Author: Chris van Wyk

Die fokus van hierdie Leesplan is gemeenskap met God. Ons begin telkens met die bid van die Ons Vader, bid dan die Psalm met ‘n tyd van nadenke, en sluit ons gebedstyd af met ‘n kort Lofprysing. Die idee is dat jy na die Ons Vader die kort gedeelte oor die teks en konteks van die Psalm lees, daarna die Psalm met aandag deurlees, en dan vers vir vers in jou eie woorde (hardop as dit kan) bid. Daarna kan jy die kort bydrae oor die boodskap en betekenis lees vir nadenke. Sluit met die bid van die Lofprysing. Die middag en aand bid jy net die Ons Vader, die Psalm, en die Lofprysing.

Ons Vader

“Ons Vader wat in die hemele is, laat u Naam geheilig word. Laat u koninkryk kom. Laat u wil geskied, soos in die hemel, so ook op die aarde. Gee ons vandag ons daaglikse brood. En vergeef ons ons sondes, soos ons ook ons skuldenaars vergeef. En laat ons nie in versoeking kom nie, maar verlos ons van die Bose. Want aan U behoort die koninkryk en die krag en die heerlikheid tot in ewigheid. Amen.” (Matt. 6:9-13)

Teks en konteks

Psalm 76 word in die Griekse vertaling van die OT verbind aan God se oorwinning oor Sanherib in die tyd van koning Hiskia.  Die tipe oorwinning wat in die Psalm beskryf word, pas besonder goed by dié geveg in die tyd van Hiskia omdat die oorwinning daar behaal is sonder dat enige een van Israel eers nodig gehad het om ’n wapen op te tel.  God het namens hulle geveg en hulle verlos (vgl. 2 Kon. 19; Jes. 37). Wat uitstaan van hierdie Psalm, is dat dit ’n verstommende uitspraak maak oor God se werk.  In plaas daarvan dat menslike woede God ontstel, gebruik Hy dit in sy diens (vers 11): “Wat nog daarvan oorbly, gebruik U in u diens”  Dit kan óf beteken dat dié wat vir God kwaad is, uiteindelik Hom sal moet loof, óf dat God se oordeel oor dié wat Hom teëstaan lof by God se mense sal ontlok. Laasgenoemde pas beter in die konteks van die verhaal van Sanherib in, maar in albei gevalle teken die Psalmis ’n prentjie van God wat teëstand transformeer tot ’n triomf vir Homself. Dit is waarom God met ‘n leeu vergelyk word in vers 2, soos ’n mens kan aflei in die beskrywing van God wat vanuit sy skuilplek in die stad Jerusalem (Salem), sy lêplek in die tempel op Sion, optree om sy teëstanders se aanvalle af te weer en hulle oorlogswapens te vernietig.

Bid die Psalm

“Vir die koorleier: Met snarespel. ’n Asafpsalm. ’n Lied. God het Hom bekendgemaak in Juda; sy Naam is groot in Israel. Hy woon in Salem; Sionsberg is sy woning. Daar het Hy die brandpyle vernietig, skilde, swaarde en oorlogswapens. Sela Die glans van u verskyning is heerliker as die hoogste berge. Dapper soldate is geplunder, in hulle slaap oorweldig. Geen soldaat kon ’n hand oplig nie. Toe U hulle bestraf, o God van Jakob, het ruiter en perd dood neergeval. U moet gevrees word, ja, U! Wie kan voor U standhou wanneer u toorn ontbrand? Uit die hemel het U uitspraak gelewer; die wêreld was bang en stil. God het opgestaan om te oordeel, om die verdruktes op aarde te red. Sela Die woede van mense – dit verander U tot lof. Wat nog daarvan oorbly, gebruik U in u diens. Maak geloftes aan die Here jou God, en voer dit uit. Laat almal rondom Hom geskenke bring aan Hom, die Ontsagwekkende. Hy breek die moed van prinse; konings van die aarde is bang vir Hom.” NLV

Betekenis en boodskap

Hierdie Psalm bemoedig my met die beeld van God wat namens sy kinders optree en vir hulle veg.  Hy is oor ons soos ’n leeu oor sy skuilplek.  Sy woede is gerig teen dié wat ons wil benadeel.  Hy sal reg laat geskied, selfs sonder dat ons ’n vinger hoef te verroer.  Só ’n God verdien ons hele lewe as ’n geskenk uit dankbaarheid vir wie Hy vir ons is. Maar, let op dat God nie sommer kwaad raak vir niks nie. Sy woede ontbrand ter wille van die “verdruktes op die aarde” om hulle te verlos. Wat beteken dat as dít is wie God is, as die saak van verdruktes ernstig neem, beteken dit dat sy mense hulle ook oor verdruktes moet bekommer en vir hulle saak moet opstaan. Daarom is die enigste gepaste reaksie teenoor dié God wat teëstand transformeer in triomf vir Homself, om in dankbaarheid teenoor Hom te leef, jou dankoffers te bring as geskenke wat hulde bring aan die Ontsagwekkende, voor wie die hele aarde sidder.

Lofprysing

“Weet vandag en verstaan dat die Here God is; Hy alleen is God in die hemel en op die aarde.” (Deut. 4:39)

Die fokus van hierdie Leesplan is gemeenskap met God. Ons begin telkens met die bid van die Ons Vader, bid dan die Psalm met ‘n tyd van nadenke, en sluit ons gebedstyd af met ‘n kort Lofprysing. Die idee is dat jy na die Ons Vader die kort gedeelte oor die teks en konteks van die Psalm lees, daarna die Psalm met aandag deurlees, en dan vers vir vers in jou eie woorde (hardop as dit kan) bid. Daarna kan jy die kort bydrae oor die boodskap en betekenis lees vir nadenke. Sluit met die bid van die Lofprysing. Die middag en aand bid jy net die Ons Vader, die Psalm, en die Lofprysing.

Ons Vader

“Ons Vader wat in die hemele is, laat u Naam geheilig word. Laat u koninkryk kom. Laat u wil geskied, soos in die hemel, so ook op die aarde. Gee ons vandag ons daaglikse brood. En vergeef ons ons sondes, soos ons ook ons skuldenaars vergeef. En laat ons nie in versoeking kom nie, maar verlos ons van die Bose. Want aan U behoort die koninkryk en die krag en die heerlikheid tot in ewigheid. Amen.” (Matt. 6:9-13)

Teks en konteks

Waar Psalm 73 gefokus het op die versoeking van ’n enkele gelowige om die goddeloses hul voorspoed te beny totdat sy hart tot rus gebring is toe hy oor die uitkoms van hulle lewe nagedink het, só fokus Psalm 75 op die versoeking van die gemeenskap van gelowiges om dieselfde te doen. Let op hoe Asaf die geloofsgemeenskap herinner aan God se teenwoordigheid by ons en die wonderwerke waarvan mense vertel. Hy herinner die geloofsgemeenskap ook aan twee van God se beloftes: dat Hy regverdig sal oordeel as die tyd wat HY bepaal het, aanbreek en, dat Hy orde sal bring in die chaos wat gemeenskappe op aarde kan tref (moontlik word daar ook aan natuurrampe gedink), uitgedruk met die metafoor dat Hy die aarde sal bevestig op sy pilare. Onthou dit is ’n metafoor vir die stabiliteit van die aarde, nie ’n fisiese beskrywing van hoe die aarde gemaak is nie! Saam met die belofte kom egter ook die waarskuwing vir dié wat verwaand is en goddeloos lewe en hulle eie beuel blaas. Sulke mense moet veral hulleself nie verhef teenoor die hemel wat God se woonplek is nie, want Hy lewer uiteindelik die beslissende oordeel oor wie verhef word en wie verneder word. Om die waarheid te sê, God se oordeel lê nie net in die vernedering van dié wat hulleself verhef nie, maar in die onnoembare leed wat hulle kan tref in die oordeelsbeker wat hulle sal moet drink. Daarteenoor sal Hy die regverdiges verhef en hulle krag vermeerder.

Bid die Psalm

“Vir die koorleier: Op die wysie van “Moenie dit vernietig nie”. ’n Asafpsalm. ’n Lied. Ons dank U, o God! Ons dank U, want u Naam is by ons. U magtige dade maak dit bekend. “Op die tyd wat Ek bepaal het, sal Ek met regverdigheid oordeel. Die aarde en sy inwoners bewe, tog vestig Ek hom stewig. Sela “Die hoogmoediges het Ek gewaarsku: ‘Hou op met julle grootpratery!’ en vir die goddeloses: ‘Moenie julleself verhef nie! Moenie jou teen die hemel verhef, of aanmatigend praat nie.’” Want uit die ooste of weste, of selfs uit die woestyn, kom daar geen verheffing nie. Maar God is die regter wat verneder of verhef. In sy hand hou die Here die beker, gevul met bruisende wyn en kruie. Hy skink daaruit. Die goddeloses van die aarde sal selfs die afsaksels moet drink. Maar ek sal altyd getuig en sing tot eer van die God van Jakob. “Al die krag van die goddelose sal Ek afbreek; maar die krag van die regverdige sal vermeerder.”” NLV

Betekenis en boodskap

Dit is hierdie tipe beloftes wat gereeld deur die gemeenskap van gelowiges omarm moet word en hulle tot gebed moet aanmoedig vir plekke en gemeenskappe wat aan onreg en onrus blootgestel word. Ons kan onsself gerusgestel dat dit God is wat verneder en dat dit God is wat verhef in hierdie lewe (Psalm 74 het dit ook implisiet op die tafel gesit). Daarvoor kan ’n mens God vertrou. Dat God in beheer is van die uitkomste van hierdie lewe is ’n ongelooflike belangrike insig, want dit leer ons om in ons reaksies op wat om ons aangaan te alle tye rekening te hou met God se werk.  Die oënskynlike sukses en mislukking van mense is te wyte aan God se werk.  Dit is ook waar van jou eie suksesse en mislukkings.  Jy misken dít tot jou eie skade. Daarmee moet ons mekaar bemoedig. Ek hou vandag vas aan die gedagte in vers 8 en 11: “Maar God is die regter wat verneder of verhef… Al die krag van die goddelose sal Ek afbreek; maar die krag van die regverdige sal vermeerder.” Hy is billik en regverdig.  Dit is dié God wat die moeite werd is om te vertrou al gebeur wat ook al met jou in die lewe.

Lofprysing

“Weet vandag en verstaan dat die Here God is; Hy alleen is God in die hemel en op die aarde.” (Deut. 4:39)

Die fokus van hierdie Leesplan is gemeenskap met God. Ons begin telkens met die bid van die Ons Vader, bid dan die Psalm met ‘n tyd van nadenke, en sluit ons gebedstyd af met ‘n kort Lofprysing. Die idee is dat jy na die Ons Vader die kort gedeelte oor die teks en konteks van die Psalm lees, daarna die Psalm met aandag deurlees, en dan vers vir vers in jou eie woorde (hardop as dit kan) bid. Daarna kan jy die kort bydrae oor die boodskap en betekenis lees vir nadenke. Sluit met die bid van die Lofprysing. Die middag en aand bid jy net die Ons Vader, die Psalm, en die Lofprysing.

Ons Vader

“Ons Vader wat in die hemele is, laat u Naam geheilig word. Laat u koninkryk kom. Laat u wil geskied, soos in die hemel, so ook op die aarde. Gee ons vandag ons daaglikse brood. En vergeef ons ons sondes, soos ons ook ons skuldenaars vergeef. En laat ons nie in versoeking kom nie, maar verlos ons van die Bose. Want aan U behoort die koninkryk en die krag en die heerlikheid tot in ewigheid. Amen.” (Matt. 6:9-13)

Teks en konteks

In drie treffende gedeeltes herinner Asaf in die tweede deel van die Psalm God aan Wie Hy werklik is.  Daarmee steek die Psalmis die hoop aan dat die Here miskien van gedagte sal verander as Hy dink aan sy sorg (vers 12-17), sy verbond (vers 18-21) en sy verbintenis aan Homself (vers 22-23). God sorg immers vir alles en vir almal soos Hy helder gedemonstreer het in sy skeppingsmag en verlossingsdade deur die eeue.  Hy is van altyd af die Psalmis se koning, die een aan wie die dag en die nag behoort, wat die seisoene vasgestel het en in beheer bly van alle aardse onstuimigheid en mag. God se verbond is verder tog met sy mense al is hulle onderdruk, magteloos, en behoeftig in hulle verstrooiing na die donker plekke van die wêreld.  Die vyand wat met God spot en sy Naam belaster kan tog nie die oorhand kry oor dié mense met wie God in ’n verhouding getree het nie?  Hy noem die volk God se “duiwe” wat nie aan die wilde diere oorgegee moet word nie.  Die Psalmis doen ‘n beroep op God om sy mense in hulle nood raak te sien en hulle te help sodat hulle Hom weer kan prys. Die diepste oproep op God is egter sy verbintenis aan Homself, die verbintenis wat Hy het om sy Naam te beskerm teen die gespot van dwase.  Die Psalmis maak staat op God se sin vir regverdigheid: “Laat geld tog u reg.”  Dwase (barbare) sowel as God se teëstanders en vyande kan tog nie God se aandag ontglip nie!

Bid die Psalm

“U, o God, is van lankal af my koning, U bring redding op die aarde. Deur u krag het U die see verdeel, die koppe van seemonsters in die water vermorsel. Die koppe van die Leviatan het U verpletter. U het hom as kos vir die woestyndiere gegee. U laat fonteine en strome vloei, en standhoudende riviere opdroog. Selfs dag en nag behoort aan U; U het die son en maan gemaak. U het die grense van die aarde bepaal, somer en winter het U gemaak. Dink tog, o Here, hoe die vyand U bespot, hoe ’n dwase volk u Naam belaster. Moenie die lewe van u duiwe aan wilde diere gee nie. Moenie u verdrukte volk vir altyd vergeet nie. Kyk tog na u verbond, want tot in die donkerste hoekies is die aarde vol geweld! Moenie dat die verdrukte in skande omdraai nie. Laat die behoeftiges en armes u Naam liewer prys. Staan op, o God, en verdedig u saak. Onthou hoe dwase mense U die hele dag beskuldig. Vergeet nie die geraas van u vyande, die lawaai van u teenstanders wat voortdurend opgaan nie.” NLV

Betekenis en boodskap

Eerder dus as om die hoop op God te laat vaar, doen die Psalmis in hierdie tweede deel van die Psalm die enigste ding wat hy kan. Hy herinner God aan sy mag soos Hy geïllustreer het oor die monsters van die voortyd. Hy herinner God aan sy karakter as die Versorger van alles wat lewe. Hy herinner God aan die feit dat Hy in verhouding getree het met dié volk wat nou verwoesting gesmaak het. En as die toppunt van sy rede aan God, herinner Hy God aan Wie Hy in Homself is, ’n God wat op die reg gefokus is.  Sy hoop is dat God getrou aan Homself sal bly, dat Hy sy reg sal laat geld – redding vir sy mense en vergelding vir sy teenstanders. Die Psalmis herinner ons daarmee aan die feit dat ons nie moet wegdraai van God as ons seerkry nie, selfs nie as ons seerkry omdat ons dit verdien nie. Ons moet altyd weer ons hoop op God plaas, Hom herinner aan sy sorg, sy verbond en sy verbintenis aan die reg.  Daarmee moet ons nie ophou nie: “Staan op, o God, en verdedig u saak.”

Lofprysing

“Weet vandag en verstaan dat die Here God is; Hy alleen is God in die hemel en op die aarde.” (Deut. 4:39)

Die fokus van hierdie Leesplan is gemeenskap met God. Ons begin telkens met die bid van die Ons Vader, bid dan die Psalm met ‘n tyd van nadenke, en sluit ons gebedstyd af met ‘n kort Lofprysing. Die idee is dat jy na die Ons Vader die kort gedeelte oor die teks en konteks van die Psalm lees, daarna die Psalm met aandag deurlees, en dan vers vir vers in jou eie woorde (hardop as dit kan) bid. Daarna kan jy die kort bydrae oor die boodskap en betekenis lees vir nadenke. Sluit met die bid van die Lofprysing. Die middag en aand bid jy net die Ons Vader, die Psalm, en die Lofprysing.

Ons Vader

“Ons Vader wat in die hemele is, laat u Naam geheilig word. Laat u koninkryk kom. Laat u wil geskied, soos in die hemel, so ook op die aarde. Gee ons vandag ons daaglikse brood. En vergeef ons ons sondes, soos ons ook ons skuldenaars vergeef. En laat ons nie in versoeking kom nie, maar verlos ons van die Bose. Want aan U behoort die koninkryk en die krag en die heerlikheid tot in ewigheid. Amen.” (Matt. 6:9-13)

Teks en konteks

Psalm 74 fokus op die vernietiging van die tempel, waarskynlik in 586 v.C. met die vernietiging van Jerusalem en die wegvoering van Juda in die Babiloniese ballingskap. Omdat die Psalm dus uit die ballingskap dateer, is dit waarskynlik geskryf deur nasate van Asaf wat regdeur die koningstyd (vgl. 2 Kron. 35:15) sowel as ná die ballingskap ‘n belangrike rol in die tempeldiens gespeel het (vgl. Esra 3:10; Neh. 11:17). Die psalm open met ‘n paar retoriese vrae waarmee (nasate van) Asaf dit regkry om God met die realiteit van die verwoesting te konfronteer, sonder om disrespekvol te wees soos wat die geval sou wees as dieselfde vrae in stellings uitgespreek sou wees. Die vernietiging van die heiligdom word beskryf. In plaas van lofsang van die gemeente het die oorwinningskreet van die vyande in die plek van samekoms weerklink en is alles daarbinne verwoes en aan die brand gesteek. Dit het eintlik regdeur die land gebeur. God se teenwoordigheid in terme van heilige geboue is uitgewis. Daarom pleit Asaf by die Here dat Hy tog sal dink aan die gemeente wat Hy lank gelede al vir Hom sy eiendom gemaak het.  Hy pleit dat die Here Hom weer aan hulle bekend sal maak deur sy profete en hulle sal help om veral sy eie eer te verdedig.

Bid die Psalm

“’n Gedig van Asaf. Waarom, o God, verstoot U ons so lank? Waarom is U so kwaad vir hulle wat aan U behoort? Dink tog aan u gemeente wat U lank gelede gekies het, die volk gekoop as u eie erfenis, Sionsberg, waar U gewoon het. Kom loop tog gou tussen die puin van lank gelede, die puin van u heiligdom wat die vyand verwoes het. Daar het die oorwinningskrete van u vyand weerklink, hulle vyand het gevegsbaniere opgerig. Dit was asof mense, met byle omhoog, bome afkap in ’n digte bos. Al die houtsneewerk het hulle nou met byle en koevoete verpletter. Hulle het u heiligdom verbrand, die woonplek van u Naam tot op die grond ontheilig. Hulle sê vir mekaar: “Laat ons alles vernietig!” Toe verbrand hulle elke plek in die land waar God vereer is. Ons sien nie wondertekens nie; daar is geen profeet meer nie; en niemand by ons weet vir hoe lank nie. Hoe lank, o God, sal ons vyande U bespot? Hoe lank sal hulle u Naam vir altyd beledig? Hoekom hou U u regterhand terug? Steek uit u hand en vernietig hulle!” NLV

Betekenis en boodskap

Waar Asaf met Psalm 73 nog die voordeel van die tempel gehad het om antwoorde op sy vrae in die teenwoordigheid van God te kry, is dit nie meer beskikbaar in Psalm 74 nie. Al wat immers oorbly van die tempel is die herinnering dat dit ‘n plek was waar die Here eens gewoon het. Die ontreddering van die Psalmis strek egter veel verder as maar net die fisiese verwoesting van die stad, tempel en volk.  Sy diepste nood is dat God stil geraak het, dat daar niemand meer is wat God se boodskap verkondig nie (profete), dat dit lyk asof God nie meer omgee nie, dat Hy nie meer (wil) optree nie (wondertekens). Maar in die gebed om optrede is dit ook duidelik dat Asaf nie die Here beperk tot ‘n fisiese plek of gebou nie. Hy weet God het in elk geval die vermoë om op te tree en sy vyande te vernietig en sy volk weer in ere te herstel soos Hy in die verlede gedemonstreer het. Dit is ook die hoop wat ons het as ons kyk na die baie plekke in ons wêreld waar die geloofsgemeenskap verguis en vervolg word. Psalm 74 is dus ook ‘n gebed wat ons vir daardie broers en susters kan bid en God om uitkoms vra.

Lofprysing

“Weet vandag en verstaan dat die Here God is; Hy alleen is God in die hemel en op die aarde.” (Deut. 4:39)

Die fokus van hierdie Leesplan is gemeenskap met God. Ons begin telkens met die bid van die Ons Vader, bid dan die Psalm met ‘n tyd van nadenke, en sluit ons gebedstyd af met ‘n kort Lofprysing. Die idee is dat jy na die Ons Vader die kort gedeelte oor die teks en konteks van die Psalm lees, daarna die Psalm met aandag deurlees, en dan vers vir vers in jou eie woorde (hardop as dit kan) bid. Daarna kan jy die kort bydrae oor die boodskap en betekenis lees vir nadenke. Sluit met die bid van die Lofprysing. Die middag en aand bid jy net die Ons Vader, die Psalm, en die Lofprysing.

Ons Vader

“Ons Vader wat in die hemele is, laat u Naam geheilig word. Laat u koninkryk kom. Laat u wil geskied, soos in die hemel, so ook op die aarde. Gee ons vandag ons daaglikse brood. En vergeef ons ons sondes, soos ons ook ons skuldenaars vergeef. En laat ons nie in versoeking kom nie, maar verlos ons van die Bose. Want aan U behoort die koninkryk en die krag en die heerlikheid tot in ewigheid. Amen.” (Matt. 6:9-13)

Teks en konteks

Let op hoe belangrik beide die persoonlike – “ek het nagedink om dit te verstaan” – en die korporatiewe nadenke – “totdat ek ingegaan het in die heiligdom van God”, d.w.s waar hy saam met die geloofsgemeenskap aanbid en die openbaring van God ontvang – is. Dit is in jou eerlikheid oor jou persoonlike ervarings, sowel as in jou aanbidding saam met die gemeenskap van die gelowiges wat die insig wat God gee, begrip en berusting bring.  Want dit is in die heiligdom van God – in die grondteks staan daar eintlik ‘n meervoud “heiligdomme van God” wat waarskynlik op die hele plek van die tempel dui – waar die gelowige blootgestel is aan die openbaring van God, wat hy begrip en berusting kry.

Bid die Psalm

 “As ek sou sê: “Ek sal só praat,” sou ek u kinders verloën het. Ek het nagedink om dit te verstaan; tog was dit vir my ’n moeilike taak, totdat ek ingegaan het in die heiligdom van God, en die uiteinde gesien het van die goddeloses. U plaas hulle op gladde plekke en laat hulle verval tot ’n puinhoop. In ’n oogwink is hulle vernietig, verslind deur verskrikking. Soos ’n droom wat ophou wanneer ’n mens wakker word, so verdwyn hulle beeld wanneer U ontwaak, o Here. Ek was verbitterd in my hart en verskeurd in my binneste. Ek was dwaas en onnosel; ek was dom soos ’n dier voor U. Tog is ek nog altyd by U; U hou my regterhand vas. U lei my met u raad, daarna sal U my opneem en in heerlikheid ontvang. Wie het ek in die hemel behalwe U? Ook op aarde soek ek net vir U. My liggaam en my hart kan kwyn, maar God is my blywende krag en my erfdeel vir altyd. Dié wat ver van U is, sal omkom; dié wat ontrou is aan U, vernietig U. Maar wat my betref, dit is vir my goed om naby God te wees! Ek het geskuil by die oppermagtige Here, en sal bly vertel van al u wonders.” NLV

Betekenis en boodskap

God is waarlik goed vir sy mense.  Daar is geen twyfel daaroor nie. Hy is goed vir dié wat rein van hart is, wie se motiewe suiwer is, wie sonder bybedoelings lewe … maar dít kan jy net beleef en bely as jy, saam met God se mense, jou hart rein hou deur na Hom te bly kyk en in sy teenwoordigheid saam met ander gelowiges te bly leef. As jy val vir die versoeking om na die voorspoed (vrede) van die verwaande goddeloses te kyk, en jaloers raak op hulle oënskynlike sorgelose oorvloedige welvaart, sal jy God se goedheid juis miskyk, sy goedheid en regverdigheid begin bevraagteken, en vol bitterheid raak oor die lewe se ongelykhede en die teistering van teëspoed waaraan gewone mense uitgelewer is.  Op die langtermyn kry goddeloses hulle verdiende loon.  Sonder God struikel goddeloses op die einste Godlose pad wat hulle vanweë hulle ongevoelige harte verkies en word hulle boonop verdoem tot ‘n ewige duisternis.

Lofprysing

“Weet vandag en verstaan dat die Here God is; Hy alleen is God in die hemel en op die aarde.” (Deut. 4:39)