Psalm 137 – Jerusalem bly my grootste vreugde

Hierdie Psalm is ‘n roerende herinnering aan die pyn en ontworteling van die ballingskap.  Die Psalmis is waarskynlik in Jerusalem ná die terugkeer uit ballingskap en skryf die Psalm om die geloofsgemeenskap te help om die verlede te verwerk, sowel as om die nuwe situasie in Jerusalem te omarm en skouer aan die wiel te sit om die geloofsgemeenskap te herbou.

Die Psalm is daarom meer as ‘n klag oor die verlede.  Dit gebruik die herinnering aan die pyn as die basis vir ‘n nuwe verbintenis in die hede en sluit twee bedes aan God in om reg en geregtigheid te laat geskied ten opsigte van beide Edom, wat hulle in die steek gelaat het, en Babel, wat hulle weggevoer het in ballingskap.

Dit leer ons dat die verlede, selfs in die grusame pyn wat dit vir ‘n mens kan inhou, hetsy weens persoonlike skuld of weens omstandighede buite jou beheer, steeds die basis kan bly om in die hede jouself aan God te verbind en van Hom ‘n herstelde toekoms af te bid.  Aan God se liefde is daar immers geen einde nie, soos Psalm 136 so oorvloedig beklemtoon het.

In Esegiël het ons gesien dat die ballinge van tyd tot tyd vergader het by die kanale wat vanuit die Eufraat en die Tigris die stad van water voorsien het (vgl. Eseg. 1-3).  Daar het hulle in hulle verdrukking as weggevoerde slawe gesit en dink aan die plek vanwaar die Here hulle weggevoer het.  Die versoeke tot Sionsliedere deur hulle oorwinnaars het tot hulle pyn bygedra.  Hulle het nie kans gesien om in hulle leed te sing nie, en het hulle liere aan die wilgerbome opgehang as simboliek van hulle hartseer en pyn.

Tóg beteken dit nie dat hulle Jerusalem vergeet het nie.  Nie toe nie, en ook nie nou nie.  Inteendeel.  Hulle verbintenis aan Jerusalem bly onverdund lojaal.  Hulle is bereid om selfs verdere fisiese leed aangedoen te word – ‘n lam regterhand wat hulle onbekwaam sal maak om vir hulle self te sorg, en ‘n tong wat aan die verhemelte vaskleef wat hulle stom sal maak om hulle self hoorbaar te maak – as hulle sou durf waag om van Jerusalem te vergeet.  Die plek van God se teenwoordigheid op aarde bly hulle grootste vreugde, dié plek, en dié God, waaraan hulle hulleself verbind.

Maar dié verbintenis aan die Here laat hulle ook vrymoedigheid neem om Hom om reg en geregtigheid te vra.  Die smart wat Edom (Jakob, die stamvader van Israel, en Esau, die stamvader van Edom, was broers) hulle aangedoen het met die wegvoering in ballingskap roep by hulle die gebed om vergelding op (vgl. veral die profeet Obadja vir meer detail hieroor, waar ek ook verwys na Jeremia en Esegiël se perspektiewe).  Die Edomiete se houding van “breek af, breek af” moet die Here se optrede teenoor hulle bepaal.

Op dieselfde wyse vra die Psalmis dat die Here sal optree teenoor die Babiloniërs wat fisies die stad afgebreek en hulle in ballingskap weggevoer het.  Op grusame wyse word die vergelding wat gevra word, uitgespel, selfs teenoor die kinders wat teen ‘n rotswand verpletter moet word.  Let op dat die Psalmis nie vra dat hulle dit persoonlik moet uitvoer nie, maar dat die Here daarvoor sal sorg.

Wat ons hier in gedagte moet hou, is dat dié gebede om vergelding ‘n belangrike manier was (en is) om die emosies wat steeds lewendig was vir die teruggekeerde ballinge te hanteer.  Wat vir ons as kinders van die Here egter belangrik is, is om te weet dat vergelding in die NT aan die Here behoort.  Van ons word gevra om nie te vervloek nie, maar te seën (Luk. 9:54) en selfs ons vyande lief te hê (Matt. 5:44).

Die Here wil van vyande vriende maak, ook deur ons optrede en opoffering.  Maar, die helder woord is steeds dat God uiteindelik reg en geregtigheid sal laat geskied.  Dit is ook sy belofte aan ons.

Soos Paulus aan die Romeine skrywe:

¹⁷Moenie kwaad met kwaad vergeld nie.

Wees goedgesind teenoor alle mense.

¹⁸As dit moontlik is,

sover dit van julle afhang,

leef in vrede met alle mense.

¹⁹Moenie self wraak neem nie, geliefdes,

maar laat dit oor aan die oordeel van God.

Daar staan immers geskrywe:

“Dit is mý reg om te straf;

Ék sal vergeld,” ^wsê die Here.

²⁰“As jou vyand honger is,

gee hom iets om te eet;

as hy dors is,

gee hom iets om te drink;

want deur dit te doen,

maak jy hom vuurrooi van skaamte.” ^x

²¹Moet jou nie deur die kwaad laat oorwin nie,

maar oorwin die kwaad deur die goeie. (Rom. 12:17-21).

^w Vgl. Deut. 32:35

^x Vgl. Spr. 25:21–25:22