Maleagi 2:17-4:6 – God sal reg laat geskied ten spyte van hulle ongeregtigheid

In hierdie twee hoofstukke fokus Maleagi op die tweede basiese probleem wat die volk met God het – sy gebrek aan optrede om iets aan die probleem van boosheid en onreg te doen (2:17-3:5). Dié vraag maak die Here skoon “moeg”, omdat dit só ver van die waarheid af is. Hy gaan dit vir hulle wys deur sommer by hulle te begin om die onreg wat hulle doen, uit te roei. Weereens – God het nie verander nie – hulle het! Hy sal reg laat geskied ten spyte van hulle ongeregtigheid.

Die volk se onreg sluit in dat hulle Hom met minagting behandel deur nie al die vereiste offers sowel as die volle tiende na die tempel te bring nie. Dit is natuurlik die eintlike rede waarom dit met hulle sleg gaan. Hulle kom nie hulle deel van die verbond na nie (3:6-12). Die toppunt van hulle vermetelheid is egter om die Here te verkwalik vir dinge waaraan hulleself aandadig is. Dit is so groot dat hulle so ver gaan as om te verkondig dat dit nutteloos is om die Here te dien. Hulle sien dus glad nie hulle eie aandeel in die sinloosheid van hulle godsdiens raak nie.

Gelukkig is dit nie die geval by almal nie. Dié wat eerbied vir die Here het, sê Maleagi, sal ervaar dat die Here vir hulle goed is. Daardeur sal die verskil tussen dié wat goed doen en dié wat goddeloos is, helder sigbaar word, al beskryf hy dit as iets wat eers op die “dag van die Here” volledig sigbaar sal word (3:13-4:3).

Die boek word afgesluit met ‘n opdrag om aan die wet van Moses aandag te gee in voorbereiding vir die koms van die profeet Elia wat versoening sal bewerk vir almal (4:4-6).

Let op hoe die stem van die Here in al vier perikope sterk deurkom, maar dat die eerste perikoop veral die probleem van die volk, die tweede veral die reaksie van die Here daarop en die derde perikoop veral die reaksie van die profeet, Maleagi, daarop verwoord. Die laaste perikoop bevat ‘n woord vir die toekoms wat in Jesus vervul is. Ons lees die perikope dus as volg:

• 2:17-3:5 – Die volk: Vir U is almal wat verkeerd doen, goeie mense.
• 3:6-12 – Die Here: Julle hanteer My met minagting in die tiendes
• 3:13-4:3 – Maleagi: Die Here sal die verskil tussen dié wat goed doen en dié wat goddeloos is, sigbaar maak
• 4:4-6 – Die Here: Onthou die wet van Moses in afwagting van die profeet Elia wat versoening sal bring

2:17-3:5 – Die volk: Vir U is almal wat verkeerd doen, goeie mense.

Maleagi begin met die stelling: “Julle het die Here moeg gemaak met wat julle gesê het.” Op hulle vraag waarmee? antwoord hy: “toe julle gesê het: ‘Vir die Here is almal wat verkeerd doen, goeie mense, Hy hou van hulle.’” Sowel as toe hulle gevra het: “Waar is die God wat reg moet laat geskied?”

Die Here antwoord op ‘n manier wat hulle moontlik nie verwag het nie. In plaas daarvan om in die eerste plek die onreg in die gemeenskap aan te spreek, gaan die Here begin met sy eie mense, meer spesifieke die Leviete, voordat Hy vandaar af uit die hele geloofsgemeenskap sal verander.

• Die probleem met die tempelpersoneel is dat hulle hulle rol om tussen God en die volk te staan en dié verhouding te fasiliteer, verwaarloos het.
• Die probleem met die volk is dat hulle self onreg doen met dinge wat getuig van ‘n halfhartige dien van die Here wat ook tot onreg in die gemeenskap lei. Hulle is onder andere skuldig aan toordery, egbreuk, gosdienstig-gemengde huwelikke, vals eedswerings, die uitbuiting van weerloses in die samelewing, en halfhartige godsdienstige handelinge (offers en tiendes).

Dit is dinge wat God veroordeel en wat Hy gaan regstel. Let op dat die Here hulle van binne af transformeer dat hulle: “aan die Here ‘n offer kan bring wat bestaan uit regdoen.” Dit is die voorvereiste wat hulle gewone offers weer aanneemlik sal maak vir die Here.

Die Here se agent van verandering word in eskatologiese taal geskets, soos in die derde en vierde perikoop ook na vore sal kom. Dit is sy boodskapper. Hoewel die woord ooreenkom met Maleagi se naam, wat ook “boodskapper” beteken, word die boodskapper ook die Verbondsengel – die enigste plek in die Bybel wat dié woord gebruik word – genoem wat die gesag en die mag het om die volk te suiwer om die Here op die regte wyse te kan dien. Hy neem dus ‘n Messiaanse karakter aan, hoewel Maleagi anders as Sagaria nie van ‘n Lydende Messias praat nie. Sy reinigende en regsprekende werk staan voorop. In die NT word dié boodskapper met Johannes die Doper verbind (Mark. 1:2-3; Matt. 11:10,14)

3:6-12 – Die Here: Julle hanteer My met minagting in die tiendes

Maleagi se fokus skuif terug na die huidige situasie van die volk. Die Here verklaar dat Hy nie verander het nie en verwag van die volk dat hulle tot bekering sal kom. Dít sal die seën van die Here oor hulle bring.

Op die vraag van die volk waarom hulle tot bekering moet kom, lig die Here hulle nalatigheid uit om die volle tiende na die tempel te bring. Hy laat hulle onder geen onsekerheid nie dat die tiendes ‘n ononderhandelbare deel van hulle verhouding is. As motivering koppel Hy aan die gee van tiendes ‘n omvattende belofte: “Bring die volle tiende na die voorraadkamer toe … en toets My hierin of Ek nie die vensters van die hemel vir julle sal oopmaak en vir julle reën sal uitgiet, meer as wat julle kan gebruik nie.”   Die Here belowe verder dat Hy hulle sal beskerm van plae en misoeste, en selfs die nasies se houding oor hulle sal verander dat hulle mense van betekenis is. “Dan sal al die nasies julle as gelukkige mense beskou.”

Dit gaan natuurlik nie in die eerste plek oor die tiendes as sodanig nie, maar oor die verhouding wat tussen God en die volk herstel moet word. Binne ‘n gesonde verhouding kom God se seën tot sy volle werking. Daarop kan die volk staatmaak. Die gee van tiendes is net ‘n simbool van die regte tipe verhouding wat tussen God en sy mense bestaan. Die tiendes kan daarom egter ook nie nagelaat word nie, want dan getuig dit van ‘n gebroke verhouding met die Here, soos dit nou die geval was met die volk. Lees hier meer oor die betekenis van tiendes in die NT elders op die webtuiste.

3:13-4:3 – Maleagi: Die Here sal die verskil tussen dié wat goed doen en dié wat goddeloos is, sigbaar maak

Die toppunt van die volk se vermetelheid is egter om die Here te verkwalik vir dinge waaraan hulleself aandadig is. Maleagi wys uit dat dit so groot is dat hulle selfs so ver gaan as om te verkondig dat dit nutteloos is om die Here te dien. Hulle sien dus glad nie hulle eie aandeel in die sinloosheid van hulle godsdiens raak nie. Hulle beskuldig ander van opstand teen die Here, terwyl hulle selfs in opstand teen die Here is.

Gelukkig is dit nie die geval by almal nie. Maleagi vertel van ‘n gesprek tussen mense wat wel eerbied vir die Here het en oor die toedrag van sake onder die volk gesels het. Die Here het hulle gesprek gehoor en met groot toegeneentheid teenoor hulle gereageer. Trouens, hule name is in sy gedenkboek opgeskrywe.

Dié wat eerbied vir die Here het, sê Maleagi, sal dus ervaar dat die Here vir hulle goed is. Daardeur sal die verskil tussen dié wat goed doen en dié wat goddeloos is, helder sigbaar word, al beskryf Maleagi dit as iets wat eers op die “dag van die Here” volledig sigbaar sal word (3:13-4:3). Die opstandiges sal verbrand soos kaf. Vir die eerbiediges sal: “die son van redding skyn met genesing in sy strale.”

4:4-6 – Die Here: Onthou die wet van Moses in afwagting van die profeet Elia wat versoening sal bring

Die boek word afgesluit met ‘n opdrag om aan die wet van Moses te bly aandag gee in voorbereiding vir die koms van die profeet Elia wat versoening sal bewerk vir almal (4:4-6). Hoewel Johannes die Doper self die konneksie met Elia ontken het (Joh. 1:19-23), verbind Lukas hom in die NT met hierdie profesie van Maleagi (Luk. 1:16-17, 76-77) en Markus en Matteus hom met die boodskapper van hfst. 3, soos dit ook in Jesaja 40 aangehaal word (Mark. 1:2-3; Matt. 3:1-6). Jesus self sê dat Johannes die Doper die Elia is wat moes kom (Matt. 11:14; 17:12).

Boodskap

Dié laaste twee hoofstukke van Maleagi konfronteer ons met die problematiek van omstandighede en die gevaar om die Here se straf of seën reglynig daaraan te koppel na gelang van die teë- of voorspoed wat ons of ander mense ervaar.

Aan die een kant kan ons die fout maak dat ons na goddeloses kyk, hulle voorspoed raaksien, en dan die gevolgtrekking maak dat die Here nie straf nie. Ten diepste bevraagteken ‘n mens dan God se regverdigheid. ‘n Mens het egter ‘n langer termyn visie nodig, soos Ps. 73 ons herinner (lees my bydrae: Psalm 73 – God is my krag en erfenis), terwyl ‘n mens steeds die verhouding met God najaag, ten spyte van omstandighede. Op die langtermyn kry goddeloses hulle verdiende loon. Sonder God struikel goddeloses op die einste Godlose pad wat hulle verkies.

Aan die ander kant kan ons die fout maak dat ons na onsself kyk, ons teë-of voorspoed raaksien, en dan ook die eenvoudige gevolgtrekking maak dat die Here ons straf of seën na aanleiding van die gehalte van ons verhouding met die Here. Daar is natuurlik waarheid daarin. Maleagi verbind immers spesifiek die beloftes van beskerming en betekenis aan die gee van tiendes. En ons kan die Here daarvoor vertrou.

Maar, dit is nie al waarheid nie. Daar is ook slegte goed wat met goeie mense gebeur wat nie van ‘n oorvloed of gebrek aan tiendes afgelei kan word nie. Daar is ook lyding wat deel is van ‘n lewe wat aan God getrou wil bly, soos die Lydende Messias van Jesaja en Sagaria ons aan herinner. Hierdie lyding het ook niks met die gee (al dan nie) van tiendes as sodanig te make nie, hoewel ‘n kenmerk van sulke mense waarskynlik altyd sal wees dat hulle getrou sal bly daarin, selfs al sien hulle nie altyd die vrug daarop nie.

Dit is mense vir wie God genoeg is, wat tevrede is om in sy gedenkboek opgeskrywe te wees, wat Hom vertrou dat die band met Hom deur niks in gedrang sal kom nie, wat vertrou op die Een wat alles uiteindelik sal verander, die Messias. Daarmee sluit die boek die boodskap van die Twaalf Kleiner Profete af en die OT daarmee saam met die verwagting wat in Jesus vervul is. Sela.