as ‘n vervulling van die OT profesieë (Jes. 40 in Matt. 3:3) sowel as die eerste van die NT profete wat dié werk voortsit (Matt. 3:1).

3:2 Johannes die Doper begin sy bediening om die Joodse gemeenskap voor te berei om die boodskap van die koninkryk van die hemele wat in Jesus aanbreek, te kan ontvang. Dit behels ‘n eenvoudige maar duidelike boodskap van bekering. ‘n Wegdraai van hulle sondige leefwyse na gehoorsaamheid aan die pad van die Here.

Daardeur word gelowiges gereed gemaak vir die koninkryk van die hemele. Sonder bekering is dit immers onmoontlik om deel te word van die koninkryk van die hemele. So verkondig Jesus dit regdeur sy bediening dat Hy gekom het om sondaars tot bekering te roep (Matt. 4:17; 9:13; Mrk. 2:17; Luk. 3:8). Dit is nie dié wat lippediens doen en Jesus Here noem wat in die koninkryk van die hemele sal ingaan nie, maar dié wat die wil van sy Vader doen (Matt. 7:21; vgl. die talle gelykenisse oor die koninkryk in Matt. 13).

So beklemtoon Paulus dit ook talle kere in sy briewe (Gal. 5:21; 1 Kor. 6:9-11; Ef. 5:5), hoewel hy soos Lukas (Luk. 4:43; 9:62) eerder van die “koninkryk van God” praat. Dit dui egter op presies dieselfde realiteit.

3:3 Dat sy bediening só ’n groot impak gehad het, word deur Matteus, soos by Lukas en Markus, verbind aan die feit dat Johannes se bediening die vervulling van Jesaja 40:3 se profetiese belofte behels. Die belofte van God in die profesie van Jesaja kom in Johannes die Doper tot vervulling.

3:4 Matteus gee ‘n bietjie meer inligting oor Johannes die Doper as die ander skrywers. Sy klere was van kameelhaar met ‘n leerbelt om sy heupe en sy kos was sprinkane en wilde heuning.

Dit roep gevolglik ook die profeet Elia in herinnering. Elia het velklere en ‘n velgordel gedra (2 Kon. 1:8). Ook die profeet Sagaria assosieer profetewerk met ‘n harige kleed (Sag. 13:4). Later in die Evangelie sal Matteus ook Jesus se uitsprake oor Johannes weergee waar Hy by twee geleenthede hom direk met Elia verbind (Matt. 11:12-14; 17:9-13).

3:5-6 Omdat Johannes se bediening deur ‘n groot deel van die Jode erken word as van profetiese belang laat baie van die mense van Jerusalem, Judea en die Jordaanomgewing hul deur hom doop in die Jordaanrivier met die belydenis van hulle sondes.

Dit is interessant dat die Jode kies om die doop van Johannes te aanvaar. Waarskynlik omdat dié doop verband gehou het met die wet in Levitikus oor die “bad” as reinigingsritueel, soos ons reeds in Lukas 3 kennis geneem het. Dit kan ook verband hou met die doopsgebruik vir mense wat uit die heidense nasies die Joodse geloof aanvaar het (mikva). Die simboliese afwas van sondes was waarskynlik die vernaamste motivering waarom Johannes se doop vir hulle gepas was.

Betekenis en boodskap

Dit is duidelik dat daar geen verandering in ‘n mens se lewe kan plaasvind, sonder bekering nie. Die boodskap van die koninkryk van die hemele word deur ‘n voorbereide hart ontvang. Dit is waarom die bediening van Johannes die Doper om bekering gedraai het. En bekering is wat steeds nodig is in die lewe van elke gelowige. Soos Paulus daaroor skrywe in sy brief aan Titus:

“Want die genade van God wat redding bring aan alle mense het verskyn, en dit leer ons om nee te sê vir die goddeloosheid en wêreldse begeertes en om verstandig, reg en toegewyd in die huidige wêreld te leef,” (Tit. 2:11-12 – ASV).

Oorweeg wat dié boodskap van jou vra en hoor dat Johannes ook vir jou sê: Kom tot inkeer, nie omdat jy soos hy die Messias van die eerste koms verwag nie, maar omdat jy die Wederkoms van daardie Messias verwag. Hy is naby.

MATTEUS 2:22-23

22 Maar toe hy hoor dat Argelaos koning van Judea is in die plek van sy vader, Herodes, was hy bang om daarheen te gaan. En nadat hy in ’n droom gewaarsku is, het hy vertrek na die gebied van Galilea.

23 En daar aangekom, het hy gaan woon in ’n dorp met die naam Nasaret. So is vervul wat deur die profete gesê is dat Hy ’n Nasarener genoem sal word.