Tag: Eksodus

Hoofstuk 17 brei verder uit oor die interne uitdagings wat die volk regdeur die woestyn sou hê rondom water – 17:1-7.  Dit sou die mees vanselfsprekende area van hulle lewens wees waarvoor hulle volledig van God afhanklik sou moes bly.  Dit sou egter ook die een area wees waarin hulle die meeste ongeduld sou betoon, tot groot verlies vir Moses wat by een só ‘n geleentheid verlei word tot ongehoorsaamheid.  Dit sou mettertyd ook duidelik word dat hulle worsteling met water eintlik die dieper vraag na God se teenwoordigheid moes beantwoord soos dit in vers 7 verwoord word: “Is die Here by ons of nie?”

Die eerste eksterne uitdaging in die woestyn het ook kort hierna opgedaag in die vorm van die geveg teen die Amalekiete – 17:8-16.  Hier sou hulle moes leer om aan die een kant self verantwoordelikheid te neem en in opdrag van die Here deur sy leiers planne te maak en hulle in die geveg met hulle vyand te begewe, terwyl hulle steeds op die Here vertrou, gesimboliseer deur die kierie wat Moses met die hulp van Aäron en Hur sou regop hou.  Dit berei ‘n mens ook voor vir die res van die strydverhale van die woestyn sowel as die latere Intog in Kanaän.

Dit is maar die begin van die sewende week ná die Uittog. Die interne verset van die volk begin al hoe erger raak.  Hierdie keer is hulle ontevrede oor ‘n gebrek aan vleis en kos.  Die Here gee daarom nie net vir hulle manna as brood en kwartels as vleis nie (Eks. 16:1-21), maar bevredig ook hulle behoefte aan geestelike voedsel (Eks. 16:22-30).  Dít is waarvoor die sewende dag as die rusdag by uitstek geskik sou wees.  Die boodskap hiervan word ook vir die nageslag bewaar (Eks. 16:31-36).

Die verset lei tot die volgende bewys van God se teenwoordigheid by hulle.  God voorsien in hulle fisiese behoefte van brood en vleis – manna en kwartels – Eks. 16:1-21.  Daarby stel Hy ook die eerste keer die Sabbatdag as ‘n rusdag in waarop hulle sou kon herstel van hulle arbeid en aktiwiteite die vorige week – Eks. 16:22-30. Die hoofstuk sluit af met ‘n beskrywing van die maatreëls wat Moses tref dat dié voorsiening van die Here vir die nageslag bewaar sou kon bly – Eks. 16:31-36.

Hoofstuk 17 sou verder oor eksterne uitdagings praat waar dit nie meer die farao vanuit Egipte was wat hulle teengestaan het nie, maar die Amalekiete wat teen Israel by Refidim kom veg het.  Dit sluit die bekende verhaal van Aäron en Hur in wat Moses se arms in die geveg regop gehou het.  Dit berei ‘n mens ook voor vir die res van die strydverhale van die woestyn sowel as die Intog in Kanaän.

Hoofstuk 18 sou weer terugkeer na die interne konflik in die volk wat besleg is met die raad van Jetro aan Moses oor gedeelde leierskap.  Dit berei ‘n mens ook voor vir die wyse waarop onderlinge verhoudinge gereël sal  word in die verbondsboek van Eks. 20-24, sowel as die latere nog meer uitgebreide vorm daarvan in Levitikus wat Eksodus opvolg in die Tora.

Hoofstuk 15 gaan oor Moses, Mirjam en Mara.  Moses (15:1-19) en Mirjam (15:20-21) span saam en lei die volk in ‘n loflied wat die Here se verlossing van sy volk verheerlik sowel as sy verplettering van sy vyande. Die lied fokus egter nie net op wat Hy alles vir die volk by die Rietsee gedoen het nie, maar vir wie Hy inderdaad vir hulle was tot in die beloofde land.  Hy wys hier dat Hy nie net hoog verhewe is nie, maar die Een wat naby kom en direk betrokke raak by die lewe van sy mense.

Dit is ook duidelik dat die lied mettertyd aangepas is vir liturgiese gebruik deur elemente van die Intog en selfs die uiteindelike vestiging van die tempel in Jerusalem in te sluit as die gewyde plek wat God vir Homself in die midde van die volk reggemaak het.

Dié lofsang was egter skaars stil of die volk het versink in bitterheid weens die gebrek aan water, veral toe hulle opgewonde was oor die uitkoms van Mara … en dié water bitter was (15:22-27).  Die vreugde en verset sou gou ‘n patroon begin vorm op hulle pad deur die woestyn.  God sou voortgaan om hulle met sy wondervoorsienings te verras, en die volk wie se geheues só kort was sou telkens by ‘n volgende uitdaging vir Moses en ten diepste die Here verwyt het vir hulle situasie.

In drie episodes word die trek van die Israeliete uit Egipte tot deur die Rietsee vertel.  Die redes vir die ompad wat die Israeliete neem en die direkte begeleiding wat die Here van die begin af vir hulle gegee het, word in die eerste episode vertel – Eks. 13:17-22.  Farao se koppige agtervolging van die Israeliete om hulle weer terug te dwing in slawerny word in die tweede episode vertel met die klem op die Israeliete wat opgeroep word om vas te staan en op die Here se ingrype te wag en vertrou: “Bly julle maar kalm. Die Here sal vir julle veg” – Eks. 14:1-14.  Die Here se wonderbare voorsiening van ‘n pad deur die Rietsee waardeur die Israeliete finaal van Egipte en die smeltkroes van hulle vernedering kan afskeid neem, word in die laaste episode vertel – Eks. 14:15-31.

Soos dit reeds in die vorige twee verse duidelik geword het, is hier ‘n redakteur aan die werk wat twee sleutelopdragte van die Here aan Moses en Aäron neerpen.  Aan die een kant word verdere voorskrifte in verband met die Paasfees gegee wat fokus op die wat en die hoe van die Paasfees. (Eks. 12:43-50).  Aan die ander kant word voorskrifte oor die eersgeborenes van Israel gegee teen die agtergrond van die tiende plaag wat die eersgeborenes van Egipte getref het (Eks. 13:1-16).

Die twee gebruike sou die kardinale identiteitsvormende aard van beide die Paasfees en die tiende plaag op die Godsvolk bevestig.  Deur die finale verlossing uit Egipte het hulle nou dubbel en dwars aan die Here behoort.  Hulle sou dié verbintenis herdenk en hernuwe deur die viering van elke Paasfees sowel as deur die gereelde toewyding van hulle eersgeborenes en die offer van hulle ander eerstelinge.