Spreuke 22:1-16 – Die invloed van rykdom en armoede op verhoudings

Waar Salomo nou al oor God se sorg vir die opregtes (hfst 10) geskryf het, en dat Hy ‘n toevlug is vir ons (hfst 14), uitgebrei het op die invloed van wyse woorde op welvaart (hfst 13), en die veilige ruimte wat ons integriteit vir ander gee (hfst 14), tesame met ‘n hele spektrum van ander sake, skryf hy in hierdie paar verse veral oor rykdom en armoede en die invloed wat dit op verhoudings het (22:1,2,4,7,9,16). Hy lê ook klem op die gevolge wat volg op ‘n mens se gedrag – luiheid stomp jou waagmoed af; mededeelsaamheid is tot jou eie voordeel.

Hier is my opsomming van die kernwaarhede van elke spreuk:

• Ander se goedgesindheid is meer werd as groot rykdom – vers 1.
• Voor God is arm en ryk gelykwaardig – vers 2.  Let op dat dit gefundeer word in Sy Skeppingsdaad, maar dat die harde werklikheid van die relatiewe ongelykheid ook steeds gekonstateer word in vers 7.
• Verstandiges kan onheil vermy, omdat hulle dit beter raaksien as onervarenes – ves 3.
• Rykdom is ‘n geskenk van God aan nederiges wat ontsag vir die Here het, tesame met eer en lewe – vers 4.
• ‘n Mens boet vir oneerlikheid – vers 5.
• Begeleiding van jongmense hou tot in hulle ouderdom – vers 6.
• Rykdom gee mag oor armes.  Dieselfde geld ‘n lening – vers 7.  ‘n Harde werklikheid.
• Teenspoed tref onregverdige hardvogtige konings – vers 8.  Die woord koning kom nie in die Hebreeuse teks voor nie.  Die teks dui dus in samehang met vers 7 op die mag wat rykdom bring, maar ook die uiteinde van onverantwoordelike onbarmhartige verdrukkers.
• Mededeelsaamheid word geseën – vers 9.
• Harmonie word herstel wanneer respekloses in die pad gesteek word – vers 10.
• Konings hou van opregte vriendelike mense – vers 11.  Skynheiligheid bedreig hulle.
• Die Here sorg self vir die behoud van die wysheid, wanneer onbetroubare mense dit bedreig – vers 12.  Dit is ‘n groot belofte om aan vas te klou!
• Lui mense waag nie – vers 13.
• Owerspel kan ‘n straf van die Here wees – vers 14.  Dit klink nogal vreemd en veral die gebruik van die woord vervloek, gaan teen ons grein.  Die enigste sin wat ek daarvan kan maak, is dat wanneer jou verhouding met die Here versuur, is jy baie makliker die prooi van ‘n verkeerde verhouding.
• Dissipline is noodsaaklik vir jongmense – vers 15.
• Selfverryking ten koste van armes, en selfverarming ten bate van rykes is ewe dwaas – vers 16.