Tag: Matteus

Ek word in dié gedeelte net weereens getref deur die omvangryke bediening van Jesus.

Jesus se bediening is insluitend.  Dit sluit nie net die Fariseërs en skrifkenners in, al dring Hy net nie deur tot hulle nie, ook nie net die skare wat om genesing en voorsiening smag nie, maar ook ’n Kanaänitiese vrou uit die omgewing van Tirus en Sidon, wat met groot geloof Jesus beweeg tot genesing van haar kind, al wil Jesus op dié stadium nog nie sy bediening na die heidennasies uitbrei nie.

In ’n sekere sin sien ’n mens die gelykenis van die grond hom afspeel in die reaksies van dié mense.

• Die Fariseërs en skrifkenners is soos die grond langs die pad, droog en glad nie ontvanklik nie, vol skynheiligheid en geldgierigheid.
• Die skare is soos die twee ander soorte, rotsagtige en doringagtige grond en meesal net mooiweer – en materiële volgelinge.
• Maar, daar is diegene, soos die Kanaänitiese vrou wat goeie grond is, wat groot geloof openbaar en groot dinge van God ontvang.

Steeds hou Jesus vol met sy saaiwerk.  Sy missie is om die koninkryk van God te laat kom en Hy sal Hom nie laat afsit deur die teenstand en onbetroubaarheid van sommige nie, sodat Hy die vrug van die goeie grond kan oes!

Jesus se bediening voorsien in baie behoeftes.  Sy bediening is dus nie net insluitend van aard nie.  Hy raak ’n wye reeks behoeftes aan en voorsien daarin.  Hy daag die intellektuele stommiteite van die Fariseër en die skrifkenners uit.  Hy lê die tradisies op sinvolle en betekenisvolle maniere uit, sodat dit lewe bring en nie verstarring nie.  Hy wys baie spesifiek die gevaar van skynheiligheid en geldgierigheid uit.  Hy genees en Hy voorsien en Hy skram terselfdertyd nie weg van robuuste lewegewende gesprekke nie.  Voorwaar ’n Herderleier, soos God dit van Hom aangekondig het in Matteus 2.

Matteus begin met dié hoofstuk ’n nuwe aksent in sy evangelie wat ’n mens kan tipeer as die gemeenskap van die koninkryk – hfst. 14-18.

Uiteraard het dit steeds met teenstand te make, soos dit die geval was met die verhale van gemengde ontvangs in hfst. 11-13.  Johannes die Doper verloor sy lewe (14:1-12), die Fariseërs vat Jesus skerp aan oor sy interpretasie van die wet (15:1-20), die Fariseërs en die Sadduseërs vra weer vir ’n teken (16:1-4) waarna Jesus die dissipels waarsku teen hulle invloed (16:5-12).

Dit vorm die agtergrond vir die feit dat Jesus begin om al hoe duideliker te praat oor sy komende kruisdood (16:21-23; 17:22-23), wat ook as ’n metafoor dien vir die wyse waarop hulle Hom moet volg (16:24-28).  Die hoopvolle is dat Hy ook tegelykertyd van sy opstanding begin praat (16:21; 17:9,23).

Maar die gedeelte sluit ook ’n aantal wonderlike getuienisse van die wonder van sy teenwoordigheid in wat telkens met die verhale van teenstand en lyding verweef is.  Ons lees van die twee broodwonders (14:13-21; 15:32-39), Jesus en Petrus wat op die water loop (14:22-33), talle mense wat genees word (14:34-36; 15:29-31; 17:14-20), die uitnemende geloof van die Kanaänitiese vrou (15:21-28),  Petrus wat die eerste van die dissipels word wat Jesus as die Christus, die Seun van God bely (16:13-20), Jesus se verheerliking op die berg (17:1-13) en sy wondervoorsiening vir die tempelbelasting wat hulle verskuldig is (17:24-27).

Matteus fokus nou ook op die gemeenskap wat Jesus in die proses skep onder sy mense, ’n gemeenskap wat ’n uiters belangrike ruimte gaan vorm om die teenstand van die wêreld te hanteer.  Daarom word dié deel afgesluit met die vierde langer toespraak van Jesus wat spesifiek handel oor verhoudinge binne die kerk, die sogenaamde kerkrede, hfst. 18.  Daarin praat Jesus oor hoe die gemeenskap van gelowiges die verhoudinge met mekaar, binne die kerk wat begin tot stand kom, moet hanteer.  Dit handel onder andere oor die regte gesindhede (18:1-5), die vermyding van struikelblokke (18:6-9), die uitreik na afgedwaaldes (18:10-16), die opdrag tot onderlinge teregwysing (18:18-20) en tegelykertyd die opdrag tot oorvloedige vergifnis wat in die vorm van ’n gelykenis oorgedra word (18:21-35).

Hierdie gedeelte van Matteus – wat ’n mens kan tipeer as die weerspieëling van die gemengde ontvangs wat Jesus onder die Joodse volk gehad het, hfst. 11-13 – word nou afgesluit met die derde toespraak van Jesus, die sogenaamde koninkryksrede van hoofstuk 13.

Dit bestaan uit ’n reeks van agt gelykenisse, ingelei deur die toonaangewende gelykenis van die grond, waarskynlik beter bekend as die gelykenis van die Saaier (of die saad).  As jy dit egter wil tipeer in terme van die funksie van die gelykenis, dat dit op die ontvangs van die koninkryk fokus, is dit beter om dit die gelykenis van die grond te noem.  Dit maak veral sin omdat die res van die gelykenisse in die hoofstuk almal ’n kant van die koms en ontvangs van die koninkryk beklemtoon, met die een oor die onkruid tussen die koring wat ook besonder prominent is, en ook apart aan die dissipels verklaar word.

Dit is ook belangrik om die volgende in ag te neem in jou interpretasie van gelykenisse.  Gelykenisse word deur baie geleerdes beskou as ’n verhaal wat net een punt wil maak wat ’n mens deur goeie eksegese en goeie kennis van die wêreld waarvoor dit geskep is, kan agterkom.  Dié manier van lees, word egter toenemend bevraagteken in studies oor metafore en die teorieë oor die betekenis wat lesers aan ’n teks gee.  Dit beteken dat ’n mens met reg die veelvlakkige betekenis van die onderskeie gelykenisse kan ontgin, om só ’n ryk en gevarieerde boodskap daaruit te put.  Die gelykenisse interpreteer immers ook vir ons, nie net ons die gelykenisse nie.  Dit is ’n lewende woord aan ons wat deur God se Gees gebruik word om met ons te praat.

Net so is daar baie pogings al aangewend om die onderliggende struktuur van die rangskikking van die gelykenisse in hierdie hoofstuk te beskryf.  Hoewel die idee – dat die gelykenis van die saad die toon aangee – redelike steun geniet (met die ander gelykenisse wat dan verdere perspektiewe daarop verleen) is daar nóg ’n belangriker indeling wat ’n mens help om die hoofstuk te verstaan.

JESUS ONTMAGTIG DIE SKARE MET GELYKENISSE: Jesus is in die eerste helfte van die hoofstuk, vers 1-36, meesal met die skare langs die see op die strand besig (vgl. 13:2,34).  Soms het Hy, waarskynlik terwyl die skare nog daar was, net met die dissipels gepraat, toe hulle nader gekom het aan Hom, om sy dieper verklaring te hoor (13:10-23).  Maar in die breë is Hy met die skare besig.  In totaal het hy dus vier gelykenisse hier met die skare gedeel sonder verdere verduidelikings aan hulle – die gelykenis van die grond, die onkruid tussen die koring, die mosterdsaad en die suurdeeg.  “Sonder gelykenisse het Hy hulle niks vertel nie,” sê Matteus, sodat die Skrif vervul sou word uit Ps. 78:2, hoewel die gelykenisse aan die skare op ’n negatiewe aanwending van die Psalm dui.

JESUS BEMAGTIG DIE DISSIPELS MET GELYKENISSE: In die res van die hoofstuk, vers 36-53, is Jesus net met die dissipels binne die huis besig, nadat die skare weggestuur is (13:36).  Hy verklaar die gelykenis van die onkruid tussen die koring en gebruik nog vier gelykenisse – die gelykenis van die skat, die pêrel, die treknet en die skrifkenner met nuwe en ou skatte.  Die laaste een kan ook net ’n beskrywende opmerking wees, maar het met die tema van die koninkryk te make en word dus as gelykenis interpreteer.

Dit bevestig ook die veelvlakkige betekenis van die gelykenisse.

Die laaste perikoop van die hoofstuk handel oor die verwerping in Nasaret wat nie deel van die koninkryksrede vorm nie.

Dieselfde gemengde ontvangs van die koninkryk word in hoofstuk 12 vertel, maar die teenstand word meer met die Fariseërs verbind.  Die Fariseërs bevraagteken onder andere die wyse waarop Jesus-hulle die Sabbat hou (12:1-8), dat Hy iemand op die Sabbat genees (12:9-14), en dat Hy ’n blinde, stom demoon-besetene genees (12:22-32).  Hulle idee van geregtigheid en Syne verskil dus dramaties.  Hulle begin daarom planne beraam om Hom om die lewe te bring.

Hierdie groeiende teenstand, veral die feit dat hulle sy dood begin beplan, laat Jesus skerp reageer op hulle boosheid met ’n duidelike boodskap dat hulle rekenskap sal moet gee (12:33-37) en dat hulle uiteinde slegter sal wees as die begin (12:43-45).  Ironies genoeg is Jesus wel bereid om vir hulle een teken te gee, toe die skrifkenners en Fariseërs dit van Hom vra.  Maar, dit is die teken van sy kruisdood, presies dit wat hulle ten kwade beplan, maar wat die hoogtepunt van sy bediening sal wees, die verlossing van die mensdom (12:38-42).

Daarteenoor staan die dissipels in skerp kontras, mense wat sy woorde en bediening met oop arms ontvang en Hom in alles navolg, hoewel sy moeder en broers steeds bekommerd is oor Hom (12:46-50).  Hy is immers die vervulling van die OT verwagting, soos Matteus vir die soveelste keer uit die OT aanhaal, hierdie keer uit  Jes. 42:1-4, met die boodskap dat Hy die Groot Geneesheer is (12:15-21).  Sommige verstaan dit en omhels Hom.  Ander weier om dit raak te sien en staan Hom teë.

Matteus fokus vervolgens in hoofstuk 11-13 op die gemengde ontvangs van die koninkryk.  Hoofstuk 11 fokus op die teenstand van die Joodse volk wat manifesteer in die aanstoot wat hulle neem aan Jesus se bediening aan tollenaars en sondaars (11:2-19), sowel as in die feit dat die stede nie tot bekering kom nie ten spyte van die kragtige dade wat Jesus daar gedoen het (11:20-24).  In skerp kontras met hulle kan die Here Jesus sy Vader loof vir “kindertjies” wat God ontvanklik vir die boodskap van die koninkryk gemaak het.  Vir almal bied Jesus in elk geval rus vir hulle gemoed aan in ’n persoonlike verhouding met Hom (11:25-30).

’n Soortgelyke patroon word in hoofstuk 12 gevind, waar die teenstand meer met die Fariseërs verbind word.  Die reeks van drie hoofstukke eindig met die volgende rede van Jesus, die sogenaamde koninkryksrede, in hoofstuk 13.  Dit bestaan uit ’n reeks van sewe/agt gelykenisse, ingelei deur die gelykenis van die Saaier/saad.  Die gelykenisse beklemtoon almal ’n kant van die koms en ontvangs van die koninkryk.