Tag: Psalms

Hierdie Psalm is ‘n roerende herinnering aan die pyn en ontworteling van die ballingskap.  Die Psalmis is waarskynlik in Jerusalem ná die terugkeer uit ballingskap en skryf die Psalm om die geloofsgemeenskap te help om die verlede te verwerk, sowel as om die nuwe situasie in Jerusalem te omarm en skouer aan die wiel te sit om die geloofsgemeenskap te herbou.

Die Psalm is daarom meer as ‘n klag oor die verlede.  Dit gebruik die herinnering aan die pyn as die basis vir ‘n nuwe verbintenis in die hede en sluit twee bedes aan God in om reg en geregtigheid te laat geskied ten opsigte van beide Edom, wat hulle in die steek gelaat het, en Babel, wat hulle weggevoer het in ballingskap.

Dit leer ons dat die verlede, selfs in die grusame pyn wat dit vir ‘n mens kan inhou, hetsy weens persoonlike skuld of weens omstandighede buite jou beheer, steeds die basis kan bly om in die hede jouself aan God te verbind en van Hom ‘n herstelde toekoms af te bid.  Aan God se liefde is daar immers geen einde nie, soos Psalm 136 so oorvloedig beklemtoon het.

Psalm 136 was waarskynlik bedoel as wisselsang tussen ‘n liturg of tempelkoor en die geloofsgemeenskap in die tempel.  Die liturg of koor het die eerste reël van elke vers gesing en die gemeente het geantwoord, telkens met dieselfde frase: “want vir ewig duur sy troue liefde” (BDV) of soos in die NAV: “Aan sy liefde is daar geen einde nie.”

Dieselfde tipe teologie as in Psalm 135 word ook hier verkondig: God is goed; God is groot in die skepping en in die geskiedenis; God sorg vir sy volk in die gawe van die land sowel as vir almal met sy voorsiening van kos: “wat kos gee aan alles wat leef”.

Wat die Psalm egter laat uitstaan is die fokus op die hêsêd van die Here wat 26 keer herhaal word – sy troue liefde.  Só word by die geloofsgemeenskap die hart van die Godsbegrip ingeskerp, dat God liefde is, nie net ‘n liefde wat ‘n reaksie is op hulle gehoorsaamheid nie, maar ‘n liefde wat ten spyte van omstandighede voortgaan en hou.

Die volk sou hieruit ook kon aflei, al is was dit nog asof deur ‘n spieël in ‘n raaisel, dat God se troue liefde nie net iets is wat vir ewig duur in terme van hulle tydsbegrip nie.  Sy troue liefde deurstaan ook die toets van die tyd.  Dit verander nie.  Dit bly altyd dieselfde.  Dit bly waar regdeur die geslagte, en regdeur die geskiedenis.  ‘n Mens kan altyd op God se liefde staatmaak.  God is immers liefde, soos die NT in Jesus Christus later so helder sou bely (1 Joh. 4:8).

Psalm 135 is waarskynlik ‘n lied wat by verskeie van die feeste van Israel gebruik is, en pas dus aan die einde van die reeks van Pelgrimspsalms.  Dit is tegelykertyd ‘n liturgie van lof waarin God se goedheid besing word sowel as ‘n liturgie van verwondering waarin God se grootheid in die hemel en aarde sowel as in die geskiedenis besing word. Dié werklikheid kom veral na vore in sy sorg vir sy volk waarin Hy hulle help om die verleiding van die afgode te kan trotseer.

Hierdie Psalm is nie om dowe neute aan die einde van die reeks van 15 Pelgrimspsalms geplaas nie.  Dit is ‘n wisselspraak tussen die pelgrims – vers 1-2 – en die tempelpersoneel – vers 3.  Dit simboliseer die afskeid wat onvermydelik kom met die einde van ‘n dag se feesviering en uiteindelik met die terugreis na die eise van die normale lewe.

Die hele gemeenskap van pelgrims roep dus aan die einde van die dag/besoek die verantwoordelike tempelpersoneel op om die Here te seën of prys (bârak) in die heiligdom terwyl hulle voortgaan om hulle diens deur die nag daar te verrig (letterlik staan).  Dit verwys waarskynlik onder andere na die Levitiese hoofwagte en poortwagte en ander funksionarisse wat vir die gladde verloop van die tempeldiens sowel as vir die beveiliging verantwoordelik was (vgl. 1 Kron. 9:10-34).

Die tempelpersoneel reageer daarop deur op wederkerige wyse die seën (dieselfde woord bârak word gebruik as in vers 1) van die Here uit Sion op elkeen van die pelgrims (vgl. die enkelvoud jou) uit te spreek.  Een só ‘n voorbeeld vind ons in die seënbede van Num. 6:24-26:

”²⁴Die Here sal julle seën en julle beskerm; ²⁵die Here sal tot julle redding verskyn en julle genadig wees; ²⁶die Here sal julle gebede verhoor en aan julle vrede gee!”  Waaraan die belofte gekoppel is: ²⁷“So moet die priesters my Naam oor die Israeliete uitroep, en Ek sal hulle seën.”

Dié seën word hier ook spesifiek aan die Here wat hemel en aarde gemaak het, verbind.  D.w.s., God sal hulle seën waar ook al hulle in sy skepping beweeg.

Die boodskap is dus duidelik.  Die gereelde aanbidding by die tempel het die pelgrims in kontak gebring nie net met die lewensveranderende teenwoordigheid van die Here, maar sy omvattende seën vir die lewe ontsluit.

Tye het verander, maar God se seën waar die geloofsgemeenskap bymekaar kom, is steeds ‘n werklikheid.  Soos Jesus self sê:

“¹⁹Verder verseker Ek julle: As twee van julle op aarde oor enige saak saamstem en daaroor bid, sal my Vader wat in die hemel is, hulle dit laat kry, ²⁰want waar twee of drie in my Naam saam is, daar is Ek by hulle.”(Matt. 18:19-20).

Die ideaal van broers uit dieselfde uitgebreide familie wat eensgesind saamwoon op hulle gesamentlike erfporsie word hier gebruik as metafoor om die viering van die eenheid van die pelgrims van die verbondsgemeenskap in Jerusalem te beskryf: “Kyk hoe goed, hoe mooi is dit as broers eensgesind saam woon.”

Waar hulle uit alle rigtings bymekaar kom in Jerusalem en saam die Here in die verskillende feestelike liturgieë dien, illustreer hulle die onlosmaaklike band wat hulle in die Here met mekaar deel.  Dit is die gom wat hulle dan ook weer saambind as hulle elkeen in sy eie rigting teruggaan na hulle eie stukkie van die grondgebied van Israel.

Dié eenheid is aan die een kant ‘n geestelike een wat beskryf word met die kosbare reukolie wat van die kop af in die baard van Aäron, die hoëpriester, tot op sy klere afloop.  Dit verwys na die bevele van die Here in dié verband wat Aäron en sy seuns in hulle diens aan die Here gesalf het  (Eks. 29:7; 30:23–25, 30; Lev. 8:12).  Dieselfde het natuurlik ook by die salwing van die konings gebeur wat hulle roeping geestelik bevestig het.

Oral waar gelowiges dit dus regkry om hulle eenheid te bevestig het dit ‘n geestelike impak, nie net vir hulleself nie, maar ook vir hulle geloofsgemeenskap.

Dié eenheid is aan die ander kant ook iets wat ‘n impak op die gewone lewe het, soos uitgedruk met die metafoor van die spreekwoordelike oorvloedige dou van die Hermonberg – ‘n berg in Sirië noord van Israel – wat ook op die berge by Sion sal val.

Dit beteken dat die seën van eenheid het ook ‘n impak op die wyer gemeenskap.  ‘n Mens kan selfs hieruit ekologiese en ekonomiese seën aflei.

Die punt is, waar mense dit regkry om eensgesind te leef met mekaar is daar ‘n ongelooflike seën, geestelik en andersins.  Trouens, dit is iets wat jou eintlik ‘n voorsmakie van die ewige lewe gee, die lewe wat God aan ons skenk.

Dié Psalm gee dus ‘n ongelooflike beeldryke ondersteuning vir die NT ideaal van eensgesindheid soos Paulus bv. aan die Filippense skryf: “Aangesien julle die troos in Christus ondervind het, die aansporing deur die liefde, die gemeenskap deur die Gees, die innige meegevoel en meelewing—²maak dan nou my blydskap volkome deur eensgesind te wees: een in liefde, een van hart, een in strewe. ³Moet niks uit selfsug of eersug doen nie, maar in nederigheid moet die een die ander hoër ag as homself. ⁴Julle moenie net elkeen aan sy eie belange dink nie, maar ook aan dié van ander.” (Fil. 2:1-4).