Author: Chris van Wyk

Die fokus van hierdie Leesplan is gemeenskap met God. Ons begin telkens met die bid van die Ons Vader, bid dan die Psalm met ‘n tyd van nadenke, en sluit ons gebedstyd af met ‘n kort Lofprysing. Die idee is dat jy na die Ons Vader die kort gedeelte oor die teks en konteks van die Psalm lees, daarna die Psalm met aandag deurlees, en dan vers vir vers in jou eie woorde (hardop as dit kan) bid. Daarna kan jy die kort bydrae oor die boodskap en betekenis lees vir nadenke. Sluit met die bid van die Lofprysing. Die middag en aand bid jy net die Ons Vader, die Psalm, en die Lofprysing.

Ons Vader

“Ons Vader wat in die hemele is, laat u Naam geheilig word. Laat u koninkryk kom. Laat u wil geskied, soos in die hemel, so ook op die aarde. Gee ons vandag ons daaglikse brood. En vergeef ons ons sondes, soos ons ook ons skuldenaars vergeef. En laat ons nie in versoeking kom nie, maar verlos ons van die Bose. Want aan U behoort die koninkryk en die krag en die heerlikheid tot in ewigheid. Amen.” (Matt. 6:9-13)

Teks en konteks

Psalm 105 is ’n besondere beskrywing van God se dade in die verlede wat in dankbare herinnering geroep word om, belangrik, as getuienis aan die nasies te dien. Dieselfde dade van God is immers ook bedoel vir mense wat Hom aanroep uit hulle eie kontekste van verdrukking. Soos die Psalm dit illustreer in die lewe van Israel, Hy gaan in verhouding met mense (met sy verbond), Hy verlos hulle en vestig hulle in ’n leefbare ruimte waar hulle tot hulle reg kan kom. Dit is immers wat Psalm 104 reeds gesê het van wat ’n mens van God se werk in die skepping en geskiedenis van die hele wêreld kan agterkom. God se magtige dade het daarom beslissende betekenis vir die hele aarde, want dié God is bekend daarvoor dat Hy die onmoontlike doen vir dié wat by Hom hulp en beskerming soek, soos bevestig deur die hou van sy beloftes aan die voorvaders, Abraham, Isak en Jakob, dít waaroor Psalm 105 dit het. In Psalm 106 hierna word hierdie waarheid juis die basis van die gebed om verlossing uit die ballingskap as afsluiting van die vierde Psalmboek. Ons tref die eerste 15 verse van Psalm 105 ook aan in 1 Kronieke 16 waar dit as ’n keurspel van lofliedere – saam met die hele Psalm 96 en twee verse uit Psalm 106, vers 47-48 – gebruik word in die feesviering met die tuiskoms van die ark in Jerusalem in die tyd van Dawid. Psalm 105 kan in vier breë dele opgedeel word wat eintlik die hele geskiedenis van Israel beskryf. Dit vorm die kernsake waarvoor die Psalmis die geloofsgemeenskap oproep om die Here te loof en Hom aan te roep as ’n getuienis aan die nasies: 1) VERBOND: God se belofte van land en nageslag aan die aartsvaders – vers 1–11; 2) VERDRUKKING: Die trek na en verdrukking van die volk in Egipte – vers 12–23; 3) VERLOSSING: Die verlossing van die volk deur die plae in Egipte – vers 24–36; 4) VESTIGING: Die vestiging van die volk deur die Uittog, woestyntyd en Intog terug in die beloofde land – vers 37–45. Ons lees dit in hierdie vier dele.

Bid die Psalm

“Dank die Here, maak sy Naam bekend! Maak sy dade bekend aan die nasies. Sing vir Hom, sing tot sy eer! Vertel van sy wonderdade aan almal. Roem sy heilige Naam. Wees bly, dienaars van die Here! Vra na die Here en sy krag, hou aan om Hom te soek. Dink aan sy wonderdade, sy tekens en sy regspraak. Kinders van Abraham, sy dienaar, nakomelinge van Jakob, God se uitverkorenes. Hy is die Here ons God. Sy uitsprake is oor die hele aarde. Hy sal sy verbond altyd onthou, die bepalings wat Hy beveel het vir duisend geslagte, die verbond met Abraham gesluit en sy eed aan Isak. Hy het dit aan Jakob bevestig as ’n vaste bepaling, aan Israel as ’n voortdurende verbond: “Ek gee die land Kanaän vir jou as jou eie besitting.”” NLV

Boodskap en betekenis

Let op die entoesiasme waarmee die lofprysing beskryf word: “Dank die Here… Sing vir Hom… Roem sy heilige Naam… Wees bly…”Dit is hoe lofprysing altyd moet wees. Die Here se krag en teenwoordigheid moet voortdurend opgesoek word onder andere deur sy wonders en tekens in herinnering te roep. Die soeke na God se krag herinner my aan Jesus se belofte in Handelinge 1:8 dat ons krag ontvang wanneer die Heilige Gees oor ons kom en dat dit ons in staat sal stel om Sy getuies te wees regoor die wêreld. Daarby moet die uitverkore volk onthou, sê die Psalmis, dat dié Here hulle God is. Trouens, wat Hy doen, geld vir die hele aarde. Dié God hou sy verbond altyd in stand in terme van die vervulling van sy beloftes, in Israel se geval, die belofte van land aan die aartsvaders, Abraham, Isak en Jakob.

Lofprysing

“Weet vandag en verstaan dat die Here God is; Hy alleen is God in die hemel en op die aarde.” (Deut. 4:39)

Die fokus van hierdie Leesplan is gemeenskap met God. Ons begin telkens met die bid van die Ons Vader, bid dan die Psalm met ‘n tyd van nadenke, en sluit ons gebedstyd af met ‘n kort Lofprysing. Die idee is dat jy na die Ons Vader die kort gedeelte oor die teks en konteks van die Psalm lees, daarna die Psalm met aandag deurlees, en dan vers vir vers in jou eie woorde (hardop as dit kan) bid. Daarna kan jy die kort bydrae oor die boodskap en betekenis lees vir nadenke. Sluit met die bid van die Lofprysing. Die middag en aand bid jy net die Ons Vader, die Psalm, en die Lofprysing.

Ons Vader

“Ons Vader wat in die hemele is, laat u Naam geheilig word. Laat u koninkryk kom. Laat u wil geskied, soos in die hemel, so ook op die aarde. Gee ons vandag ons daaglikse brood. En vergeef ons ons sondes, soos ons ook ons skuldenaars vergeef. En laat ons nie in versoeking kom nie, maar verlos ons van die Bose. Want aan U behoort die koninkryk en die krag en die heerlikheid tot in ewigheid. Amen.” (Matt. 6:9-13)

Teks en konteks

In hierdie laaste deel van die Psalm bid die Psalmis dat God Hom sal bly verheug in sy werke, al is sy blik ook van tyd tot dreigend en donderend. Hy sluit af met die verbintenis om van sy kant af die Here te loof en prys. Dit is waarvoor hy bestaan. Soos hy elke woord in lofprysing aan die Here moet opdra, so moet elke gedagte (bepeinsing, besinning) van hom in die eerste plek vir die Here, soos ’n geurige offer, aangenaam wees. Hy wil hom verheug in die Here sy hele lewe lank, met woorde en gedagtes. Net voor hy afsluit met die laaste lofprysing kry hy dwarsklap in na die sondaars en goddeloses vir wie hy tot nie-bestaan verwens. Hulle is ’n klad op God se goeie skepping en verdien nie om in die ruimte wat God geskep het, te gedy nie. Die implikasie is dat hulle voortbestaan God se goeie Skepping in gedrang kan bring (Allen en Word kommentaar).

Bid die Psalm

“Mag die heerlikheid van die Here vir altyd duur! Mag die Here Hom verheug in al sy werke! Hy kyk na die aarde, en dit skud; Hy raak aan die berge, en dit brand. Lewenslank sal ek die Here besing, en God prys met my laaste asem. Mag my gedagtes Hom verheug, want ek is bly in die Here. Mag sondaars van die aarde af verdwyn; mag die goddeloses nie meer bestaan nie. Wat my betref, ek wil die Here loof! Prys die Here!” NLV

Boodskap en betekenis

Psalm 104 loof God vir die bewoonbare en leefbare ruimte wat Hy met die Skepping vir alles wat leef en beef gegee het, in die besonder deur water en voedsel wat versadig en lewe moontlik maak. Hy is nie net Skepper nie, maar ook Voorsiener, en bly dit vir ewig en altyd. Daarom bid Hy dat God vir ewig bly sal wees oor sy handewerk en verbind hy hom om dié God te prys in woorde en gedagtes solank hy leef. Dit vul my gedagtes en word my refrein vir hierdie dag: “Wat my betref, ek wil die Here loof! Prys die Here!” Inderdaad.

Lofprysing

“Weet vandag en verstaan dat die Here God is; Hy alleen is God in die hemel en op die aarde.” (Deut. 4:39)

Die fokus van hierdie Leesplan is gemeenskap met God. Ons begin telkens met die bid van die Ons Vader, bid dan die Psalm met ‘n tyd van nadenke, en sluit ons gebedstyd af met ‘n kort Lofprysing. Die idee is dat jy na die Ons Vader die kort gedeelte oor die teks en konteks van die Psalm lees, daarna die Psalm met aandag deurlees, en dan vers vir vers in jou eie woorde (hardop as dit kan) bid. Daarna kan jy die kort bydrae oor die boodskap en betekenis lees vir nadenke. Sluit met die bid van die Lofprysing. Die middag en aand bid jy net die Ons Vader, die Psalm, en die Lofprysing.

Ons Vader

“Ons Vader wat in die hemele is, laat u Naam geheilig word. Laat u koninkryk kom. Laat u wil geskied, soos in die hemel, so ook op die aarde. Gee ons vandag ons daaglikse brood. En vergeef ons ons sondes, soos ons ook ons skuldenaars vergeef. En laat ons nie in versoeking kom nie, maar verlos ons van die Bose. Want aan U behoort die koninkryk en die krag en die heerlikheid tot in ewigheid. Amen.” (Matt. 6:9-13)

Teks en konteks

Die leefbare ruimte wat die Here gee, sluit ook voorsiening aan roofdiere in. Ook hulle is afhanklik van die Here se voorsiening. Trouens, dit is waar van al God se skepsels, selfs die oerdiere soos die Leviatan. Wat die Psalmis uitbring by die mens wat daarby sy geluk kan vind in die werk wat die Here aan hom toevertrou het. Sonder God is die lewe regtig nie in sy volheid moontlik nie.

Bid die Psalm

“U stuur duisternis, en dit word nag, al die diere van die bos sluip rond. Dan brul die leeus op soek na prooi; ook hulle vra kos van God. Teen dagbreek sluip hulle weg om by hulle lêplekke te rus. Dan gaan die mens na sy werk en arbei tot die aand. Here, hoe baie is u werke! U het alles met wysheid gemaak. Die aarde is vol van u skepsels. Daar is die oseaan, groot en wyd. Dit wemel van diere, lewende wesens, groot en klein. Daar is die skepe wat oral rondvaar; en ook die Leviatan, wat U gemaak het om mee te speel. Elkeen van hulle reken op U om kos te gee volgens behoefte. U gee vir hulle, hulle versamel dit. U maak u hand oop, met die goeie word hulle versadig. As U U onttrek, is hulle verskrik. Neem U hulle asem weg, dan sterf hulle en word weer stof. U stuur u lewensasem, en lewe word geskep. Uit die grond laat U nuwe lewe spruit.” NLV

Boodskap en betekenis

Die kernboodskap van Psalm 104 is dat: “Elkeen van hulle reken op U om kos te gee volgens behoefte. U gee vir hulle, hulle versamel dit. U maak u hand oop, met die goeie word hulle versadig.” Sonder God se guns is geen lewe moontlik nie. Hy is die soewereine Skepper Heer. Hy is ook die soewereine Voorsiener Heer. Loof Hom vandag daarvoor.

Lofprysing

“Weet vandag en verstaan dat die Here God is; Hy alleen is God in die hemel en op die aarde.” (Deut. 4:39)

Die fokus van hierdie Leesplan is gemeenskap met God. Ons begin telkens met die bid van die Ons Vader, bid dan die Psalm met ‘n tyd van nadenke, en sluit ons gebedstyd af met ‘n kort Lofprysing. Die idee is dat jy na die Ons Vader die kort gedeelte oor die teks en konteks van die Psalm lees, daarna die Psalm met aandag deurlees, en dan vers vir vers in jou eie woorde (hardop as dit kan) bid. Daarna kan jy die kort bydrae oor die boodskap en betekenis lees vir nadenke. Sluit met die bid van die Lofprysing. Die middag en aand bid jy net die Ons Vader, die Psalm, en die Lofprysing.

Ons Vader

“Ons Vader wat in die hemele is, laat u Naam geheilig word. Laat u koninkryk kom. Laat u wil geskied, soos in die hemel, so ook op die aarde. Gee ons vandag ons daaglikse brood. En vergeef ons ons sondes, soos ons ook ons skuldenaars vergeef. En laat ons nie in versoeking kom nie, maar verlos ons van die Bose. Want aan U behoort die koninkryk en die krag en die heerlikheid tot in ewigheid. Amen.” (Matt. 6:9-13)

Teks en konteks

Die Here gebruik die reservoir van water onder die aarde, die fonteine, om deur die riviere water te gee vir al die diere, die wilde donkies, en die voëls van die hemel. Almal kan hulle dors les en sing van vreugde! Netso vul Hy dit aan uit sy hemelwoonplek (letterlik sy bokamers!) met reënwater sodat die aarde deur God se sorg versadig kan word. Daarby verskaf Hy voedsel aan alles wat leef en beef soos dit moontlik raak deur die seisoene wat Hy vasgestel het.

Bid die Psalm

“U laat fonteine water stort in klowe, wat stroom tussen die berge deur. Daar drink elke dier van die veld, selfs wildedonkies les hulle dors. Die voëls van die hemel maak nes langs die strome en sing tussen die bome se takke. Uit u hemelwoonplek laat U reën op berge, U vul die aarde met die vrugte wat U laat groei. U laat gras groei vir die beeste, en plante vir die mens, kos wat uit die aarde voortkom, wyn om harte bly te maak, olie om die gesig te versorg, en brood om krag te voorsien. Die bome van die Here kry volop reën, hierdie seders van die Libanon wat Hy geplant het. Daar maak die voëls hulle neste, en bou die ooievaar sy nes in die toppe van hoë bome. Die hoë berge is vir die klipbokke, en die rotse ’n skuilplek vir dassies. Die maan het Hy gemaak om seisoene aan te dui, en die son weet wanneer om onder te gaan.” NLV

Boodskap en betekenis

Die voorsiening van water en voedsel staan in dié gedeelte voorop wat die wonderlike werklikheid beskryf dat alles wat leef ’n volhoubare ruimte kry op die aarde wat leefbaar gemaak is deur die Here. Die leefbaarheid lê ook in die onderlinge voorsiening in die ekologie. Die bome word versadig sodat die voëls soos ooievaars daarin kan nesmaak. Die berge gee skuiling vir die klipbokke en dassies. Selfs die ritmes van dag en nag en die seisoene het ‘n rol in die leefbaarheid van die aarde.

Lofprysing

“Weet vandag en verstaan dat die Here God is; Hy alleen is God in die hemel en op die aarde.” (Deut. 4:39)

Die fokus van hierdie Leesplan is gemeenskap met God. Ons begin telkens met die bid van die Ons Vader, bid dan die Psalm met ‘n tyd van nadenke, en sluit ons gebedstyd af met ‘n kort Lofprysing. Die idee is dat jy na die Ons Vader die kort gedeelte oor die teks en konteks van die Psalm lees, daarna die Psalm met aandag deurlees, en dan vers vir vers in jou eie woorde (hardop as dit kan) bid. Daarna kan jy die kort bydrae oor die boodskap en betekenis lees vir nadenke. Sluit met die bid van die Lofprysing. Die middag en aand bid jy net die Ons Vader, die Psalm, en die Lofprysing.

Ons Vader

“Ons Vader wat in die hemele is, laat u Naam geheilig word. Laat u koninkryk kom. Laat u wil geskied, soos in die hemel, so ook op die aarde. Gee ons vandag ons daaglikse brood. En vergeef ons ons sondes, soos ons ook ons skuldenaars vergeef. En laat ons nie in versoeking kom nie, maar verlos ons van die Bose. Want aan U behoort die koninkryk en die krag en die heerlikheid tot in ewigheid. Amen.” (Matt. 6:9-13)

Teks en konteks

Psalm 104 is ’n pragtige skeppings- en natuurlied. Dit is saam met Psalm 8, 19, 29 en 148 die vyf Psalms wat fokus op die natuur en die skepping in die Psalmboek. ’n Kenmerk van die Psalm is die afwisseling van die tweede persoon aanspreekvorm van die Here as U, met die derde persoon beskrywingsvorm Hy. Dit is nie so duidelik in die NLV of die 1983-vertaling nie, maar kyk gerus in die 1933-vertaling waar afwisselend U in vers 1-4, Hy in vers 5, U in vers 6-9, Hy in vers 10-19, U in vers 20-30 en Hy in vers 31-35 gebruik is. Dit kon miskien afwisselend deur twee persone voorgedra gewees het, omdat die wisseling ook ‘n aanduiding van die dele van die Psalm is. Maar, die betekenis daarvan lê waarskynlik meer in die feit dat die Skepper beide “Hy” en “U” is, ‘n God wat in sy werke waargeneem kan word, maar ook persoonlik geken kan word (Motyer se kommentaar). Dit is verder duidelik dat die inspirasie vir Psalm 104 uit Genesis 1 se skeppingsverhaal kom deurdat die volgorde van die onderwerpe wat in die Psalm aangespreek word in die breë met die skeppingsverhaal ooreenkom: lig, water, plante, son en maan, seediere, kos voorsiening. Dieselfde woordeskat word ook gebruik as in Genesis 1 vir die ooreenstemmende begrippe en dieselfde teologie rondom God – as Skepper en nie as deel van die skepping soos in ander godsdienste van daardie tyd nie – word in beide gehandhaaf. Daar is baie maniere om hierdie lofpsalm in te deel. Ons lees dit in vier dele: vers 1-9; vers 10-19; vers 20-30; vers 31-35.

Bid die Psalm

“Ek wil die Here prys! Here my God, hoe geweldig groot is U! U is beklee met majesteit en eer, bedek met ’n mantel van lig. U span die hemelkoepel soos ’n tent; U bou u woning in die waters daarbo. U maak die wolke u strydwa. U ry op die vlerke van die wind. Die winde is u boodskappers, die weerligstrale u dienaars. U vestig die aarde op sy fondamente sodat dit nooit sal bewe nie. Diepwaters het dit soos ’n kleed bedek, water het bo-oor die berge gestaan. U bevel het die water laat wegvlug; u magtige stem het hulle laat vlug. Berge het verrys en valleie het gedaal na die plek wat U bepaal het. U het vir die waters ’n perk gestel wat hulle nie mag oortree nie, sodat hulle nie die aarde oorspoel nie.” NLV

Boodskap en betekenis

Die Here is groot, want Hy is met lig omvou soos met ’n mantel. Hy het alles gemaak, hemel en aarde. Dit sal vir altyd en ewig nie wankel nie. Hy skep soos Hy dit nodig het. Winde en vlammende vuur word sy boodskappers. Wolke word sy strydwa. Hy ry op die wieke van die wind. Alles wat geskep is, is in sy diens. Hy maak daarmee en stuur dit soos Hy wil. Alles wat geskape is, is objekte in sy hande. Net Hy is die absolute Subjek, die Een wat as U aangespreek moet word. Hierdie God het die aarde bewoonbaar gemaak deur die groot waters te beperk, ‘n verwysing na die skeiding tussen land en see in Genesis 1 (vgl. ook Job 38 vv.). Loof Hom vandag vir sy Skeppingsmag.

Lofprysing

“Weet vandag en verstaan dat die Here God is; Hy alleen is God in die hemel en op die aarde.” (Deut. 4:39)