Tag: gebed

Waak en bid – Pinkster 2021 – lusmaker

Gebed is nie opsioneel nie. Dit is lewensnoodsaaklik vir ons geestelike welstand en krag.

“Where there is an absence of prayer there will be an absence of power. Where there is frequency of prayer there will be a continuing display of God’s power.” (Dick Eastman, The Hour That Changes the World).

Ons het nodig om gebed te leer ken as die belangrikste deel van die werk wat aan ons toevertrou is. Gebed is die wortel en die bron van alle werk wat ons vir die Here doen. As ons regtig onsself gee vir gebed, sal ons sien dat daar niks is wat ons so nodig het om te bestudeer en te oefen as die kuns om reg te bid nie.

Ons staan natuurlik nie alleen in ons gebede nie. Dit is niemand minder as die Here Jesus self nie wat ons graag wil leer om te bid. Soos Andrew Murray dit in een van sy boeke oor gebed sê:

“Christus is ons lewe: in die hemel leef Hy altyd om te bid; Sy lewe in ons is ‘n altyd-biddende lewe, as ons Hom maar net daarvoor wil vertrou. Christus leer ons om nie net deur voorbeeld, deur instruksie, deur opdrag, deur beloftes nie, maar deur HOMSELF, die altyd-lewende Voorbidder, as ons Lewe te wys. Dit is wanneer ons dit glo en ook vir ons gebedslewe in Hom bly, dat ons vrese dat ons nie reg kan bid nie, sal verdwyn, en ons vreugdevol en seëvierend op ons Here sal vertrou om ons te leer bid, om self die lewe en die krag van ons gebed te wees.” (Met Christus in die skool van gebed)

Dit is dus Jesus self wat ons leer om te bid. Jesus weet wat gebed is. Hy het dit geleer te midde van die beproewinge en trane van sy aardse lewe. In die hemel is dit nog steeds sy geliefkoosde werk. Gebed in sy lewe.

Ons kan inderdaad en met vreugde sê: “Wie leer soos Hy?” Jesus het immers nooit sy dissipels geleer hoe om te preek nie, maar net hoe om te bid. Hy het nie baie gepraat oor wat nodig was om goed te preek nie, maar eerder hoe om goed te bid. Om te weet hoe om met God te praat, is baie belangriker as om te weet hoe om met die mens te praat. Nie krag by mense nie, maar krag by God is die belangrike ding wat ons nodig het. Jesus leer ons graag hoe om te bid.

Reeks: “Waak en bid”

Ek het die raamwerk van Dick Eastman in sy boek The Hour That Changes the World aangepas om dit my eie te maak. Ek gebruik ‘n horlosie metafoor wat jy kan gebruik om ‘n uur aan gebed te spandeer. Daar is 12 temas of onderwerpe vir gebed. Dit is bedoel vir ‘n uur se gebed, maar jy kan elkeen van die temas ook een op ‘n slag beoefen, of afwissel, of korter of langer bid, of selfs in ‘n ander volgorde gebruik. Dit is net ‘n riglyn. Jy moet deur die Here Jesus self geleer word hoe om te bid.

Hier is die twaalf onderwerpe:

Continue reading

Bid vir reën soos Elia van ouds

Die idee dat God reën gee en weerhou is helder ingebed in die OT.

http://paulbdyal.blogspot.co.za/2017/05/a-hand-rising-from-sea.html

Moses skrywe daaroor in sy tweede en derde preek net vóór die Intog in Kanaän en waarsku die volk dat God se seën aan gehoorsaamheid en sy straf aan ongehoorsaamheid verbind is (Deut 11; Deut 27; Deut 28).

Die Psalms verkondig dieselfde waarheid (Ps 3-4Ps 39) sowel as die profeet Esegiël (Eseg 25).

‘n Helder voorbeeld hiervan is die profeet Elia wat in opdrag van die Here droogte aankondig, vanweë die sonde van Agab, en drie jaar later weer die reën, nadat die mag van die Baälprofete gebreek is (1 Kon 17-18).

Hierdie helder Skrifgetuienis lê agter die oproep om hierdie God aan te roep as dit droog is en jou voor Hom te verootmoedig en uitkoms te vra. Trouens, dit is die enigste rede waarom ons op enige plek kan bymekaar kom om te bid. God belowe dat Hy gebede sal beantwoord.

Daarom is die Here se woord aan Salomo steeds geldig, maak nie saak wie voor Hom verskyn nie:

As Ek die hemel toesluit, dat daar geen reën is nie, of as Ek die sprinkaan beveel om die land af te eet, of as Ek pes onder my volk stuur, en my volk, oor wie my Naam uitgeroep is, hulle verootmoedig en bid en my aangesig soek en hulle bekeer van hul verkeerde weë, dan sal Ék uit die hemel hoor en hulle sonde vergewe en hulle land genees.” (2 Kron 7:13-14).

God sal luister na dié wat hulle voor Hom verootmoedig en van Hom vra. Dit glo ek met my hele hart. Hy luister self na vreemdelinge, soos Salomo in sy gebed onderstreep. God luister:

ook na die uitlander wat nie uit u volk Israel is nie … sodat al die volke van die aarde u Naam mag ken en U vrees soos u volk Israel” (2 Kron 7:32-33)!

Continue reading

VINCENT BRÜMMER – WHAT ARE WE DOING WHEN WE PRAY?

Ek het ‘n navraag gekry oor vas en gebed en hoe God ons gebede beantwoord.  Ek het onmiddellik gedink aan ‘n kort opsomming wat ek vroeër gemaak het van die boek van Vincent BrümmerWhat are we doing when we pray? Dit was in my evaluasie daarvan vir die Andrew-Murray-Desmond-Tutu prys, ‘n prys wat sy boek toe inderdaad ook in 2009 gewen het.  Dit bly ‘n uiters sinvolle en gewigtige hantering van die onderwerp van gebed.

Ek stel dit graag beskikbaar.  Vincent onderstreep daarin onder andere die geloofsfeit: “God gives us some things, not only as we wish, but because we wish.” (Geach, God and the Soul).  Dit beteken nie dat gebed dus gebeure outomaties veroorsaak nie.  Dit is nie vanweë die gebed wat God antwoord nie, maar vanweë sy eie besluit om die gebed te beantwoord.

Daarom neem ek ook hierdie Woensdag, 24 Januarie 2018, deel aan die landwye gebed vir reën in die Wes- en Oos-Kaap, soos ons gemeente ook onafhanklik daarvan besluit het.  En roep ek almal op om môre om 13:00, waar jy jou ook al mag bevind, vir reën te bid.

God gee vir ons reën, nie net soos ons dit wil hê nie, maar omdat ons daarvoor vra.

Bespreking van die boek

What are we doing when we pray? is ‘n hersiene en uitgebreide uitgawe deur Ashgate in 2008 van die oorspronklike boek van die gebore Suid-Afrikaner, Vincent Brümmer (1984 – ook in Nederlands en Duits beskikbaar). Soos die subtitel aandui, fokus die boek On Prayer and the Nature of Faith waarvan die tweede deel van die titel ook die onderwerp van die uitbreiding verteenwoordig.  Drie nuwe hoofstukke is bygevoeg wat ‘n opmerking van GK Chesterton ontwikkel, wat sê, geloof: “is not a thing like a theory but a thing like a love affair.”

Vincent sluit aan by die gedagte van Gerard Ebeling dat gebed die sleutel is om die wese van God te verstaan.  Hy werk met ‘n oop perspektief op God, wat sommige “open theism” noem, omdat gebed nie eintlik met ‘n ander perspektief nog gebed genoem kan word nie.

Daarby voeg hy dat gebed ook gesien moet word as die “language game of faith” op voetspoor van Anthony Thiselton, wat ‘n gloeiende kommentaar op die agterblad geskrywe het: “Vincent Brümmer is a well-known world-class philosopher … I have always regarded What are we doing when we pray? as obligatory reading.

Hy is oortuig dat gebed nie van spiritualiteit en die geloofslewe geskei kan word deur dit bv. te beskou as terapeutiese meditasie nie omdat gebed fundamenteel eksistensieel en nie bloot intellektueel is nie.  “Prayer is a ‘school of seeing’” (John Drury).

Die boek is in twee dele geskryf: deel een oor gebed en deel twee oor die onderskeid tussen geloofsvertroue (faith) en godsdienstige geloof (belief).

Continue reading

Die gebed van die hart of Jesus gebed

prayer-shawlDie gebed van die hart – centering prayer of breath prayer– help jou om voor God tot rus te kom.  Dit help jou om al hoe meer “sonder ophou te bid” (1 Tess. 5:17).  Dit help veral om nie net op die inhoud (verwagtings, versoeke) van jou verhouding met God te fokus nie, maar om regtig in gemeenskap met Hom te kom.    Só kan jy in gemeenskap met God bly regdeur jou lewe.

Dit behels meesal die herhaling van ’n eenvoudige een-sin gebed – baie keer ’n sin of frase uit die Bybel – wat jou behoefte aan God uitdruk en jou help om op Hom te fokus.  Jy kan jou eie teksvers kies om in jou gebed van die hart te gebruik (Ps. 37:4-5 of Matt. 11:28 bv.).

Die gebed wat egter tradisioneel die meeste gebruik word, is die Jesus gebed: “Here Jesus Christus, Seun van God …  wees my genadig, ’n sondaar.”  Die eerste frase word baie keer gebid terwyl jy inasem.  Die tweede frase word dan gebid terwyl jy uitasem.

Hier is ʼn paar voorstelle om jou gedagtes te prikkel:

Continue reading

Jesaja 65 – Terwyl hulle nog praat, sal Ek hulle gebed verhoor

Jesaja gee met hierdie laaste twee hoofstukke, hoofstuk 65 tot 66, die Here se boodskap aan die volk weer, waarmee Hy ook die gebed van Jesaja, wat hy namens die volk gebid het, antwoord.

En die antwoord in hoofstuk 65 is twee-ledig.

  1. Daar sal steeds oordeel wees vir dié wat aanhou om te sondig, maar vir dié wat na Sy wil vra, sal ‘n heerlike toekoms aanbreek – 65:1-16.
  2. Die heerlike toekoms word in eskatologiese trekke geskets as die skep van ‘n nuwe hemel en aarde – 65:17-25.

Oordeel en ‘n heerlike toekoms

65:1-5: Let op hoe God se antwoord beurtelings fokus op die oordeel wat Hy gaan voltrek op dié wat aanhou sondig, sowel as die genade wat Hy gaan bewys aan dié wat na Hom luister.  Om die waarheid te sê, regdeur is luister nogal ‘n sleutel element om God se optrede te verstaan.  Dié wat aanhou sondig, luister doelbewus nie na God nie.  God steek sy hande na hulle toe uit, maar hulle beledig Hom deur liewer soos heidene aan afgode te offer en tussen die grafte na die dooies te luister.  Daarbenewens kom hulle sy voorskrifte nie na nie (varkvleis) en weier dat God naby hulle kom.  Dit is waarom God se toorn oor hulle ontvlam.

65:6-10: God gaan hulle dus straf, en gee wat hulle verdien, terwyl Hy Hom sal ontferm oor die druiwetrosse wat nog sap het – ‘n metafoor vir die oorblyfsel uit Juda – en hulle sal uitkies om die land weer in besit te neem.  By die Saronvlakte na die weste toe sal weer met kleinvee geboer word en by die Akorlaagte na die ooste toe (Dooie See) sal weer lêplek wees vir beeste.

65:11-16: Maar dié wat afvallig geword het van die Here, Hom vergeet het, en offers bring vir Gad en Meni (blykbaar Kanaänitiese geluksgode ), dat dié hulle lot kan bepaal, sal met die dood gestraf word.  Weereens is hulle nie-luister na God, en die uitleen van hulle ore vir ander geluksgode, die motivering vir God se oordeel oor hulle.  Daarom sal God dit met hulle laat sleg gaan (honger ly, dors ly, teleurgestel word, skreeu van pyn, huil van hartseer), terwyl Hy vir sy dienaars sal sorg en ‘n nuwe toekoms sal verseker.

Let op hoe God se verhoring van gebede gekoppel word aan die verhouding waarin Hy met iemand staan: “Elkeen in die land wat om voorspoed bid, sal dit doen in die Naam van die God wat getrou is” (65:16).

Heerlike toekoms

65:17-25: God skep ‘n nuwe hemel en aarde om opnuut bly te kan wees oor sy mense en saam met hulle te leef sonder dat daar rampe of ‘n einde weens ouderdom sal wees.  Let op hoe hierdie nuwe toekoms verandering op alle vlakke belowe:

  • LEWENSVREUGDE: vreugde onder alle inwoners, geen smart of nood, geen kindersterftes, ‘n lang lewe vir almal (100-jariges is jonk!),
  • ARBEIDSVREUGDE: eie druiwe eet, self die vrug van handewerk geniet, nie tevergeefs vermoei nie;
  • VEILIGHEID: veilige huise, veiligheid van rampe, veiligheid as volk, veiligheid tussen diere in die natuur, niks verkeerds word gedoen nie, niks word vernietig nie;

Vreugde en veiligheid – dít is die substansie van die nuwe hemel en nuwe aarde! Hoe wens ek dat dit kan aanbreek, dat ek en my mense vreugde en veiligheid kan ervaar, en dat dit ‘n wêreldfenomeen sou wees.  O hoe wens ek dit nie ook vir Japan wat in dié tyd swaarkry en uiterse smart en onveiligheid ervaar na die skrikwekkende aardbewing, tsunami en al die vernietigende naskokke en ander nagevolge  van die gebeure daar (kern reaktors, elektrisiteitsvoorsiening, water).

Gebedsverhoring

Die wyse waarop die Here hier Jesaja se gebed beantwoord, het natuurlik ook betekenis vir ons eie ervaring van gebedsverhoring.  Wat my tref is die volgende:

  • God wil goed doen, selfs aan dié mense wat Hom nie soek nie. Hy sal uit sy pad gaan om hulle te bereik.  Ons kan ook daarvoor bid.  Selfs in God se oordeel kan daar uitkoms wees, vir dié wat hulle op Hom beroep.  Rut is hiervan ‘n voorbeeld.  Vergelyk my bydrae daaroor: Jesaja 15-17 – Dit kerm in my binneste.  God is nie ’n ontoeganklike afsydige wese nie.
  • God oordeel diegene wat Hom ken, maar Hom nie langer wil erken en na Hom luister nie. Vir ‘n Jeremia het die Here nie verniet eenmaal net voor die ballingskap van die 6de eeu vC gesê nie, selfs al sal die groot intersessors, Moses en Samuel, vra dat Ek my oordeel afwend, sal Ek dit nie doen nie (Jer 15:1).  Daar kom ‘n tyd wat ‘n positiewe antwoord op gebed nie meer gegee kan of sal word nie.  God is nie ‘n onaktiewe wese nie.  Hy tree op waar sy eer in gedrang kom.
  • God doen goed aan mense wat na Hom luister en Hom dien.  Hy antwoord hul gebede.  Daarvan getuig Jesaja hier, en vele ander gedeeltes in die Bybel (vgl bv net Elia in 1 Konings 18-19 en die gevolgtrekking van Jakobus daarop in Jak 5:16-18).  Dit is ook die ervaring van gelowiges regdeur die eeue.  Dit beteken nie dat ‘n mens alles kry presies soos jy dit vra nie, al gebeur dit meer as wat die meeste ongelowiges wil erken. Dit beteken ook nie dat jy alle leed en pyn en lyding gespaar word nie.  Dit sou ‘n tipiese voorspoedsteologie jou belowe, wat egter nie deur Christene se ervarings deur die eeue bevestig word nie.  Lees maar net Hebreërs 11 daaroor.  God is nie ‘n outomatiese slotmasjien wat jou gee net wat jy vra nie.  Hy is soos ‘n pa of ‘n ma wat binne ‘n verhouding vir ons gee wat ons nodig het binne die groter plan wat Hy met die wêreld het.  Die kuns is om nie net vir Hom so goed as moontlik te leer ken en dien nie, maar ook jou behoeftes en begeertes met oorleg na Hom te bring (Fil 4:6-7).  Dan gee Hy vrede in jou hart en jou gedagtes, maak nie saak wat die uitkoms van die gebed is nie.

Jy kan meer oor die onderwerp van gebed lees in my opsomming van die Andrew Murray pryswenner boek (2009) van Vincent Brümmer: What are we doing when we pray? Ek het ook na aanleiding van sy boek ’n kort artikel geskryf oor gebed: Gebed is noodsaaklik,maar nie genoegsaam nie ….

En jy kan ook kyk na my ander bydraes oor Jesaja wat onder andere oor gebed handel: ·  Jesaja 30-31 – Julle krag lê in stil vertroue en gebed ·  Jesaja 36 – Stilwees en vertroue teen ‘n oormag ·  Jesaja 37 – Gebed en vertroue beweeg God tot optrede ·  Jesaja 38 – God sien ons trane raak EN doen iets daaraan.

Nuwe Testament

Die Nuwe Testament sluit by 5 van Jesaja se gedagtes uit hierdie hoofstuk aan:

  • Paulus wy in Romeine 10:20 op voetspoor van Jesaja se gedagtes in Jes 65:1 uit oor God se genade wat nie net aan Israel (Jesaja se punt) bekend gemaak is nie, maar ook aan die nasies (Paulus se uitbreiding daarvan), selfs al het hulle nie daarvoor gesoek nie.  Dit is ‘n wonderlike tekening van God se karakter – Hy sorg dat mense van Hom kennis neem.
  • Paulus erken daarteenoor in Romeine 10:21 dat Israel ongelukkig hulle eie kop gevolg het, en die verdiende loon daarvoor gekry het.  Dit doen hy op voetspoor van Jes 65:2.
  • Paulus praat ook op soortgelyke wyse as Jesaja oor sy werk wat nie tevergeefs sal wees nie, hoewel hy dit meer persoonlik interpreteer terwyl Jesaja die volk se werk in gedagte het – kyk na Fil 2:16 en vergelyk dit met Jes 65:23.
  • Petrus en Johannes sluit onderskeidelik in 2 Pet 3:13 en Open 21:1 aan by die gedagte van ‘n nuwe hemel en aarde waarvan Jes 65:17 vertel.
  • Johannes praat in Open 21:4 op soortgelyke wyse as Jesaja in Jes 65:19 daaroor dat smart en benoudheid sal verdwyn in die nuwe Jerusalem.

Jesaja 64 – Bid dat God nou ‘n verskil maak

Tweede deel van die gebed

64:1-5a – Jesaja bid namens die volk dat God weer groot wonders sal doen soos vroeër, berge wat skud, vuur wat brand, dat veral die nasies kan weet, God kom dié te hulp wat onthou hoe Hy wil hê hulle moet lewe.  Jesaja maak dus staat daarop dat God nie net transendent is en afsydig sal bly nie, maar immanent sal word – “die hemel oopskeur” – en ‘n verskil in hulle tyd sal maak.

64:5b-7 – Maar, die probleem, erken Jesaja, is dat die volk juis dit nie gedoen het nie – om God te vertrou en te doen wat Hy wil nie.  Daarmee bely hy uiteindelik namens die volk hulle skuld en erken hy dat hulle regverdiglik deur God gestraf is.  En gee Jesaja vir ons insig waarom gebede soms nie beantwoord word nie, al het ‘n mens beloftes waarop jy kan staatmaak.  Sonde en ongeloof dwarsboom meesal God se ingrype, hoewel Hy nooit aan bande gelê kan word om nie soms in elk geval in te gryp en verandering te bring, as dit in Sy plan pas nie.

64:8-12 – Saam met dié erkenning van God se “onskuld”, herinner Jesaja vir God, dat Hy hulle Vader is (histories gesproke), en hulle Skepper (algemeen gesproke), en bid Hy ernstig dat God nie sal aanhou om kwaad te wees vir hulle nie en hulle sondes teen hulle sal hou nie.  Hy vra dat God tog sal ingryp en die stad en tempel weer herstel.  Hy beroep hom dus op God se genade.  Terloops: dit is duidelik dat die gebed die tyd van die ballingskap veronderstel.

Die idee van God as Vader is iets wat nie baie in die Ou Testament voorkom nie, moontlik omdat sommige godsdienste ‘n verwantskap tussen gode en mense getrek het, wat juis anders was in die OT visie op God.  God is Skepper, die Gans Andere, en ons skepsels, die maaksels van Sy hande.  In die NT het die konsep van God as Vader veral in Jesus se verhouding met die Vader na vore gekom as beskrywing van die intimiteit van dié verhouding.  En so, veral met die gebed wat Jesus ons geleer het – die Ons Vader – het die benaming van God (Vader) gemeengoed in die Christelike gemeenskap geword (vgl Rom 8:15).  Onthou net dat dit steeds metafore vir God is, en nie werklike beskrywings nie – en dat Hy in Jesaja ook as moeder (Jes 66:13 – vgl ook Ps 131) en as kind (Jes 9:5) geteken word, afhangende van die konteks en die punt wat die Bybelskrywers probeer oordra.

Die volgende twee hoofstukke, hoofstuk 65-66, gee ‘n antwoord op dié gebed van Jesaja, en gee vir ons ook ‘n kykie in hoe gebedsverhoring werk. Jy is welkom om solank die artikel van Neels Jackson op Facebook oor die onderwerp te lees.

Jesaja 63 – Selfs in oordeel kan jy jou op God beroep

Jesaja 63 en 64 vorm ‘n eenheid en is opgebou uit twee dele:

  1. Jesaja 63 se eerste perikoop drup van die bloed.  God se oordeel oor die nasies word in grafiese detail beskrywe – 63:1-6.
  2. Dit word opgevolg met ‘n gebed van Jesaja namens Israel vir hulle verlossing – 63:7-64:12.

63:1-6: Die Here self kom van Edom en hulle hoofstad Bosra af nadat Hy die volke getrap het in Sy toorn om sy volk te red.  Niemand het Hom bygestaan nie, net sy woede was by Hom.  Die geweld van die oorwinning het sy klere rooi gekleur – ironies genoeg presies wat die naam Edom beteken.  Waarskynlik staan Edom hier ook as simbool van die wêreld wat in opstand teen God is (vgl hfst 36 – vgl ook Open 14:17-20 waar dié beeldspraak verder geneem word). Dit beteken dat dit ook ‘n boodskap het vir die wyse waarop God uiteindelik die wêreld gaan hanteer aan die einde van die tyd.

63:7-64:12 – Die gebed het twee dele: 63:7-19 en 64:1-12 (daaroor môre).

Daar is ooreenstemming: die twee dele van die gebed begin bv. elkeen met ‘n terugdink na die Uittog uit Egipte en eindig met ‘n belydenis van God se Vaderskap.

Daar is egter ook verskille: in die eerste deel van die gebed verkwalik Jesaja nog God vir die situasie waarin hulle hul bevind – selfs hulle hardkoppigheid word aan God se werk toegeskryf (vgl Jes 6).  In die tweede deel van die gebed kom hy namens hulle egter tot skuldbelydenis – hy bely dat hulle almal deur hulle eie sondes weggewaai is.  En die gebed eindig met ‘n roerende uitroep dat God tog sal ingryp en die stad en tempel weer sal herstel.

Eerste deel van die gebed

63:7-10 – Jesaja gee hier ‘n oorsig oor God se troue liefde soos geïllustreer is met die Uittog uit Egipte. Let op hoe hoog die verwagting was: hulle is “kinders wat nie ontrou sal word nie,” en hoe volledig God vir hulle gesorg het: “Hy self was die engel (vgl Eks 23:20) wat hulle gered het … Hy het hulle altyd gedra.”  Die volk het egter in opstand teen Hom gekom sodat Hy noodgedwonge hulle vyand geword het.

Dit laat ‘n mens besef hoe ernstig boos sonde en opstand teen die Here is.  Tog sien ‘n mens steeds hoe volledig God Homself kan gee vir mense wat hulle oë op Hom rig.  Dit motiveer juis vir Jesaja om namens die volk by Hom om hulp en verlossing aan te klop, al het hulle ernstig drooggemaak.  Terloops, hierdie is slegs een van twee plekke in die OT waar van die Heilige Gees gepraat word (die ander plek is in Ps 51:13).  Die onderskeid van die engel (God self), die Heilige Gees, en verder aan die Vader, dui nog nie op die Drie-eenheid as sodanig nie, maar dui wel op ‘n sekere onderskeid in God.  Dit is ‘n merkwaardige insig wat bygedra het tot die ontwikkeling van die leerstuk van die Triniteit.

63:11-15 – Hy herinner die Here aan die volk wat in hulle nood aan God se groot dade in die verlede gedink het en na Hom gevra het, en inderdaad nou weer ernstig vra dat Hy hulle weer sal raaksien soos in die verlede.

63:16-19 – Hy bely namens die volk dat God hulle Vader is, maar pak die skuld vir hulle hardkoppigheid eintlik op God self (Jes 6).  Hy vra dat God die situasie tog sal verander.  Terloops – die “kort tydjie” is waarskynlik ‘n poëtiese manier waarop Jesaja sy ervaring uitdruk dat die tyd tussen die Intog en die ballingskap vir sy gevoel net te kort was.

TERLOOPS: Somerstranders het my gevra wat ek dink van Willie Esterhuyse se nuwe boek: Die God van Genesis.  Ek het nog nie tyd gekry om dit te lees nie, maar hier is Mike Smuts se weergawe van sy lees daarvan, vir die van julle wat belangstel.  Ek sal ook nog kommentaar lewer op Willie se boek oor die Gode van Egipte …

Jesaja 62 – God se beloftes word in vervulling gebid

Dit bly een van die wonderlikste eienskappe van God, dat Hy iets so nuut kan maak, dat dit is asof daar nooit iets verkeerds was in die eerste plek nie.  En die rede daarvoor lê opgesluit in sy liefde vir mense, meer spesifiek in hierdie gedeelte, vir die mense van Jerusalem en Sion.

Jesaja 62 volg die wonderlike boodskap van die oorwinning van die dienaar van die Here in Jesaja 61 op en lewer ‘n sterk appèl aan die volk om die belofte van oorwinning vir hulleself toe te eien en hulle lewens daarvolgens in te rig:

  • 62:1-5 – Jesaja (God?)  jubel oor die redding van Jerusalem en maak dit aan almal bekend.
  • 62:6-9 – Hy roep die wagters op die mure op om saam te werk en die Here aan sy beloftes te herinner in hulle voorbidding.
  • 62:10-12 – Hy roep die mense in die stad op om dié boodskap aan die hele wêreld bekend te maak en gereed te maak om die terugkerendes te ontvang.

62:1-5 – Baie geleerdes het voorgestel dat die spreker God sou wees, onder andere omdat die profeet in elk geval ‘n spreekbuis van God is.  In die lig van die dinge wat dié spreker vra, veral ten opsigte van die gebedsversoek in die tweede perikoop, dink ek tog dat dit beter in die konteks inpas as die spreker Jesaja sou wees. Let op hoe die jubeling oor die redding van Jerusalem aan almal  bekend gemaak word, voordat dit inderdaad ‘n werklikheid word.  Dit is in die uitspreek van die toekoms, wat die toekoms ‘n werklikheid raak.  Dit is hoe God in die eerste plek geskep het.  Hierdie profesie het dieselfde mag, omdat dit op God se beloftes geskoei is.

God se liefde vir sy mense is die rede vir sy redding.  Hy maak alles nuut, sy verhouding met hulle inkluis.  En weereens is die boodskap ook bedoel vir die nasies.

62:6-9 – Soos ‘n mens kan jubel oor die oorwinning wat kom, en daarmee letterlik die toekoms in aanskyn roep, só moet ‘n mens ook bid dat dit inderdaad sal kom.  Daarom word die wagters op die mure op geroep om saam te werk en die Here aan sy beloftes te herinner in hulle voorbidding.  Die beklemtoning van gebed wys onteenseglik op die belangrike rol wat gebed speel in die verandering wat God belowe.  Laat my dink aan Jakobus 4 wat sê dat ons nie het nie, omdat ons nie bid nie!  En Luk 11:5–10 wat beklemtoon dat ons met volharding moet bid.

62:10-12 – Hy roep die mense in die stad op om dié boodskap aan die hele wêreld bekend te maak en gereed te maak om die terugkerendes te ontvang.  Hulle word dus tot geloof en vertroue op geroep, wat hulle moet illustreer in die werklikheid van hulle voorbereiding.  Let op dat God saam met sy mense die stad tegemoet loop.

Markus 10:46-11:25 – ‘n huis van gebed vir die nasies

Markus

Jesus se reis na Jerusalem neem Hom deur Jerigo waar Hy die blinde bedelaar, Bartimeus genees.  Dit tref my met hoeveel oorgawe Bartimeus na Jesus roep, hoe hy Hom as die Seun van Dawid, die Messias, eien, en nie afgesit word deur die mense wat hom wil stilmaak nie.  “Hou moed!” is die skare, wat nou saam met Jesus reis, heel moontlik op pad na die Paasfees, se raad toe Jesus van hom begin notisie neem, en Jesus sluit dan ook aan by die man se vertroue (Jes 35:5; 42:7) in Hom: “Jou geloof het jou gered.”

Let op hoe Jesus hierdie versoek van die blinde man toestaan, terwyl Hy nie Johannes en Jakobus se versoek toestaan om op die trone langs Jesus in die oordeelsdag te sit nie.  Die man se versoek is gebaseer op die Messiaanse belofte van Jesaja, terwyl die twee dissipels se versoek gebaseer is op hulle eie behoefte aan status en voorrang in die koninkryk.  Die motivering en grond vir hulle versoek verskil dus radikaal en bepaal die uitkoms daarvan.  Jesus gee die een en weier die ander.

Dit tref my ook hoe Bartimeus onmiddellik ‘n volgeling van Jesus word.  Daarby het hierdie laaste wonder van Jesus, wat Markus vertel, simboliese betekenis: Jesus het gekom om die volk van hulle blindheid te verlos – Hy illustreer dit met die genesing van Bartimeus – maar soos ons sal sien, weier hulle om tot insig te kom.

Met die Intog in Jerusalem val dit my op hoe Jesus ‘n donkie opkommandeer, met die belofte om dit terug te stuur.  Met die begeleidende lofprysing van die skare, onder andere uit Psalm 118, kom Jesus Jerusalem binne en gaan eerste van alles na die tempel toe waar Hy alles daar bekyk.  Dit laat ‘n mens in afwagting vir die tempelreiniging wat gaan kom.

Die verhaal van die tempelreiniging is ingebed in die vreemde storie van die vyeboom (interessant, Betfage beteken letterlik “huis van vye”) wat Jesus vervloek omdat dit nie vrugte dra nie, al is dit nie vyetyd nie.  Die vervloeking vind plaas net voor die tempelreiniging en die uitwerking daarvan word daarna sigbaar.

Ter agtergrond – vyebome dra twee keer ‘n jaar vrugte, in die herfs en in die lente, en moes in hierdie tyd (vroeë lente) eintlik klein voorvye saam met die blare gedra het.  Die afwesigheid van voorvye tussen die blare was ‘n teken dat die boom nie dié seisoen vye sou dra nie.  Lees Miga 7:1 wat op soortgelyke wyse van hierdie verwagting van voorvye praat.

Jesus verklaar sy reiniging van die tempel met ‘n beroep daarop dat God se huis nie ‘n rowersnes (Jer 7:11) mag wees nie, maar ‘n huis van gebed vir die nasies (Jes 56:7 – vgl ook Salomo se gebed by die inwyding van die tempel in 1 Kon 8:22 vv: ook die vreemdelinge uit die nasies kon tot die God van hierdie tempel bid en op Sy voorsiening staatmaak!).

Gekoppel aan die verhaal van die vyeboom kan ‘n mens die afleiding maak dat soos die vyeboom die belofte van vrugte gehad het, maar niks gedra het nie, die tempel die belofte van ‘n gebedshuis gehad het, maar niks daarvan geproduseer het nie.  Die tempel dra nie die geestelike vrug wat ‘n mens met reg kan verwag nie.  Uiteraard was hierdie verdoemende uitspraak en optrede van Jesus ‘n soort van laaste strooi vir die priesterhoofde en skrifgeleerdes om te begin beplan aan Jesus se dood.

Die storie van die vyeboom se verdroging gee aanleiding tot ‘n verdere lering van Jesus oor geloof, waarin Hy uitspel dat vir die ware geloof alles moontlik is.  Dit sal vrug dra, anders as die vyeboom (of die tempeldiens in Jerusalem).  Dit het effek op die natuur (bome en berge) sowel as op die verhouding tussen mense (vergifnis).  Daarom roep Jesus hulle op tot onwrikbare geloof en vertroue in God uitgedruk in gebed: “Alles wat julle in die gebed vra, glo dat julle dit al ontvang het, en dit sal vir julle so wees.”  Vergelyk Jesaja 65:24 wat God se gewilligheid om te antwoord só uitspel: “Voor hulle nog roep, sal Ek antwoord, terwyl hulle nog praat, sal Ek hulle gebed verhoor.”

Wat ek hieruit leer – binne die raamwerk van die versoek van Johannes en Jakobus wat geweier is, en die versoek van Bartimeus wat beantwoord is – is dat gebedsverhoring wel geen perke het nie, maar afhanklik is van God se beloftes en bedoeling.  In gebed kan ek deel hê aan God se berg-bewegende handelinge.

Jesus bly hierdie laaste week van sy lewe in Betanië (volgens sommige “huis van ellende”, volgens ander “huis van dadels”) vanwaar Hy elke dag die tempel besoek totdat die laaste uur vir Hom aanbreek.

Matteus, Lukas en Johannes

Matteus vertel, soos in die geval met die besetene(s) van Gadara, van twee blindes op die pad uit Jerigo, anders as Markus.  Lukas neem Markus se verhaal net so oor, maar vertel dit in sy eie woorde, met veral ‘n lofprysing aan God wat die genesende uitkoms begelei.

Al vier evangelies vertel van die Intog in Jerusalem.  Matteus voeg detail by, dat die donkie eintlik ‘n merrie en vul was, waarmee Sag 9:9 in vervulling gegaan het, en laat ander detail weg, soos die feit dat Jesus ‘n draai by die tempel maak, hoewel hy wel sê dat die hele stad in beroering gekom het oor hierdie profeet van Nasaret in Galilea.  Lukas noem die skare wat Jesus in die stad in begelei interessant genoeg: “juigende volgelinge” en kontrasteer dit met die Fariseërs tussen hulle wat die volgelinge wil stilhê.  Jesus se antwoord aan hulle is betekenisvol: “As hulle stilbly, sal die klippe uitroep.”

Johannes se verhaal van die Intog in Jerusalem stem ook tot ‘n groot mate met die ander evangelies se gegewens ooreen, met ekstra detail, soos dat dit palmtakke was wat op die grond gegooi is, en fokus ook op die onbegrip van die dissipels wat eers na die verheerliking, Jesus se dood en opstanding, in volle begrip oorgegaan het.  Johannes vertel ook van die impak wat die opwekking van Lasarus gehad het op die tipe gesprekke wat mense oor Jesus gehad het.  Dit het egter ook ‘n negatiewe gevolg gehad, deurdat die Fariseërs begin agterkom het, dat hulle invloed taan: “Die hele wêreld gaan agter hom aan!”

Lukas vertel nie die verhaal van die vyeboom nie, terwyl Matteus dit as een verhaal vertel: Jesus het die boom vervloek en dit het onmiddellik verdroog, waarna Jesus sy lering oor die geloof gee.

Al vier evangelies het ook die verhaal van die reiniging van die tempel.  Lukas vertel dit met min detail, maar Matteus voeg detail by, bv. soos dat blindes en kreupeles deur Jesus in die tempel gesond gemaak is, en dat daar kinders in die tempel was wat Hom as die Seun van Dawid (vgl die blinde Bartimeus) geprys het.  Tegelykertyd is daar egter ook die teenstand van die priesterhoofde en skrifgeleerdes wat weereens wil hê dat Hy die mense moet stilmaak in hulle lofprysing oor Hom.

Johannes plaas die verhaal egter in ‘n heeltemal ander konteks aan die begin van Jesus se bediening met ‘n Paasfees in Jerusalem, net na die water-in-wyn-wonder in Kana.  Dit is ook Johannes se evangelie wat ons die detail van die sweep van toutjies te danke het en die  verdere lering dat Jesus die tempel gereinig het om te sorg dat Sy Vader se huis nie ‘n besigheidsplek word nie.  Die dissipels skryf sy optrede aan die liefde vir Sy Vader se huis toe (Ps 69).  Die Jode (baie keer die benaming vir Fariseërs in sy evangelie) vra dan ‘n wonderteken, waarop hy in verskuilde taal na sy dood verwys.  Hulle interpreteer sy uitspraak letterlik as dat Hy die tempel wil afbreek.  Na sy dood en opstanding het dié woorde sy dissipels in hulle geloof versterk.

Kan God van gedagte verander?

Die vraag is by die Bybelskool gevra, Kan God van gedagte verander?

Die kort antwoord is die volgende, soos een kommentaar (Klein) skryf hieroor:

Daar is ‘n paradoks tussen God se vryheid, om van gedagte te kan verander, en God se betroubaarheid, om nie van gedagte te kan verander nie.  Albei is tegelykertyd waar: God verander nie sy gedagte nie, en tog doen Hy dit!

Ek wil twee aspekte in my langer antwoord uitlig:

1)  God verander nooit in sy wese of karakter nie – Hy is onveranderlik in terme van bv. sy liefde en trou.

Vergelyk bv. Hosea 11:8: “Hoe kan Ek jou vernietig … Ek kan dit nie oor my hart kry nie. My liefde brand te sterk.”

2)  God kan wel van gedagte verander, omdat Hy in verhouding is met ons.

Dit sien ‘n mens bv. in die bekende Pottebakker verhaal in Jer 18.  Soos klei in die hande van die pottebakker is, so is ons in God se hand.  Wanneer Hy ‘n oordeel uitspreek en mense luister (is plooibaar soos klei), SIEN HY AF van die kwaad, en omgekeerd as Hy seën uitspreek en mense luister nie (is nie plooibaar soos klei nie), SIEN HY AF van die goeie wat Hy wou doen.

God verander dus van gedagte BINNE die verhouding met ons, soos ons ook onderling met mekaar werk, hoewel Hy nooit van karakter verander nie. 

Vincent Brümmer (What are we doing when we pray? On prayer and the nature of faith – 2008 – Andrew Murray pryswenner vanjaar) skryf hieroor en sê dat gebed eintlik die sleutel is om God se wese te verstaan (Ebeling se gedagtes).

“God gives us some things, not only as we wish, but because we wish.”

Dit beteken nie dat ons gebed God se arm draai nie, of dat dit outomaties gebeur nie, maar dat Hy in vryheid op ons versoeke reageer, omdat ons dit vra en Hy in verhouding is met ons.

Teenoor die statiese idee van God as onveranderlik, wys Vincent uit hoe gebed die verhouding tussen God en die bidder verander wat daardeur ‘n werklike veranderings effek op beide het.  (On)veranderlikheid is altyd ‘n dinamiese begrip omdat dit ‘n onvolledige konsep is – God is onveranderlik in sy goedheid en getrouheid, maar veranderlik ten opsigte van gebeurlikhede.  Anders sou hy nie ‘n persoon wees nie.

In ‘n besondere gedeelte in sy boek, Asking an omniscient God, sê hy die volgende:

Hy skiet die populêre gedagte van Boethius af dat God alwetend ten opsigte van die toekoms is, deur van buite ons realiteit, uit die ewigheid, na ons gebeure in tyd te kyk en dus te reageer op die gebeure soos dit gebeur, en dus nie voor die dinge gebeur nie. Dit maak nie logiese sin volgens Vincent nie, want ons ervaring van tyd sal dan ‘n illusie word.    Selfs die verlede, hede en toekoms sal dan van God se perspektief een punt in tyd word en ononderskeibaar.

Vincent stel eerder voor dat God se alwetendheid ten opsigte van die toekoms gesien moet word as dat Hy te alle tye van alle toekoms moontlikhede bewus is, en ook die relatiewe waarskynlikheid van elke gebeurlikheid ken.  Hy kan dus die toekoms antisipeer,

1) omdat Hy ons intensies ken, maar

2) ook sy eie bedoeling tot uitvoer kan bring.

Ten opsigte van die feit dat God ons behoeftes ken, kan ‘n mens aanvaar dat God baie van ons behoeftes vervul sonder dat ons vra, maar weens sy behoefte om met ons in ‘n verhouding te lewe, sommiges net gee omdat ons vra.  Anders sou ons óf oorweldig wees deur die vervulling van ons onuitgesproke behoeftes óf bederf deur te dink dat ons behoeftes outomaties, sonder ‘n verhouding, bevredig word.

Hy sê ook volgende ongelooflike ding:

God se goedheid is die onderbou van die bidder se vertroue om te vra!

Daarvoor het die bidder die gawe van enlightenment (om sy wil te ken), empowerment (om sy wil te kan doen) en taste for the good (om sy wil uit liefde te doen) nodig.  Hierdie trinitariese verklaring (enlightenment – Jesus; empowerment – Vader; motivation [soos hy dit verderaan noem] – Gees) is kenmerkend van sy teologie.

Vincent gebruik ook John Lucas (Freedom and Grace) se briljante voorbeeld as ‘n metafoor vir gebed as samewerking tussen ons en God, dié van Persiese tapytmakers.

In elke familie werk die pa aan die eenkant en die kinders aan die ander kant.  Die kinders faal baie keer daarin om presies te doen wat die pa sê, maar die pa is vaardig genoeg om sy patrone aan te pas om hulle foute te inkorporeer en in ‘n fassinerende, konstant-ontwikkelende ontwerp te verander.

God se werk moet dus nie as ‘n bloudruk verstaan word nie, maar eerder as ‘n goddelike projek wat God ontwikkel in gemeenskap met menslike deelnemers.  Dit het ‘n effek op hoe ons die eskatologie sien – in stede van ‘n vaste uitkoms, is die eschaton iets waaraan ons as medewerkers met God saamwerk.

Om terug te keer tot die vraag oor God se verandering van gedagte:

Numeri 23:19 sê wel van God die volgende: “God is nie ’n mens dat Hy sou lieg nie, ’n mens dat Hy van gedagte sou verander nie.”  Maar daar moet ons onthou dat dit uit die mond van Bileam kom, wat nie gesagvol oor God ‘n uitspraak kon lewer nie.  Daarby interpreteer Bileam dit self, deur daaraan by te voeg: “Sou Hy iets sê en dit nie doen nie, iets belowe en dit nie uitvoer nie?”

Dit beteken dat al wat Bileam sê, is dat God se woorde en sy dade ooreenstem, Hy doen wat Hy sê.

Dieselfde geld die gedeelte in 1 Samuel 15:29, waar Samuel die oordeel oor Saul se koningskap uitspreek en dit verbind aan God wat nie van gedagte verander nie, maar doen wat Hy sê.  In 1 Samuel 13:15 sê Samuel immers dat God se plan eintlik was om Saul se koningskap vir altyd te bevestig het, maar omdat Saul nie gehoorsaam was nie, het Hy sy plan verander.  Die frase “nie van gedagte verander nie” bedoel dus eintlik net, dat God doen wat Hy sê.

Daarteenoor, moet ons ook sê, soos Jeremia die gesagvolle profeet van die Here, God reageer ook op hoe mense na Hom luister of nie, en verander sy optrede in reaksie daarop.

DUS: Albei stellings is tegelykertyd waar: God verander nie sy gedagte nie, en tog doen Hy dit!

%d bloggers like this: