Tag: Rigters

Abimelek rakel wraakgedagtes op in Sigem téén Gideon se nageslag tot sy eie voordeel

Gideon se verbreking van die verbod op huwelike met die Kanaäniete wreek hom op Israel met die onverkwiklike verhaal van Abimelek, die seun uit Gideon se ongeoorloofde verbintenis met ‘n Kanaäniet van Sigem. Dit wil ook voorkom asof sy in Sigem gebly het (Rigt 8:31) en dat Abimelek dus grootgeword het met min interaksie met sy pa wie se tuisdorp Ofra was.

Sigem was sowat 60 km noord van die huidige Jerusalem, tussen die Ebalberg en die Gerisimberg geleë. Dit was die plek waar Josua al die stamme van Israel bymekaar gekry het in ’n verbondshernuwing seremonie (Jos 24:1-28). Sigem was ook een van die asielstede van Israel (Jos 21:21). Maar daar was duidelik nog Kanaäniete ook, soos die verhaal in Rigters 9 aandui.

Die eintlike konteks wat ‘n mens egter met Sigem in ag moet neem, vind ons in die verhaal van Dina, dogter van Jakob, wat haarself ‘n paar eeue gelede blootgestel het aan die gevaar van die Kanaänitiese omgewing. Sy is juis in hierdie omgewing deur Gamor se seun, Sigem – na wie die plek waarskynlik vernoem is – gekaap en as vrou aangehou. Die verwysing in hierdie hoofstuk na Gamor dui daarop dat hy steeds as stamvader vereer is (Rigt 9:28)

Presies wat die Here wou voorkom, gebeur nou met Efraim wat Gideon verkwalik dat hy hulle uitgesluit het van die oorwinning teen die Midianiete. Gideon probeer hulle heel diplomaties die heuning om die mond smeer met die metafoor van die na-oes van Efraim se druiwe wat dan kwansuis beter sou wees as die volle oes van sy familie in Manasse, Abiëser.

Hy probeer ook wys daarop dat dit God is wat die oorwinning gee, soos in hulle geval met hulle oorwinning oor die twee leiers, Oreb en Seëb, maar loop deurentyd die gevaar dat hy selfs met hierdie paaiende gesprek die oorwinning reeds na ‘n bloot menslike een toe gedegradeer het. Hy begin blote diplomatiese politiek bedryf.

Hy slaag wel daarin om die Efraimiete se bui te laat sak en vrede met hulle te maak, maar die skade is reeds gedoen.

Dit sien ‘n mens by die mense van Sukkot (van Gad) wat hulle nie wil help nie in die agtervolging van twee ander Midianitiese konings, Sebag en Salmunna. Hulle wil sarkasties weet of Gideon-hulle al die twee gevang het dat dit hulle sou verplig om vir Gideon en sy manne kos te gee.

Dit laat Gideon sy humeur verloor en wraak sweer teen hulle, ook teen die mense van Pniël wat hom en sy manne op dieselfde laakbare manier hanteer.

Dit is nie om dowe neute dat die Gideon met die aanvang van die volgende hoofstuk met sy bynaam Jerubbaäl beskryf word nie. In hierdie naam lê alreeds die magteloosheid van Baäl en enigiemand wat hulle teen die Here verset, opgesluit. Die Midianiete het by die sogenaamde Waarsêershoogte by mekaar gekom wat oor die Jisreëlvlakte getroon het. Gideon-hulle het met ‘n groot leër by En-Garod by die Gileadberg suid daarvandaan kamp opgeslaan.

Let op hoe die Here die hele veldtog beheer, soos dit vroeër was in die tyd van Josua. Die Here is egter baie bewus daarvan dat ‘n blote oormag oor die Midianiete die Israeliete die idee sou kon gee dat dié oorwinning deur hulle eie vermoëns geskied het. Daarom laat Hy Gideon dié van sy leërmag wat bang is huis toe stuur. Twee-derdes het die aanbod benut.

Die Here verminder egter dié steeds formidabele mag na net 300 man deur net dié te kies wat die water by die rivier opskep met hulle hand. Dié wat soos ‘n hond die water opgelek het, is huis toe gestuur. Die onderskeiding lyk effe lukraak, maar dit kan wees dat dié 300 se paraatheid deurgeskemer het met hulle groter bewussyn van wat om hulle aangaan.

Die verhaal van Gideon word uitvoerig vertel in drie hoofstukke met dié van sy seun Abimelek in ‘n vierde daarby gevoeg. Gideon is die seun van Joas, uit die stam van Manasse, wat Baäl openlik dien met ‘n altaar vir Baäl en ‘n gewyde paal, ‘n Asjera, daarnaas. Afgodsdiens was telkens ‘n achilleshiel wat tot die verval van Israel gelei het.

Geen wonder die Here het die Israeliete as straf oorgegee in die hande van die Midianiete nie, ondersteun deur die Amalekiete. Die Israeliete het immers volhard in hulle afgodediens en gedoen wat verkeerd is in die oë van die Here.

Die impak van hierdie oorheersing – onthou die Midianiete is afstammelinge van Abraham en Ketura, dws hulle verlangse familie! – was omvattend. Die Israeliete – in dié geval veral die hele stam van Manasse wes en oos van die Jordaan – is teruggedryf in die berge waar hulle langs bergstroompies, in grotte en ander ontoeganklike plekke gaan bly het.

Hulle kon nie saai nie, want die opbrengs is deur die Midianiete vernietig. Hulle diere is uitgewis in die veld. Die Midianiete was soos ‘n ontelbare swerm sprinkane wat alles vernietig het in hulle pad. Die Israeliete het armlastig geword en het gekrepeer van die ellende. Hulle geestelike verval het tot ‘n sosiale en ekonomiese verval gely.

Soos ons nou al goed weet, laat dié straf van die Here die Israeliete roep na die ingrype van die Here en reageer Hy op twee maniere. Hy stuur aanvanklik ‘n naamlose profeet om hulle aan die Here se wonders in die verlede te herinner, maar hulle ook helder in te prent dat die benarde situasie waarin hulle hul bevind deur hulle eie afvalligheid te weeg gebring is.

Dan roep die Here ‘n rigter, Gideon, deur Homself as Here te openbaar aan hom. Die Here, Jahwe, verskyn as die Engel van die Here wat gaan sit onder die groot boom in Ofra waar Gideon in die geheim koring gedors het in ‘n versteekte parskuip. ‘n Mens kom met die verloop van die gesprek met Gideon agter dat die Engel van die Here, die Here self verteenwoordig.

Hierdie lied van Debora en Barak is baie besonders. Die meeste geleerdes reken dit dan ook as ‘n gedig wat uit dieselfde tyd kom as wat dit beskryf.

1. Ek stel voor dat jy die gedeelte eers deurlees in The Message om die digterlike ritmes daarvan te waardeer.
2. Daarna kan jy kyk na die enkele opmerkings wat ek by ‘n paar van die verse maak.
3. Heel laaste kan jy dan ‘n paar van die perspektiewe wat ek uit die gedeelte aanstip lees.