Tag: Spreuke

Vandag lees ons die inleiding van die eerste bundel van die woorde van die wyses, sowel as die eerste 5 spreuke.

Inleiding – 22:17-21

Die voordele van ‘n luister na wysheid word op drie maniere weergegee: 1) dit is lekker om wys te wees, 2) dit is lekker om self wyse woorde kwyt te raak in geselskap, en 3) dit leer hom om op die Here te vertrou.  Laasgenoemde is sekerlik die belangrikste funksie van die wysheid, dat dit ‘n mens leer om op die Here te vertrou.  Dít is die vers wat my vandag tref as die woord van die Here aan my – elke keer wat ek kies om na die stem van wysheid te luister, leer ek ook hoe om die Here meer en meer te vertrou met my lewe.  Diep en duidelik!

Die eerste bundel van die gesegdes van die wyses werk veral met ooreenstemmings soos ons reeds in die tweede deel van die eerste bundel spreuke van Salomo gesien het (“Moenie ‘n arm mens te kort doen omdat hy arm is nie; moenie die hulpelose vertrap in die regspraak nie” – 22:22).  Die kort tweede bundel werk veral met sinteses (“Iemand wat eerlik antwoord, is ‘n ware vriend.” – 24:26).

Die woorde van die wyses is in ‘n persoonlike gesprekstyl geskrywe, amper soos die gesprek wat die pa met sy seun het in die eerste nege hoofstukke.  Dit is ook hier waar ‘n hele paar spreuke aangetref word wat ooreenstem met van die Egiptiese wysheidstradisies, spesifiek die tradisie van die Egiptiese wysheidsboek van Amenemope uit die 11de of 12de eeu v C.  Amenemope was ‘n skrifgeleerde en moenie verwar word met ‘n latere farao wat ook dié naam gehad het nie.

Trouens, ‘n mens kan 22:20 só vertaal: “Ek skryf vir jou dertig voorskrifte neer …” wat nogal sin maak in die lig van die poging van sommige om die bundel in 30 spreuke op te deel (Martin, NIV, NCV), en in die lig van die moontlikheid dat die skrywer daarmee ‘n verband met die dertig hoofstukke van die Wysheid van Amenemope wou trek.  Baie geleerdes dink selfs dat hierdie deel van Spreuke gebaseer is op die Wysheid van Amenemope.

Waar Salomo nou al oor God se sorg vir die opregtes (hfst 10) geskryf het, en dat Hy ‘n toevlug is vir ons (hfst 14), uitgebrei het op die invloed van wyse woorde op welvaart (hfst 13), en die veilige ruimte wat ons integriteit vir ander gee (hfst 14), tesame met ‘n hele spektrum van ander sake, skryf hy in hierdie paar verse veral oor rykdom en armoede en die invloed wat dit op verhoudings het (22:1,2,4,7,9,16). Hy lê ook klem op die gevolge wat volg op ‘n mens se gedrag – luiheid stomp jou waagmoed af; mededeelsaamheid is tot jou eie voordeel.

Die kersie op die koek – die sleutel om die hoofstuk se boodskap te verstaan – is die spreuk wat die herstel van verhoudings in God se regverdigheid sien (21:12).  Sy geregtigheid motiveer ons om goeie verhoudinge te handhaaf.  Ons kan Hom immers vertrou om dinge reg te stel.

Hier is my opsomming van die betekenis van die onderskeie spreuke, met ‘n klein bietjie kommentaar daarby: