Skip to main content

Matteus 5 – Jesus fokus op die stryd vir geregtigheid

Hierdie toespraak van Jesus, die sogenaamde Bergrede (hfst. 5-7), is die mees indringende verkondiging van wat die koninkryk van God behels.  Ten diepste handel die koninkryk oor die vestiging van God se geregtigheid in elke aspek van die lewe – godsdienstig, sosiaal, persoonlik.  Dit kan as die etiek van die koninkryk beskryf word wat aansluit by die boodskap van die OT, maar in alle opsigte dieper en vêrder as dit gaan.  Die sentrale plek wat die “Ons Vader” gebed in die Bergrede neem, val ook op, waarin die gebed vir die koninkryk ook sentraal staan (6:9-13).

Die woord geregtigheid word eksplisiet op vyf plekke genoem (hfst. 5:6,10,20; 6:1,33), maar lê vir my onderliggend aan die meeste van Jesus se uitsprake in dié drie hoofstukke:

  • die fokus op “goeie werke” waardeur God sigbaar word (5:16);
  • die sentrale toepassing en vervulling van die “wet en profete” deur Jesus (5:17-48; ook 7:12);
  • die drie kern godsdienstige handelinge: “liefdadigheid” (6:2), “gebed” (6:5-6) en “vas” (6:16-18);
  • die keuse vir eksklusiewe “lojaliteit” (6:24);
  • die keuse vir ’n regverdige “oordeel” (7:1-5);
  • die belofte van God wat “goeie dinge” gee (7:11);
  • die fokus op en beoordeling van “goeie vrugte” (7:15-20);
  • die fokus daarop om “God se wil” te doen (7:21-23).

In die lig hiervan kan ’n mens die drie hoofstukke van die Bergrede in Matteus met drie titels beskrywe:

  1. Die stryd vir geregtigheid – hfst. 5
  2. Die lewe van geregtigheid – hfst. 6
  3. Die vrug van geregtigheid – hfst. 7

Hoofstuk vyf beskryf die stryd vir geregtigheid aan die hand van drie aspekte:

  1. Dié wat stry vir geregtigheid is God se geseëndes en word vir hulle swaarkry beloon – Matt. 5:1-12
  2. Dié wat stry vir geregtigheid is die sout van die aarde en maak God sigbaar in die wêreld – Matt. 5:13-16
  3. Dié wat stry vir geregtigheid is volmaak soos God en maak van vyande vriende – Matt. 5:17-48

Terloops, Lukas plaas die Bergrede eintlik ná ’n gebed op die berg as ’n korter toespraak op die vlakte vóór die berg (Luk. 6:12-49).  Die meeste van die ander dele van Matteus se weergawe van die Bergrede word deur Lukas op ander plekke in sy eie evangelie geplaas.

Dié wat stry vir geregtigheid is God se geseëndes en word vir hulle swaarkry beloon – Matt. 5:1-12

Dit val op dat die woorde van Jesus van hoër belang geag word as die onderskeie verhale van genesing wat dié Bergrede voorafgaan.  Matteus heg dus meer waarde aan Jesus se onderrig as aan die oorvloed van genesings die vorige dae.

Dit val ook op dat Jesus nie wegskram van die moeilike vrae van die lewe en die noodsaak vir die stryd vir geregtigheid nie, maar sy mense aanmoedig om midde in die swaarkry, vas te staan en bly te wees oor die beloning wat vir hulle wag. Trouens, dit is dié mense, dié wat stry vir geregtigheid, wat geseëndes is.

In nege saligsprekinge, elkeen aangedui met die woord makarioi (geseënd), spel Jesus die kenmerke van sy geseëndes uit: afhanklikes (geestelik arm), treurendes (oor alles wat nie reg is nie), sagmoediges, hongeriges en dorstiges vir geregtigheid, barmhartiges, suiweres van hart, vredemakers (soos Jesus – vgl. Kol 1:20), vervolgdes ter wille van geregtigheid, beledigdes en beskuldigdes om Jesus se ontwil.

Dié mense wat bereid is om swaar te kry ter wille van geregtigheid asook om Jesus se ontwil, dié kan weet dat hulle swaarkry nie verniet is nie, maar dat hulle beloning groot is in die hemele.  Hulle word daarom ook beskryf as mense aan wie die koninkryk van die hemele behoort (twee maal), wat vertroosting sal ervaar, wat die (nuwe) aarde sal erf (vgl. Ps. 37:11), wat versadig sal word, wat barmhartigheid sal ontvang, wat God sal sien, wat kinders van God genoem sal word, wat nie net ’n groot beloning sal ontvang nie, maar in dieselfde asem as die profete van ouds genoem sal word.

Dié wat stry vir geregtigheid is die sout van die aarde en maak God sigbaar in die wêreld – Matt. 5:13-16

Die praktiese aard van die onderrig wat die Jesus op die berg in Galilea gee, is eintlik verstommend.  Jesus gebruik hier twee metafore om hulle aan te moedig om God deur hulle goeie dade sigbaar te maak vir ander.

Die eerste metafoor vir sy mense is om hulle as die sout van die aarde te beskryf.  Dié metafoor is baie gepas in die lig van die probleme wat mense in daardie tyd ervaar het met die sout wat van die Dooie See af kom. Dit was soms só onsuiwer dat niemand daarmee kon kook nie en dit buite gegooi is en deur die mense vertrap is.  God se mense moet bruikbaar wees in die gemeenskap en doen wat sout doen: smaak gee en bederf teëwerk in hierdie wêreld.

Die tweede metafoor vir sy mense is om hulle as die lig vir die wêreld te beskryf (stad en lamp).  God se mense moet só optree dat hulle goeie werk die lig op God kan laat val en die Vader in die hemele verheerlik kan word.

Dié wat stry vir geregtigheid is volmaak soos God en maak van vyande vriende – Matt. 5:17-48

Met hierdie kernagtige gedeelte het Jesus die bom op spreekwoordelike wyse laat bars deur die hart van die Joodse godsdiens, die wet van Moses (en die boodskap van die Profete), op radikale wyse te herïnterpreteer.  Sy basiese boodskap, soos opgesom in vers 48, is aardskuddend.  God verwag nie net dat sy mense die wet gehoorsaam nie, maar dat hulle soos Hy sal wees, volmaak.

God verwag daarmee die onverwagte, soos veral vers 43-47 uitspel, dat sy mense van hulle vyande vriende maak.  Dit geld vir al ses teenstellings wat Jesus aanraak (telkens aangedui met: “Julle het gehoor [vers 21,27,31,33,38,43] … maar Ek sê vir julle” [vers 22,28,32,34,39,44]) na Hy duidelik gemaak het dat sy vertolking die vervulling van die Wet en die Profete is.  Trouens, gelowiges se geregtigheid moet meer wees as dié van die skrifkenners en Fariseërs:

  1. OOR MOORD PLEEG: Kwaadwees is al strafbaar, sowel as om iemand as nikswerd (Raka) te beskou of as ’n dwaas, praat nie eers van moord pleeg nie (6de gebod), want onversoendheid met medegelowiges bring jou verhouding met God in gedrang – vers 21-26;
  2. OOR OWERSPEL: Die kyk met begeerte na ’n vrou word al as egbreuk geag, nie eers die daad van egbreuk of owerspel nie (7de gebod) – vers 27-30;
  3. OOR EGSKEIDING: Egskeiding het ’n dramatiese uitwerking op die geloofsgemeenskap deurdat alle volgende verhoudinge daardeur geraak word, wat nie deur die gee van ’n skeibrief opgelos word (7de gebod), soos die wet voorskryf nie, vandaar die verdere uitbreiding van Jesus se lering oor huweliksverhoudinge – vers 31-32;
  4. OOR EEDSWERING: Jou ja moet ja wees en jou nee nee – wat beteken dat ’n mens in alles met integriteit moet optree, nie net wanneer jy ’n eed gesweer het of ’n gelofte aan God gemaak het nie – vers 32-37;
  5. OOR VERGELDING: Vergelding moet ten alle koste vermy word en vrygewigheid omhels word, praat nie eers van ‘’n oog vir ’n oog en ’n tand vir ’n tand nie” (die sogenaamde lex talionis)  – vers 38-42.
  6. OOR VYANDE: Van vyande moet vriende gemaak word, nie net die naaste liefgehê word nie, wat baie keer boonop net as die mense wat deel is van die volk geïnterpreteer is – vers 43-47.

Dit is die tipe volmaaktheid wat God van sy mense verwag, nie om in alles perfek op te tree nie, maar om in alles van vyande vriende te maak.  Só tree God immers teenoor alle mense op met sy sonskyn en reën.

View all posts in this series

Matteus


Chris van Wyk

Ek is gemeenteleraar by Somerstrand gemeente, Port Elizabeth. My passie in die lewe is om God bo alles te dien en gelowiges in geloofsvorming te begelei. I am pastor at Summerstrand congregation, Port Elizabeth. My passion in life is to serve God above all and to lead believers in faith formation.

Maak 'n opmerking

Onlangse kommentaar

  • Chris van Wyk on 2 SAMUEL 11:1-15Die Skrif is duidelik daaroor dat God nie sonde kan doen nie. Hy keur ook nie sonde ooit goed nie. Hy laat boonop geen sonde ongestraf nie (Eks 34). Dit is in dié lig wat 'n mens die profesie moet verstaan. God laat Dawid aan die gevolge van sy eie sondes oor, dit is dat Absalom onder andere in opst…
  • PHILIPPUS C FOURIE on 2 SAMUEL 11:1-152 Samuel 12 vers 11 waar God aan Dawid sê dat Hy sy vroue aan sy naaste sal gee om by te slaap en dit sal geskied in daglig sodat almal dit sal sien. Ek was deur my naaste hieroor gekonfronteer met die argument: Hoe kan God dit self toelaat en laat gebeur as Hyself hier owerspel toelaat? Dit is mos…
  • Chris van Wyk on Amos 9:1-10Waardeer.
  • Klazina Jacobs on Amos 9:1-10Dankie. Baie insiggewend!
  • Chris van Wyk on Jona 1:1-16Dankie Kobus, ek sien uit na module 4 waar ons saam dieper in die NT gaan delf!
  • Kobus De Wet on Jona 1:1-16More Dr Chris, vanmore is ek weer in verwondering oor die Woord van God na ek u stuk gelees het oor Jon 1:1-16. Ek het altyd in terme van Jona en die vis Jona gelees, uit my sondagskool perpektief, nou ontdek ek die diepte in Jona: die chiastiese rangskikking, God se name en natuurlik die Radam - di…
  • Chris van Wyk on Matteus 17 – Jesus word verheerlik as teken van sy Goddelike weseDankie Monique, dit is my voorreg!
  • Monique Steyn on Matteus 17 – Jesus word verheerlik as teken van sy Goddelike weseDie Bybelskool help my so vreeslik Baie, Om die Bybel en die Woord van Jesus better te verstaan. Ek Wil net Soo Baie dankie se. Wees geseend.
  • Chris van Wyk on 2 Kronieke 1Hi Ayden, verhale uit die OT is voorbeelde wat ons help om te verstaan hoe God in ander se lewens gewerk het - in dié geval Salomo - sodat ons kan kyk of daar raakpunte met ons eie lewe is, en ons die boodskap aan die mense van daardie tyd, ook op onsself van toepassing kan maak. Jy kan die boodskap…
  • Ayden Corbett on 2 Kronieke 1Ekt gebid en gevra dat die Here vir my n vers uit die bybel moet kies en my sal help verstaan wat ek lees en toe maak ek oop op 2 krinieke 1...dra die stukkie n spesifieke betekenis of boodskap buitens dat jy wysheid moet kies om die Here se volk te regeer inplaas daarvan om vir rykdom en n lang Lew…
  • Chris van Wyk on Kolossense 2:6-23 – In Christus Jesus is ons met die volheid van God vervulHi Eugene, alles moet getoets word aan die geskrewe Woord van God. As sy iets sien of sê wat daarmee in stryd is, is dit verkeerd. En as jy dit uitwys, is dit nie 'n sonde teen die Heilige Gees nie.
  • Chris van Wyk on 1 Konings 11:1-43;  2 Kronieke 9:29-31Jesus wys in Matteus 12 en Lukas 11 uit dat sy eie wysheid dié van Salomo oortref. Die koningin van Skeba sal dus in die oordeel opstaan en die geslag van Jesus oordeel, omdat sy op Salomo se wysheid gereageer het, en die Jode nie dieselfde gedoen het met Jesus nie (Matt 12:42; Luk 11:31). Die boods…
  • Chris van Zyl on 1 Konings 11:1-43;  2 Kronieke 9:29-31Chris, sê asseblief iets meer oor die laaste sin van vandag se bydrae. Groete
  • Eugene Beetge on Kolossense 2:6-23 – In Christus Jesus is ons met die volheid van God vervulGoeie dag kan u dalk verduidelik as die vroue predekant helder ligte en engele sien of engele wat tekens doen. Hoe moet n mens as Christen dit verwerk of interpreteer sonder om te laster teen die Heilige gees . U inset word opreg wardeer.
  • Chris van Wyk on Openbaring 19:1-10 – Gelukkig is hulle wat uitgenooi is na die bruilofsfees van die LamHi, dit is beelde wat gebruik word om dieselfde werklikheid uit te druk. In vers 7 word die kerk as 'n bruid uitgebeeld om die intieme verhouding tussen God en sy mense uit te druk. Die bruid is enkelvoud, maar die mense wat deel daarvan is natuurlik meervoud. Maar, dit is nie 'n probleem nie, want…