Net na die onvergelyklike hoopvolle prentjie in sewe dele wat Jeremia laat neerskryf van die nuwe bedeling wat God ná die ballingskap sal laat aanbreek (Jer. 30-31), koop Jeremia in dieselfde jaar – dit is die 10de regeringsjaar van Sedekia – in opdrag van die Here ’n stuk grond as bevestiging van die boodskap dat die ballingskap in die toekoms omgekeer sal word.

1. Jeremia 32:1-25 vertel die verhaal van die grondkooptransaksie en Jeremia se gebed oor die futiliteit daarvan.
2. Jeremia 32:26-44 vertel van God se antwoord wat die implikasies van die feit dat niks vir Hom onmoontlik is nie, uitspel.
3. Jeremia 33 brei in ses dele op die betekenis daarvan vir die volk uit.

31:2-6 – God se genadige hervestiging van Israel en Juda

Twee belangrike eksegetiese gegewens in dié perikoop is ongelukkig wegvertaal in die NAV.  Die eerste is die feit dat Israel in vers 4 as ’n jongvrou, ’n maagd beskrywe word.  Dit beteken dat God die verhouding met Israel só nuut maak dat dit is asof hulle weer oor begin, asof dinge só nuut gemaak is, dat die verlede van hulle gebroke verhouding nie meer bestaan nie.

Die tweede is dat die hervestiging van Israel en Juda in hulle eie land met drie beloftes beskrywe word wat telkens met die woordjie weer weergegee word in vers 4 en 5.  Dit is die kern van God se prentjie van die toekoms wat Hy vir hulle skep, soos die OAV dit meer letterlik vertaal het: “⁴Ek sal jou weer bou, en jy sal gebou word, o jonkvrou van Israel! Jy sal jou weer versier met jou tamboeryne en uittrek in die koordans van die spelers.  ⁵Jy sal weer wingerde plant op die berge van Samaría; die planters sal plant en die vrugte geniet.”  Die belofte van hervestiging in hulle eie land sluit dus hulle geloofsgemeenskap as God se volk, die genot van ’n normale gemeenskapslewe wat in hulle feeste tot sy reg sal kom, en die herstel van hulle ekonomiese lewe in.

Die boek van Vertroosting

Die volgende vier hoofstukke handel oor die toekomstige herstel van die land en volk – hoofstukke 30-33.  Geleerdes noem dit die “Boek van Vertroosting”, ’n boodskap van hoop midde-in die chaos wat die volk weens hulle ongehoorsaamheid tref.

Die belofte van herstel wat reeds in Jeremia se roeping opgesluit was (Jer. 1:10), maar tot dusver min aandag gekry het (vgl wel die vorige vyf heilsprofesieë: Jer. 16:14-21: “Ek sal hulle terugbring ná die oordeel – ook die nasies”; Jer. 23:1-8: “Ek sal ’n regverdige koning voorsien”; Jer. 24: “Die ballinge van Juda is goeie vye”; Jer. 25: “Die ballingskap sal sewentig jaar duur”; Jer. 29: “Ek beplan vir julle voorspoed, nie teenspoed nie”), word nou helder verwoord.

Hoewel dit in hoofstuk 31-31 primêr om profesieë gaan, en dit in poëtiese taal geskryf is, is die tematiese en inhoudelike ooreenkomste met die verhalende gedeeltes van hoofstuk 32 soveel dat dit as ’n eenheid beskou kan word.  Die grondkooptransaksie van hoofstuk 32 staan immers as ’n simbool of teken van die profesieë van hoofstukke 30-31 van ’n hoopvolle toekoms wanneer die land van Israel en die volk van Israel en Juda weer verenig sal wees.  En hoofstuk 33 se poëtiese gedeeltes sluit weer baie nou aan by hoofstuk 32, veral as ’n mens vers 1 in ag neem: “Die woord van die Here het weer tot Jeremia gekom …”

Die beskrywing van Jeremia se inperking in die binneplaas van die paleiswag in hoofstuk 33 kan moontlik as ’n datering gebruik word vir die samestelling van die vier hoofstukke – “Skryf alles wat Ek met jou gepraat het, in ’n boek” (Jer. 30:2) – hoewel die onderskeie profesieë waarskynlik op verskillende tye ontvang is.  Dit is saamgevoeg in die tyd van Sedekia, ná Jeremia uit die put getrek is en ingeperk is in die binneplaas (Jer. 38:13), baie naby aan die einde van Sedekia se regeringstyd en die aanvang van die ballingskap in 586 v.C.

Die sentrale boodskap van die “Boek van Vertroosting” word reeds in hfst. 30:3 gegee: “Daar kom ’n tyd, sê die Here, dat Ek die lot van my volk Israel en Juda sal verander en hulle terugbring om die land te besit wat Ek aan hulle voorvaders gegee het, sê die Here.”  Die woord “lotsverandering” kom ses keer voor in dié vier hoofstukke (30:3,18; 31:23; 33:7,11,26) en som die kern van die boodskap van hoop op wat uitgepak word in terme van ’n nuwe verbond (31:31-34; 32:38-41) waarin die Godsverhouding (30:22; 31:1,33; 32:38), hulle volkseenheid (31:27,31-34; 33:14) en hulle verhouding met die land (30:2,10; 31:8,17,21; 32:37) herstel sal word wat ook die herbou van die stad Jerusalem sal insluit (31:35-37; 33:6-10).  Die effek van die ballingskap word dus omgekeer.

Let ook op dat die boodskap nie net vir die Suidryk – Juda waarby Benjamin geïnkorporeer is – se ballinge bedoel is nie, maar ook vir die ballinge wat reeds ’n eeu tevore uit die Noordryk – die tien stamme ryk van Israel – weggevoer is in ballingskap (722 v.C.).  Só is dit ook al vroeër geformuleer (Jer. 16:14-15 [lande]; 23:3 [lande]; 23:6 [Juda en Israel]; 23:8 [Israel en lande]; 29:14 [plekke]), hoewel dit uiteraard ook die huidige ballinge insluit (Jer. 24:6; 29:10).  Jeremia het selfs van ’n terugkeer van die nasies na die Here gepraat in soortgelyke terme (Jer. 16:19).

Daarom word die volk ook hier in hoofstuk 30 as Jakob aangespreek, en in  hoofstuk 31 as Efraim en Juda om die eenheid van die Godsvolk in die oë van die Here aan te dui.  Die Here se onverbreekbare band met die hele Israel word in hoofstuk 31 beklemtoon met verwysing na Sy soortgelyke onverbreekbare band met die Skepping (31:35-37).

Geen wonder dat die terugkeer uit die ballingskap gevolglik op alle Jode van toepassing was, waar hulle hulself ook al bevind het.  So is die edik van die Persiese koning Kores geformuleer wat aan alle nasies onder sy beheer gestuur is: “Enigeen onder julle wat aan sy volk behoort, kan teruggaan, en mag die Here sy God by hom wees”  (2 Kron. 36:22-23; Esra 1:1-4).  Hoewel daar dus meer mense van Juda (dele van Efraim, Manasse en Simeon is vroeër al by hulle ingesluit – 2 Kron. 15:9; ’n hele klomp “Joodse” immigrante is ook in die tyd van Hiskia by Juda ingesluit – vgl. 2 Kron. 30:25) en Benjamin, sowel as van Levi teruggekom het, het dit ook ander Joodse families ingesluit.

Ons lees in hierdie hoofstuk van die twee briewe wat die profeet Jeremia uit Jerusalem gestuur het.  Die eerste was na die leiers van die ballinge wat nog oor was in ballingskap, saam met die priesters en profete en die res van die volk wat saam met die jong koning Jojagin en sy ma, Negusta, weggevoer is.  Ook die paleispersoneel, amptenare, ambagsmanne en bouers word in die aanhef van die brief genoem.  Die tweede brief was gerig aan Semaja, maar waarskynlik ook bedoel as kommunikasie met die ballinge.

Die teenstand van die profeet Gananja kom in dieselfde konteks van die priesters en die volk aan wie Jeremia se boodskap gebring het.  Let op dat dit in die vyfde maand van daardie jaar gebeur, want in die sewende maand van dieselfde jaar is die oordeel van die Here oor Gananja voltrek (vers 17).