Hoofstuk 51:1-16

Let op hoe Jesaja in dié eerste gedeelte 51:1-10 hierdie raad rig aan dié onder die volk wat reg wil doen, wat na die wil van die Here vra.  Die ballingskap was immers ‘n reinigingsproses om die bewussyn van God te herstel.  En die raad wat hy gee is om moed te skep uit dit wat in hulle verlede lê.  In hulle verlede lê die Here se roeping van die aartsouers, Abraham (vader van vele) en Sara (prinses).  Net soos Hy hulle toe geseën het, gaan God dit nou weer vir Sion, vir die volk, doen.  Trouens, dit is nie eksklusief vir hulle bedoel nie, maar ook goeie nuus vir al die volke en nasies.

Die redding sal gou kom.  Let egter op dat dit – soos verskeie ander plekke in Jesaja – weereens kosmiese trekke aanneem, hetsy as metafore vir die lotsverandering van daardie tyd, of met die oog op die finale oordeelsdag.

Let ook op hoe belangrik drie goed in die verandering is: 1) ‘n luister na die Here – 51:1, 4, 7; 2) ‘n vasberade vashou aan God ten spyte van die spot en belediging van mense – 51:7; en 3) ‘n gebed om redding waar spesifiek die dade van die Here in die verlede voor Hom gebring word – 51:9-10.

Dan gaan Jesaja oor tot die beskrywing van die uitkoms wat die volk met hulle terugkeer sal beleef – 51:11-16.  Weereens word hulle gewys daarop dat hulle niks het om voor te vrees nie, en dat vrees eintlik kom wanneer vergeet word wat die Here in die verlede gedoen het.  Die verdrukker is hokgeslaan en die ballinge is binnekort vry.  En dit is die Here wat dit gedoen het.

Hoofstuk 51:17 – 52:12

Dié verandering vir die ballinge het uiteraard ook ‘n effek op Jerusalem en dié wat daar agtergebly het.  Jesaja roep hulle op om wakker te word sodat hulle die verandering kan omhels.  Al het hulle leiers hulle in die steek gelaat, sal God as hul leier optree en die oordeelsbeker wegneem en vir die verdrukkers gee – 51:17-23.

Daarom moet Sion hulle regmaak, mooi klere aantrek, want hulle is losgekoop.  ‘n Nuwe toekoms het aangebreek, roep die wagte op die mure, en die hele wêreld sal dit sien en God daarvoor eer – 52:1-10.

Die oproep aan die ballinge word herhaal om uit Babel te gee pad, hulleself te reinig, en agter God aan terug te keer na Israel toe – 52:11-12.

Sulke verhale van vasberadenheid onder lyding het die potensiaal om mense tot groter hoogtes te inspireer as wat verhale van voorspoed en suksesse het.  Dink aan verhale uit die vorige eeu: Gandhi, moeder Theresa, Mandela.  Hulle het met groot persoonlike opoffering hulle aan hulle lewenstaak gewy.  En baie mense is daardeur geïnspireer.

En dit is nie net die groot leiers wat só ‘n inspirasie is nie; ook die gewone mense wat geduldig volhard het onder groot lyding – agter die Ystergordyn tot en met die val van die Berlynse muur en nou onlangs in Egipte, Tunesië en Libië wat ‘n enorme effek op die regerings gehad het, en reeds tot die val van die eerste twee gely het – dié inspireer ons.

En dit is die krag van hierdie verhaal van die lydende dienaar van die Here.

Tog is dit juis iets wat volgens Jesaja vir baie mense verborge sal wees, dat hulle die hand van die Here nie daarin sal raaksien nie.  Baie mense sal ontsteld wees oor sy voorkoms en konings sal sprakeloos wees oor hom, omdat hulle sy rol nie sal kan kleinkry nie.  Terloops, 52:13 se “voorspoedig wees” kan ook vertaal word met  “wys wees” wat beter in die konteks inpas.

Maar dit is juis in hierdie onaansienlike, veragte en verstote mens wat God sy krag ten toon sal stel, die transformasie van lyding, siektes, oortredings en sondes.  Deur Hom sal God vrede vir ons bring en ons van ons eie pad bekeer na Sy pad toe.

Wat spesifiek besonders van hierdie dienaar is, is dat hy die hoogste prys betaal – “afgesny uit die land van die lewendes … graf gekry by goddeloses … by sondaars in sy dood” – (53:8-10a) EN daarna nog lank sal lewe (53:10b-11).  Op ‘n verskuilde manier voorspel dit die opstanding uit die dood van hierdie dienaar van die Here.  En God aanvaar sy skuldoffer (53:10 – vgl Lev 5:14-6:7 waar die offer selfs vir onopsetlike sondes voorgeskryf word) as ‘n losprys vir baie.

Let ook op dat die dienaar in stille vertroue sy lyding tegemoet stap (53:7) terwyl hy vir oortreders bid (53:12).  Dit laat ‘n mens onmiddellik dink aan Jes 30 waar stilwees, vertroue en gebed die gelowige respons op groot uitdagings is.  Geen wonder dat die Here hierdie offer so hoog aanslaan, trouens aan Hom die ereplek gee onder die grotes en magtiges (53:12).  Want die geduld in lyding dra groot vrug.

Die Nuwe Testament maak daarom hierdie woorde van Jesaja op vele plekke van toepassing op Jesus, omdat die skrywers in sy lewe die vervulling van hierdie gedeelte gesien het: 53:1 in Joh 12:38; 53:4 in Matt 8:17; 53:7-8 in Hand 8:32-33; 53:9 in 1 Pet 2:22.

Inderdaad, Jesus self het ‘n vers hieruit op Homself van toepassing gemaak aan die kruis: bv. 53:12 in Luk 22:37.

Voetnota: Verbasend baie geleerdes identifiseer steeds hier die dienaar as Israel (korporatiewe interpretasie), terwyl dit regdeur duidelik is dat dit ‘n individu is wat ter wille van ander ly, en dan ook nog spesifiek ter wille van die volk van Israel (53:8).

Jesaja 54 juig oor hierdie liefde van God wat net nooit vergaan nie.

54:1-5: Let op hoe die volk eerstens met ‘n onvrugbare vrou vergelyk word wat meer kinders gaan hê as ‘n getroude, weens die liefde van die Here.  Hulle grondgebied sal moet uitbrei, so baie gaan hulle word.  Hulle sal nie meer verleë staan en in die skande kom nie.  God is hulle man – wat ‘n mens laat dink aan NT visie van die kerk as bruid van Jesus (Mark 2:19; Open 21:2; vgl ook Jes 62:5 wat weer met dié metafoor werk)!

Terloops, William Carey (1761-1834), die vader van die moderne sendingbeweging, het vers 2b ““lengthen its cords and strengthen its stakes”” as ‘n uitdaging aan die kerk in Engeland gehoor om die boodskap van die evangelie oor die hele wêreld te versprei.  Hy het self die res van sy lewe in Indië as sendeling gaan werk.  Dit was die stimilus vir die wêreldwye verspreiding van die boodskap van Christus waaraan sendelinge uit Suid-Afrika ook steeds onvermoeid meewerk.

54:6-8: In die tweede plek word die volk met ‘n verstote vrou vergelyk wat eweneens ontferming sal beleef deurdat die Here hulle terugneem onder sy vlerk.  Sy liefde vir hulle sal nooit vergaan nie.

54:9-10: Die sekerheid van dié beloftes word met ‘n eed gesweer, soortgelyk aan dié wat God eenmaal vir Noag gegee het.  Sy liefde sal nie verdwyn nie.

54:11-17: Die metafoor verander om van die volk as stad te praat wat vroeër bedreig was en wie se mure nou weer vasgemessel sal word.  Kosbare stene sal vir hulle gebruik word wat ‘n mens onmiddellik laat dink aan die hemelse stad Jerusalem (vgl Open 21:18-21).  Let op hoe elkeen van die inwoners “leerlinge van die Here” sal wees (54:13) – dit laat ‘n mens dink aan Jesus se laaste opdrag om dissipels (leerlinge) van al die nasies te maak (Matt 28:19).  Geregtigheid sal heers en hulle sal nie bang wees vir verdrukking of verskrikking nie, want God sal vir hulle sorg: “Dit is hoe Ek, die Here, vir my dienaars sorg” (54:17).

Met die pragtige beeld van gratis water, wyn, melk en brood (vers 1-2) word die genade van die Here gekontrasteer met die goddeloosheid om jou eie kop te volg (vers 7).  Laat ‘n mens dink aan Jesus wat die lewende water gee vir die Samaritaanse vrou by die put (Joh 4).

En wat nodig is om God se aanbod te ontvang, is om na Hom te luister, na sy wil te vra (vers 3, 6) en jou verkeerde pad en planne te laat staan (vers 7).

Let op dat die nasies weereens ingesluit word in die uitnodiging (vers 5) en dat dit juis Israel is wat hulle moet nader roep!

God se uitnodiging is gebaseer op die feit dat sy woord skeppingskrag het, en dat dit dus nie onverrigter sake na Hom toe terugkeer nie (vers 11).  Let op hoe dié skeppingskrag juis vergelyk word met wat van sy mag in die natuur gesien kan word (vers 10).

En Jesaja sluit die hoofstuk af met die herhaling en bevestiging van God se belofte dat hulle uit Babel sal wegtrek.   Selfs die natuur sal daaroor bly wees.  En die verhaal van die Tweede Uittog sal as teken van God se eer dien.

Ons lees dit as volg: