Skip to main content

Prediker 9:13-10:15 – Wysheid is broos en breekbaar

Die Prediker is ambivalent oor wysheid

Die Prediker ondersoek verder die waarde van wysheid in terme van die voordele wat dit bring.  Hy doen dit deur die voorbeeld-verhaal te vertel van ’n wyse man wat ’n stad teen ’n magtige koning gered het.  Maar omdat hy arm was, het niemand hom geëer en onthou nie.  Wysheid is dus wel beter as krag, maar dit verhoog nie noodwendig ’n arm persoon se status in die oë van dié rykes van hierdie lewe nie.

Die Prediker is dus baie ambivalent oor wysheid.  Dit is beter as brute krag (9:14).  Dit is beter as ‘n dwase geskree (9:17).  Dit is beter as wapens (9:18).  Maar, dit gee bv geen blywende status nie (9:16), word maklik geminag (9:16), en kan slegs deur een misstap bederf word (9:18).   Wysheid is dus van groot waarde, maar is broos en breekbaar, omdat dit baie keer getroef kan word deur dwaasheid en/of mag.

‘n Bietjie dwaasheid doen meer kwaad as wat wysheid en eer goed doen

Hy som sy gevolgtrekking dus op met die spreuk: “dooie vlieë laat salf stink en gis”, wat hy daarna self uitlê met die verduideliking dat ‘n bietjie dwaasheid meer kwaad doen as wat wysheid en eer goed doen (10:1).

Die waarde van verstand

Daarna probeer hy ontleed hoekom wysheid beter is as dwaasheid en vind dit veral in intellektuele krag of verstand (10:2), en illustreer die waarde daarvan in ‘n paar negatiewe opmerkings oor die gebrek aan verstand by dwase, met tussen-in ‘n paar positiewe opmerkings oor die korrekte aanwending van verstand.

Aan die negatiewe kant:

  • ‘n Gebrek aan verstand maak dwase swak (10:2).
  • ‘n Gebrek aan verstand bring dwase publiek in die skande (10:3).

Aan die positiewe kant:

  • ‘n Verstandige optrede darenteen is om nie oorhaastig op te tree as iemand in gesag vir jou kwaad word nie, en bv nie jou pos te verlaat, net omdat jy onder druk verkeer nie.  ‘n Pragtige spreuk vat die wysheid hiervan saam: “Kalmte voorkom groot foute” (10:4).

Die misbruik van dwaasheid deur magtiges

Maar die Prediker se ambivalensie bly, omdat daar altyd die probleem van mag is.  En magtiges het die manier om dwaasheid tot hulle eie voordeel te misbruik (10:5).  Dit is een van die groot verkeerde dinge wat die Prediker in die wêreld gesien het – en ek dink ons kan almal aan voorbeelde dink – dat mense in gesag aan dwase hoë aansien gee tot die magtiges se voordeel.

Peterson vertaal vers 5-7 as volg: “Here’s a piece of bad business I’ve seen on this earth, an error that can be blamed on whoever is in charge: Immaturity is given a place of prominence, while maturity is made to take a backseat. I’ve seen unproven upstarts riding in style, while experienced veterans are put out to pasture.

Dwaasheid baat nie op die lang duur nie

Gelukkig kom mense in gesagsposisies, dié wat dwase misbruik, egter nie ongeskonde daarvan af nie.  Met ‘n hele paar spreuke verwoord die Prediker sy oortuiging:

  • “Wie ‘n sloot grawe, val self daarin” – 10:8;
  • “Wie ‘n muur afbreek, word deur ‘n slang gepik” – 10:8;
  • “Wie klippe afbreek, word daardeur beseer” – 10:9;
  • “Wie hout kap, moet versigtig wees” – 10:9;

Dit betaal om jou verstand te gebruik

Dit betaal dus om jou verstand te gebruik (10:10).  Let op hoe hy wys hoe hierdie “slaggate” vermy kan word, deur iets aan die byl te doen waarmee gekap word, en iets aan die slang te doen, voordat hy jou pik.  Dit is nodig:

  • want “as die byl stomp word en nie geslyp word nie, moet jy meer krag gebruik” – 10:10 (dit is sommer ook goeie raad vir die wyses, soos Stephen Covey in sy Seven Habits boeke aangevoer het met ‘n soortgelyke metafoor – “Sharpen the saw”)
  • en “as die slang pik voor hy besweer is, bereik die besweerder niks nie” – 10:11.

Wysheid is beter as dwaasheid

In ‘n laaste kontrasterende kort opmerking oor die wysheid versus die langer onsinnigheid van die dwaasheid verwoord die Prediker weereens sy voorkeur vir die wysheid.

  • Wyse woorde vind byval – 10:12
  • Dwase vernietig hulleself met wat hulle sê – 10:12,
    • Hulle woorde eindig in loutere onsin – 10:13;
    • Hulle woorde bring hoe langer, hoe minder insig – 10:14,
    • Hulle woorde put selfs hulleself later uit, sodat hulle heeltemal die pad byster raak – 10:15.

Voorwaar!

dwaasheid, mag, Prediker, verstand, vreugde, wysheid


Chris van Wyk

Ek is gemeenteleraar by Somerstrand gemeente, Port Elizabeth. My passie in die lewe is om God bo alles te dien en gelowiges in geloofsvorming te begelei. I am pastor at Summerstrand congregation, Port Elizabeth. My passion in life is to serve God above all and to lead believers in faith formation.

Comments

Maak 'n opmerking

  • Chris van Wyk on Jeremia 19:14-20:18 – Vervloek is die dag waarop ek gebore isDie presiese betekenis van die term "blok" is onduidelik. Dit word gewoonlik geïnterpreteer as verwysend na een of ander instrument of plek van inperking en straf, bv. 'n inperking wat beweging beperk, gewoonlik beskryf as bestaande uit 'n raamwerk met gate waarin die voete (en soms die hande) van '…
  • ELRETHA VAN DER MERWE on Jeremia 19:14-20:18 – Vervloek is die dag waarop ek gebore isDag. Dankie vir die verduideliking van die doel van die Blok waarin Jeremia vas geskroef was in die Benjaminspoort. Ek kry nou meer begrip daarvoor. Verstaan ek reg dis soos 'n persoon wat se hande beidekante van sy kop in n stuk hout vas gemaak is of is dit iets anders. Baie Dankie
  • Chris van Wyk on HoogliedEk sal jou registreer. Jy moet net op die skakel in die e-pos wat vir jou gestuur word van Wordpress af, klik, om dit goed te keur. Ek sal jou selnommer ook by Whatsapp byvoeg.
  • Anne Enslin on HoogliedEk leer so baie by julle sal graag wil aansluit.
  • Chris van Wyk on Eksodus 30Jy kan by YouVersion se Bible app die 2020-vertaling gratis op jou selfoon kry.
  • Willie on Eksodus 30Baie dankie vir die uitleg wat jy gee hoofstuk vir hoofstuk. Ek het egter ñ probleem. Ek het die afrikaans en engelse vertaling vers vir vers gekry. Dit wil voorkom asof dit deur een of ander app direk vertaal is in afr. Waar kan ek die nuwe afrikaanse vertaling kry om op my selfoon af te laai asseb…
  • Chris van Wyk on Jesaja 1 – Julle ken My nieHi, dit is Bybels, ja. Ek verduidelik dit hier: https://bybelskool.com/category/uitverkiesing/
  • Joan on Jesaja 1 – Julle ken My nieKan u asb vir my die uitverkiesing verduidelik? Is dit Bybels?
  • Frank Pronk on Psalm 46Hallo Chris Ja ek glo dat ons almal n versugting het na die nuwe bedeling en die Nuwe Jerusalem. Ek wil iets deel wat ek vroeer die maand baie duidelik in my gees gekry het terwyl ek geslaap het . Die woorde het as volg gekom. " Die sewende wonderwerk van die sewende wereld - is die Israeliete" Ek d…
  • Chris van Wyk on Psalm 71Sy het die Here gedien met haar hele hart en eerder my met huisbesoek bemoedig as wat ek dit vir haar gedoen het. Sy was een van die pilare van ons geloofgemeenskap.
  • Neels Fourie on Psalm 71More dr vertel my meer van tannie phoebe
  • Chris van Wyk on 1 Kronieke 28-29Groete!
  • Wansen Engelbrecht on 1 Kronieke 28-29Baie dankie. Groetnis Wansen Engelbrecht Klerksdorp
  • Chris van Wyk on Genesis 1:1-2:3Is dit op 'n selfoon?
  • Johan Kirsten on Genesis 1:1-2:3Middag Chris. Ek merk dat as jy op die "menu" hierbo tik, die blok wat aan die linkerkant verskyn, blanko is. Daar is wel "onsigbare" skakels wat jou na die verskillende bladsye neem. Groete. Johan