Jesus verkondig dat Hy Here is van die Sabbat en daag die Fariseërs se mondelinge tradisies uit

Soos Lukas (6:1-5) en Markus (2:23-28) vertel Matteus die verhaal van Jesus en sy dissipels wat op die Sabbat deur die koringlande loop en van die are pluk om hulle honger te stil. In al drie Evangelies word die dissipels deur die Fariseërs gekritiseer op grond van hulle mondelinge tradisies, waarna Jesus die voorbeeld van Dawid en sy manne aanhaal om te wys dat menslike nood in sekere omstandighede bo seremoniële voorskrifte gestel kan word. Al drie Evangelies kulmineer ook in Jesus se verklaring dat die Seun van die mens Here van die Sabbat is. Markus beklemtoon egter in die besonder dat die Sabbat ter wille van die mens gemaak is, terwyl Lukas die fokus plaas op Jesus se gesag oor die Sabbat en die gebrek aan Skriftuurlike grondslag vir die Fariseërs se besware. Matteus voeg op sy beurt betekenisvolle nuwe elemente by: die voorbeeld van die priesters wat op die Sabbat in die tempel werk, die verklaring dat Iemand groter as die tempel hier is, en die aanhaling uit Hosea 6:6 dat God deernis eerder as offerande verlang. Daarmee verdiep Matteus nie net Jesus se gesag oor die Sabbat nie, maar beklemtoon ook dat ware gehoorsaamheid aan God in barmhartigheid en liefde vir mense sigbaar word.

MATTEUS 12:1-8

1 In daardie tyd het Jesus op die Sabbat deur die koringlande geloop; en sy dissipels was honger en het begin om are te pluk en te eet.

2 Maar toe die Fariseërs dit sien, het hulle vir Hom gesê: “Kyk, u dissipels doen iets wat nie toelaatbaar is op die Sabbat nie.”

3 Maar Hy het vir hulle gesê: “Het julle nie gelees wat Dawid gedoen het toe hy en sy metgeselle honger was nie,

4 hoe hy in die huis van God ingegaan het en hulle die vertoonbrode geëet het, wat nie vir hom en sy metgeselle toelaatbaar was om te eet nie, behalwe vir die priesters alleen?

5 Of het julle nie in die wet gelees dat die priesters in die tempel op die Sabbat die Sabbat ontheilig, maar onskuldig is nie?

6 En Ek sê vir julle dat Iemand groter as die tempel hier is.

7 As julle maar geweet het wat dit beteken: ‘Ek wil deernis hê en nie offerande nie,’ sou julle nie die onskuldiges veroordeel het nie.

8 Want die Seun van die mens is Here van die Sabbat.”

Teks en konteks

12:1-2 Matteus sit in hoofstuk 12 die klem op die gemengde reaksie op Jesus se boodskap van die koninkryk voort. Hy fokus vervolgens op die verhaal van Jesus in die koringlande en sy dissipels wat honger was en van die are gepluk en geëet het. Die Fariseërs konfronteer vir Jesus dat sy dissipels hulle mondelingse tradisie rondom die Sabbat verbreek deur are te pluk en op die Sabbatdag te eet. Dit staan natuurlik nie in die wet nie. Dit is hulle eie reëls. Daarom is dit nie bindend nie.

Jesus gebruik dan twee dele uit die Skrif om sy optrede te regverdig.

12:3-4 Soos in die ander twee Sinoptiese Evangelies gebruik Jesus die presedent van Dawid en sy metgeselle wat in die huis van God ingegaan het en van die vertoonbrode geëet het, iets wat net vir die priesters alleen bedoel was, om sy eie en die dissipels se optrede te regverdig (1 Sam. 21).

12:5-6 Anders as die ander twee Sinoptici vertel Matteus van nóg ‘n reaksie van Jesus om hulle optrede te regverdig. Dit is die voorbeeld van die priesters wat moes werk op die Sabbat sodat die tempelwerk in stand gehou kon word. Hulle het dus op die Sabbat gewerk, maar was onskuldig aan enige oortreding in dié verband. Die priesters het juis gewerk deur die toonbrode voor God reg te sit (Lev. 24:1-9)!

Daarby verstaan die Fariseërs klaarblyklik nie dat daar Iemand by hulle is wat groter is as die tempel nie – ‘n duidelike verwysing na Jesus se Goddelike status.

12:7-8 Jesus verwyt ook die Fariseërs dat hulle ‘n onbarmhartige gesindheid teenoor onskuldige mense, die dissipels, toon. Hulle sou nie só opgetree het as hulle geweet het wat dit beteken dat God deernis wil hê en nie offerande nie.  Weereens word Hosea 6:6 aangehaal, soos Jesus dit ook in Matteus 9:13 gedoen het.

Weereens gebruik Jesus hier die Griekse woord vir barmhartigheid (eleos) om die Hebreeuse woord vir troue liefde  (ḥěʹsěḏ) weer te gee. Jesus soek naasteliefde eerder as rituele godsdiens. Trouens, die regte Godsliefde sal altyd naasteliefde tot gevolg hê.

Dit wys duidelik hoe onbarmhartig ‘n onbuigsame hantering van die wet in die praktyk gebruik kan word, veral waar dit op jou eie toevoegings berus.

Betekenis en boodskap

Die gedeelte wys nog dieper aan ons dat die regte Godsliefde in naasteliefde na vore kom. Offers aan God help nie as jy nie tegelykertyd deernis betoon met honger mense nie. Soos Paulus dit ook later sal sê: “En al sou ek al my goed uitdeel, en al sou ek my liggaam oorgee om verbrand te word, en ek het nie die liefde nie, dan sou dit my niks baat nie.” (1 Kor. 13:3).

Jesus en die Fariseërs is duidelik al hoe meer in direkte konflik. Die Fariseërs wil hulle eie reëls nakom. Hulle dink dat beperkings die lewe moontlik maak. Jesus wil mense vrymaak sodat hulle die lewe in sy teenwoordigheid kan vier – beide in terme van kos en die kultus; die voedsel in die veld, en die viering van die Sabbat.