Spreuke 9:1-18 – Kies die pad van insig as lewenshouding

Ons kom in hoofstuk 9 aan die einde van die lang inleiding van Spreuke, die slotsom van die 10 lewenslesse van die pa aan sy seun.  Hierna gaan in hoofstuk 10-31 die lewenswyshede wat pas by die twee paaie wat ‘n mens kan volg in die lewe, in kort spreuke weergegee word.

Dit slotsom van Spreuke is dat ‘n mens kan luister na óf vrou Wysheid (9:1-6) óf na vrou Dwaasheid (9:13-18) om hulle leiding te volg in jou lewe.  Dié kontrasterende keuse word afgewissel met ‘n gedeelte oor die ligsinnige mens (9:7-12) wat die gevolge van die verkeerde keuse vir vrou Dwaasheid uitspel.  Dit gee ook ‘n dwarsklap na dié wie se opvoeding ligsinnigheid tot gevolg het (9:7).  Pa’s en ma’s luister!

Let op dat beide vrou Wysheid as vrou Dwaasheid fokus op dié wat nog onervare is en kennis kortkom. Dit beteken dat die rol van opvoeders is om kinders te inspireer dat hulle die regte lewenshouding aankweek om uit die verskillende stemme wat met hulle in die lewe praat – vrou Wysheid en vrou Dwaasheid – dié stemme te kies waarvan die inhoud wys is.

  1. Vrou Wysheid nooi uit na ‘n lewe wat afskeid neem van onkunde en die pad van insig omhels.
  2. Vrou Dwaasheid nooi uit na ‘n lewe van gesteelde genot sonder verantwoordelikheid wat eindig in die dood.

Die spreuke wat hierna gaan volg, help dus primêr om hierdie regte lewenshouding in die praktyk uit te spel – aan die hand van ongeveer 562 voorbeelde – sodat ‘n mens wysheid kan aanleer en uitvoer.

9:1-6 – Luister na Vrou Wysheid

Wysheid word in ‘n uitgebreide gelykenis as ‘n verstandige vrou voorgestel wat vir haar ‘n huis gebou het met sewe klippilare – ‘n simbool van standvastigheid en duursaamheid.  Die groot getal van sewe pilare laat ‘n mens eintlik dink aan ‘n tempel eerder as ‘n huis (hulle het minder pilare gehad, indien enigsins), wat die gesag en goddelike invloed van haar wysheid beklemtoon.

Haar wyshede word in dié gelykenis voorgestel as ‘n feesmaal waarheen onkundiges uitgenooi word om in ‘n feestelike atmosfeer te kom leer.  Só sal hulle die pad van insig vind om regtig te kan lewe.

Let op hoe leerbaarheid as een van die kernwaardes van hierdie tipe lewe voorgestel word: “neem afskeid van die onkunde … en kom op die pad van die insig” (9:6).

9:7-12 – Versigtig vir ligsinnigheid

Hierdie gedeelte beskryf die opstand van ligsinnige mense teen die wysheid en die gevolge wat dit vir hulle het.  Maar, die opvoeders van sulke mense word ook aangespreek, omdat ligsinnigheid altyd ook ‘n vingerwysing is na dié wat verantwoordelik was vir kinders wat ligsinnigheid as lewenstyl kies (9:7).  Ligsinnigheid lei onvermydelik tot goddeloosheid, omdat ‘n mens nie wysheid kan ignoreer sonder om dan ook die Bron van wysheid daarmee saam te ignoreer nie.

Interessant genoeg wil dié gedeelte ‘n mens ook waarsku daarteen om jou wysheid met ligsinnige mense te deel, omdat die kanse vir sukses so gering is (9:8).  Mense wat die waarde van wysheid ervaar het, is meer ontvanklik, en meer leerbaar.  Daarom moet jy jou wysheid met sulke mense deel.  Met hulle kan jy moeite doen om verder en dieper te gaan.

Ligsinniges moet egter eers weer na die begin toe teruggevat word, die ontsag vir God (9:10 – vgl 1:1-7), voor die lewenshouding van leerbaarheid weer sal inskop en die voete op die pad van insig geplaas kan word.

9:13-18 – Moenie luister na Vrou Dwaasheid nie

Let op hoe vrou Dwaasheid vir vrou Wysheid naboots in die banket wat vir die onervare onkundiges gehou word, maar op ‘n wyse wat herinner aan die verleidelike gedrag van die slegte vrou van vroeër.  Let op hoe die verleiding van haar aanbod lê in die gesteelde karakter daarvan – jy hoef jou nie in te span om dit te verkry nie – sowel as in die verborge aard daarvan – dit is iets wat jy stilletjies doen, waar niemand kan sien of beperkings kan plaas nie.

Die einde van dié pad is egter die dood, omdat daar geen verantwoordelikheid of verantwoordbaarheid ingebou is in die verkryging van hierdie kennis nie.  Dit onderstreep op ‘n waarskuwende manier die noodsaak daarvan om versigtig te wees met die uitdeel van kennis bv in ‘n leerervaring, sonder om ‘n worsteling daarmee, en ‘n toetsing daarvan, in te bou.  ‘n Mens moet self werk aan dít wat jy leer, en jy moet op een of ander manier iets daarvan weergee.  Dán het dit deel van jou menswees en lewenswyse geword.  Anders is dit plagiaat en oppervlakkig by wyse van spreke.

Die tafel is nou gedek om na die spreuke te begin luister, daaroor diep na te dink, en dit deel van jou lewe te maak.

View all posts in this series

Spreuke


Chris van Wyk

Ek is gemeenteleraar by Somerstrand gemeente, Port Elizabeth. My passie in die lewe is om God bo alles te dien en gelowiges in geloofsvorming te begelei. I am pastor at Summerstrand congregation, Port Elizabeth. My passion in life is to serve God above all and to lead believers in faith formation.

Comments (3)

  • Hier val dit my weer op hoe ons GENOOI word om te leer. En waarom sal mens wil? Want dit gee ware lewe (v 6) en boonop n lang lewe (v 11).
    Want dwaasheid = dood!

    En klassiek: net n wyse laat hom leer, wil leer is wys genoeg om te weet hy kom leer kort!! (v8).
    Weer die bevestiging: Wysheid begin by die dien vd Here!

  • Ek wil asb meer weet oor vers 7 & 8.

    Is dit bv. as mens probeer opstaan vir jouself/ander teen onregverdigheid. jy weet jys reg en die ander ou is verkeerd, JY kom sleg daarvan af?

    • Hi Alida, nee dit gaan eintlik oor die sinloosheid daarvan om spotters te probeer reghelp. Hulle is arrogant (Spr 21:24) en onleerbaar (Spr 14:6). Jy mors jou tyd met hulle (Spr 15:12). Daarom sê Psalm 1 dat jy hulle moet vermy, want hulle pad lei na nêrens nie. Onttrek jou dus van sulke mense, en die konflik hou gewoonlik op (Spr 22:10). Jy kan wel eenvoudiges of onkundiges leer (Spr 9:6), maar jy mors jou asem met spotters en dwase (Spr 1:7). God sal met hulle afreken (Spr 3:33-34). Wat jy wel kan doen, is om die saak waaroor dit gaan te hanteer. Spreuke gee op verskeie plekke raad daarvoor (Spr 21:3; 21:15; 31:9).

Maak 'n opmerking

%d bloggers like this: