Tag: Spreuke

Versigtig vir die vreemde vrou en die vervreemding wat drank bring – 31:2-9

Dit is opvallend hoe die ma haar seun se onderskeidingsvermoë juis oor vrouens wil opskerp, maar op ‘n ander wyse as wat die pa vroeër gedoen het.  Waar die pa baie uitgebrei het oor hoe vreeslik dit is om te val in die hande van die vreemde vrou ( in drie al hoe langer en uitgebreide gedeeltes), en min gesê het oor die waarde van die regte vrou, doen die ma dit andersom.

• Aan die een kant gee die moeder in 31:1-9 aan haar seun, die koning, ‘n voorskrif vir sy regering en persoonlike lewe, waarin sy twee kernagtige wyshede uitlig, versigtig vir vroue (31:2-3) en versigtig vir drank (31:4-9).  Dit is die wyse woorde van ‘n goeie vrou oor die gevaar van vreemde vroue en oor die vervreemding wat drank kan bring.
• Aan die ander kant leer sy hom in 31:10-31 van die tipe vrouwees waarop hy moet fokus in ‘n unieke fyn uitgewerkte gedig – in akrostiese styl (elke vers begin met ‘n opeenvolgende letter van die Hebreeuse alfabet).  Dit is die wyse woorde van ‘n goeie vrou oor die ideale knap vrou, dié tipe vrou waarmee hy sy lewe moet versier.

In die eerste vers verneem ons dat Lemuel van Massa af kom.  Dit is ‘n streek in Noord-Arabië (Gen 25:14).  Soos met die woorde van Agur, is hierdie hoofstuk dus waarskynlik wysheid uit ‘n ander tradisie wat ingespan is in ‘n Israeliese konteks.  Maar let op dat dit binne die Jahwe tradisie van Israel geplaas word (31:30).

30:1-14 – God is daar vir dié wat by Hom skuil

Belydenis

Agur probeer die onmeetlike onderskeid tussen hom en God uitdruk in vers 2-3 deurdat hy in sy eie oë selfs minder as ‘n dier weet, as dit by sy kennis van God kom (30:2-3).

Die onmeetlikheid van die heelal, die onbeheerbare karakter van die wind en die weer, en die kompleksiteit van die wisselwerking tussen die vastelande en die oseane bring Agur onder die besef van God se grootsheid (30:4).

Tóg, dié God (Eloah is die naam vir God wat hy hier gebruik, soos in Job), is daar vir almal wat by Hom skuil (30:5).  Hy beskerm hulle, en elke belofte van God is (vir hulle) betroubaar.  Voorwaar ‘n woord wat op jou spieël in die badkamer geskrywe moet word, sodat jy jouself hieraan kan herinner as jy in die oggend opstaan en dit die laaste ding kan wees wat jy sien voor jy gaan slaap.

Dit is waarom jy niks moet probeer byvoeg by wat Hy gesê het nie.  Nie net is dit onnodig nie, maar gevaarlik – 30:6.

Daar is ook baie verskil van mening oor die laaste deel van vers 1.

• Sommige kies om dit te vertaal as persoonsname: “Die man het vir Itiël gesê, vir Itiël en vir Ukal”  (NAV).  Die naam Itiël is bekend (Neh 11:7), maar nie die naam Ukal nie.
• Dit sou egter ook as volg vertaal kan word: “Die uitspraak van die man: Ek is nie God nie; Ek is nie God nie, dat ek die vermoë sou hê nie:” wat sin sou maak in die lig van die uitsprake wat volg (Murphy).
• Dit kan ook as volg vertaal word: “Ek is moeg, o God; ek is moeg, o God, en effentjies” (vgl die OAV) wat ook sin maak van die inhoud van die res van die hoofstuk.

Moeilike keuse!

Die gedeelte val duidelik in twee dele uiteen.

• 30:1-14 word as die woorde van Agur aan ons bekend gestel en bevat ‘n paar diepsinnige opmerkings oor God en die lewe, te same met die enigste gebed in Spreuke.
• 30:15-33 bevat veral 5 numeriese spreuke, waarin telkens van getalle gebruik gemaak word in die proses om ‘n punt te maak (bv “daar is twee, drie, nee vier …” – 30:15).  Dit is ‘n tegniek wat al vroeër in Spreuke gebruik is (oor God se afkeur: 6:16-19), reeds ook eintlik in vers 7 (“twee dinge vra ek van U …”) en vers 11-14 (“’n soort mens” [=generasie] word 4 keer na mekaar gebruik) voorkom, en op ‘n hele paar ander plekke in die Bybel gebruik word (oor sonde: Amos 1:3–2:6; oor besittings: Prediker 11:2).  Die presiese doel daarmee is onseker.  Moontlik word dit gebruik vir beklemtoning of om dit in ’n soort raaiselagtige styl – raaisels was ’n gewilde tydverdryf in die Midde-Ooste – te skryf.