Spreuke 22 – Die Here sorg self vir die behoud van kennis

28 Oktober

Ons kom by die laaste 16 verse van Salomo se eerste bundel spreuke. Interessant genoeg is die aantal spreuke in hierdie versameling van hom gelyk aan die numeriese waarde van Salomo se naam: 375. Hy skryf in hierdie paar verse veral oor rykdom en armoede en die invloed wat dit op verhoudings het. Hy lê ook klem op die gevolge wat volg op ‘n mens se gedrag – luiheid stomp jou waagmoed af; mededeelsaamheid is tot jou eie voordeel. Ek hanteer die eerste 12 verse as konteks vir die grootse belofte in vers 12.

Spreuke 22 – Die Here sorg self vir die behoud van kennis

¹‘n Goeie naam is verkieslik bo groot rykdom, egte innemendheid bo silwer en goud. ²Rykes en armes het dít gemeen: Die Here het hulle almal gemaak. ³‘n Slim mens sien gevaar en skuil, maar onverstandiges gaan voort en betaal die prys. ⁴Die beloning vir nederigheid en ontsag vir die Here is rykdom, eer en lewe. ⁵Dorings en wippe is op die pad van ‘n vals persoon; wie sy lewe wil beskerm, bly ver daarvan weg. ⁶Rig die jongmens af ooreenkomstig die pad wat hy moet loop; selfs wanneer hy oud geword het, sal hy nie daarvan afwyk nie. ⁷‘n Ryke heers oor armes, en wie leen, is ‘n slaaf van die man wat uitleen. ⁸Wie onreg saai, sal boosheid oes, en die lat van sy woedebui sal tot niet gaan. ⁹Wie ruimhartig is, sal geseën word, want hy gee van sy brood aan die hulpelose. ¹⁰Dryf ‘n spotter weg, dan is stryd by die deur uit, en eise en skandalige optrede hou op. ¹¹Wie ‘n rein hart liefhet, wie innemend praat, sal ‘n koning as sy vriend hê. ¹²Die oë van die Here bewaak kennis, en die sake van ‘n bedrieër werp Hy omver.

Vers 1. ’n Goeie naam of reputasie is meer werd as groot rykdom. Ander se goedgesindheid is meer werd as silwer en goud.

Vers 2. Hierdie vers stel die fundamentele beginsel van die gelykheid voor God van alle mense, ryk en arm. Almal het dié status in gemeen. Dat God hulle gemaak het. Interessant is dat Spreuke in die eerste frase sê: “rykes en armes ontmoet mekaar” wat beide beteken “rykes en armes het dít in gemeen” (dat die Here hulle gemaak het), en dat hulle gelykheid voor God die basis is waarop hulle in gemeenskap met mekaar kan tree. ‘n Mens kan nie die betekenis van hierdie beginsel oorskat nie! Vers 3. Een van die redes vir die ongelykheid in die samelewing is dat verstandiges onheil kan vermy, omdat hulle dit beter raaksien as onervarenes. Vers 4. Die belangrikste rede is egter dat rykdom ‘n geskenk is van God aan die nederiges wat in ontsag vir Hom lewe. Hy deel rykdom, eer en lewe uit. Ons sal goed doen om in alles vir Hom te eer en ons naaste soos onsself.

Vers 5. ’n Vals persoon – pervers, moreel krom en skeef, oneerlik, onopreg, skynheilig – se pad is besaai met uitdagings. Dit is vol dorings en wippe (vangnette). As jy jou lewe wil beskerm, moet jy wegbly van valsheid. Vers 6. Rig ’n jongmens af in die weë van die Here – “die pad wat hy moet loop” beteken die pad van die regverdige – en dit sal gewoontes skep wat tot in sy oudag sal hou.

Vers 7. Die harde ekonomiese werklikheid is dat rykdom mag gee oor armes. Dieselfde geld ‘n lening. Die lener is die slaaf van die een van wie hy leen. Dit is aan die een kant ’n waarskuwing. Moenie lui wees nie. Moenie leen nie. Dit is aan die ander kant ’n aanmoediging. Verlig armoede. Red mense wat vasgevang is in ’n situasie van uitbuiting. Ons almal is immers gelyk voor die Here (Spr 22:2).

Vers 8. Wie onreg saai, sal boosheid oes, en die lat van sy woedebui sal tot niet gaan. Die “lat van sy woedebui” dui op die straf wat hy uitdeel. Dit sal tot niks kom nie. (Die woord koning kom nie in die Hebreeuse teks voor nie. Ek sal dus eerder nie die 1983-vertaling hier gebruik nie.)

Vers 9. Wie arm mense met ’n “goeie oog” bejeën – dws mededeelsaam is deur hulle kos te gee – word geseën.

Vers 10. Harmonie word herstel wanneer respekloses – ligsinnige spotters – in die pad gesteek word. Dit bring die getwis en beledigings tot ’n end.

Vers 11. Hy wat reinheid van hart liefhet en sorg dat sy woorde vriendelik is – die koning is sy vriend. Die punt is, selfs konings hou van opregte aangename mense. Skynheiligheid is vir hulle ’n bedreiging.

Vers 12. Die Here hou sy oë oor die behoud van kennis, en dwarsboom die woorde van verraaiers. Dit wil sê, die alwetende God sorg self vir die behoud van kennis, wanneer onbetroubare mense dit bedreig. Hy sorg dus aan die een kant dat die regte insig behoue bly. Aan die ander kant sorg Hy dat die woorde van ’n onbetroubare mens geen uitwerking het nie. Dit is ‘n groot belofte om aan vas te klou! Soos Peterson vertaal: “GOD guards knowledge with a passion, but he’ll have nothing to do with deception. (The Message)

Lees meer: https://bybelskool.com/spreuke-221-16-die-invloed-van-rykdom-en-armoede-op-verhoudings/