Skip to main content

Spreuke 3:1-35 – Vertrou God en ken Hom in alles

Spreuke maak geweldig baie van die idee dat daar ’n “regte pad” is om op te loop, en ’n verkeerde een.  Alles moet in die stryd gewerp word om dié regte pad te vind.  Niks moet jou daarvan weerhou nie.  En alles moontlik moet gedoen word om die verkeerde pad te vermy.

Dit is waarom die boek met soveel passie begin by die begin van die pad, die eerste beginsel van die geestelike lewe, met die ontsag vir God (1:1-7).  Dit is wat die eerste tafel van die wet ook beklemtoon.  Maar die interessante is, dat die beginsel van ontsag steeds die leidende waarde bly in die uitvoering van die tweede beginsel van die geestelike lewe, om die raad en begeleiding van rolmodelle te erken en volg (1:8-19).  Dit is waarmee die tweede tafel van die wet ook begin, soos reeds aangedui.

In hoofstuk 3 gee die pa nou ’n verdere twee “lewenslesse” aan sy kind wat dit verder inskerp:

  • Hy gee praktiese raad oor hoe om God te vertrou en in alles te ken (3:1-12).
  • Hy gee praktiese voorbeelde van hoe dit lyk om die “regte pad” te volg (3:13-35).

3:1-12 – Vertrou God en ken Hom in alles

Die inhoud van die derde “lewensles” van die pa aan sy seun is: “Vertrou God en ken Hom in alles” (3:5-6).  Dit is dieselfde grondbeginsels as wat nou herhaaldelik in die vorige twee hoofstukke gegee is, vertroue en verantwoordelikheid.

Let op hoe hierdie vertroue en verantwoordelikheid uitgespel word met twee kernwoorde: onthou (moenie vergeet nie) en hou vas.  Dit is waarin die geheim van jou hele geestelike lewe opgesluit lê. Aan die een kant moet die verlossing, versorging en bevestiging van die Here in die verlede telkens in herinnering geroep word. Moet dit nie vergeet nie, sê die pa vir sy kind.  Aan die ander kant moet vasgehou word aan die wyse riglyne wat God uitspel vir die tipe lewenstyl wat nie net Sy goedkeuring wegdra nie, maar die toets van die tyd deurstaan het.

Let op hoe hierdie derde “lewensles” opgedeel word om ses aspekte van die wyse lewenstyl en die voordeel wat dit bring, uit te spel.  Elke aspek word in 2 verse elk uitgespel – 3 positief, 3 negatief – telkens met ‘n voordeel daaraan gekoppel.

  • 3:1-2 – Moenie vergeet wat jou pa jou leer nie → dit lei tot ’n lang en vol lewe.
  • 3:3-4 – Moenie dat liefde en trou ontbreek nie (“skryf dit op die tafel van jou hart” – OAV) → dit laat jou guns verwerf en byval vind by God en mens.
  • 3:5-6 – Vertrou volkome (“met jou hele hart” – OAV) op die Here en ken Hom in alles wat jy doen → dit laat jou ervaar dat God jou die regte pad laat loop.
  • 3:7-8 – Moenie dink jy het die wysheid in pag nie, vrees die Here en vermy wat sleg is → dit lei tot genesing en heelheid.
  • 3:9-10 – Vereer die Here met offerandes → dit laat jou ervaar dat God jou met oorvloed seën.
  • 3:11-12 – Aanvaar die straf en teregwysing van die Here → dit bevestig jou kindskap.

3:13-35 Die voordeel van die wysheid geïllustreer met vyf voorbeelde

Die vierde “lewensles” beslaan die res van die hoofstuk, hoewel ‘n mens dit ook in kleiner dele of “lewenslesse” sou kon opdeel.  In die eerste deel spel die pa die voordeel van die wysheid uit (3:13-18) met ’n beklemtoning van ’n vertroue op God se mag (3:19-20), en in die tweede deel gee hy ‘n paar praktiese voorbeelde van die wysheid in aksie (3:21-35).

3:13-20 – VOORDEEL VAN WYSHEID

Met ’n hele paar metafore word die geestelike sowel as materiële rykdom van ’n wyse lewe uitgespel (3:13-18).  Aan die een kant maak dit jou lewe vol van betekenis, en aan die ander kant gee dit sukses en invloed.  Wysheid is ’n bron van lewe (letterlik: “boom van lewe” – waarmee waarskynlik metafories verwys word na die boom in die tuin van Eden) vir wie dit aangryp en daaraan vashou. Let op die saligspreking (Dit gaan goed met …) waarmee die gedeelte begin en eindig.

Dit is ook opmerklik dat die gedeelte eindig met die oorgangsverse oor God se skeppingsmag (3:19-20), wat beteken dat ’n mens aan die een kant juis op daardie mag (en nie jou eie nie) moet staatmaak in die loop van die gewone lewe.  Aan die ander kant is dit ook juis op hierdie basis dat ’n mens self met wysheid kan optree, soos die volgende gedeelte gaan illustreer.

3:21-35 – VOORBEELDE VAN WYSHEID

Let op hoe die vyf praktiese voorbeelde wat die pa uitspel oor beide sy seun se persoonlike karakter as sy publieke optrede gaan.  In die publieke lewe gaan dit weer oor beide sy sosiale verantwoordelikheid met dié wat in nood is as oor die manier waarop hy sy eie staanplek in die lewe verwerf.  Die mag wat ‘n mens het, moet veral tot voordeel van die wat minder bevoorreg is as jy aangewend word, en nie tot die nadeel van dié wat jou gelyke is of jou meerdere nie.

  • 3:21-26 – Tree met takt (respek) en oorleg op, want dit is presies op dié manier waarop die Here jou sal beskerm .
  • 3:27-28 – Tree met deernis op teenoor mense in nood.
  • 3:29 –Tree met integriteit op teenoor mense wat jou vertrou.
  • 3:30 – Wees betroubaarheid teenoor mense wat jou nie kwaad aangedoen het nie.
  • 3:31-35 – Moenie mag misbruik nie, nie eers deur ander te beny as hulle dit tot hulle eie voordeel misbruik nie.  Die voordeel hiervan is ‘n belewenis van God se teenwoordigheid, nie net vir jouself nie, maar ook vir dié naby aan jou in jou huis.  Hy seën en beskerm jou.
View all posts in this series

Spreuke


Chris van Wyk

Ek is gemeenteleraar by Somerstrand gemeente, Port Elizabeth. My passie in die lewe is om God bo alles te dien en gelowiges in geloofsvorming te begelei. I am pastor at Summerstrand congregation, Port Elizabeth. My passion in life is to serve God above all and to lead believers in faith formation.

Comments

Maak 'n opmerking

Onlangse kommentaar