Oor ons gedagtes en gevoelens – Jeremia 17:9-10

 

“The human mind is more deceitful than anything else. It is incurably bad. Who can understand it?” I, the Lord, probe into people’s minds. I examine people’s hearts. I deal with each person according to how he has behaved. I give them what they deserve based on what they have done.” (Jer 17:9-10 – NET Bible)

Jeremia maak hier uitsprake oor die menslike kondisie. Hy gebruik die Hebreeuse woord lēḇ (hart) van die mens in sy figuurlike betekenis in vers 9. Daarom word hart daar met “mind” vertaal. ’n Mens kan dit ook vertaal met “character, disposition, inclination, loyalty, concern”.

In die eerste plek, sê Jeremia dus, is ons gedagtes “meer bedrieglik as enigiets anders“, “deceitful” soos dit in Engels weergegee word. Die woord ʿāqōḇ word in die Hebreeus gebruik. Die prentjie wat hierdie woord na vore roep, is dié van ongelyke, stamperige grond wat ‘n mens telkens onkant vang en laat struikel. Jy kan dus nie staatmaak op die integriteit van ander of selfs jou eie gedagtes nie.

In die tweede plek, sê Jeremia, is ons gedagtes “ongeneeslik sleg“, “incurably bad“. Die woord ānǔš word in Hebreeus gebruik. Die prentjie wat die woord oproep, is dat ons gedagtes aan ‘n ernstige ongeneeslike siekte lei, soos dit van Dawid se kind by Batseba gesê word (2 Sam 12:15). Sommige vertaal die woord daarom as “disastrous”! Ons gedagtes is “rampspoedig”!

Daarom, sê Jeremia, kan geen mens ons gedagtes volledig verstaan nie. Dit is bedrieglik en ongeneeslik sleg, rampspoedig.

Die evangelie in die teks is dat God dit kan deurvors en verstaan, sê Jeremia in vers 10. Hy verstaan ook nie net ons gedagtes nie, maar ook ons emosies, dié dinge wat baie keer ons gedagtes bepaal.

Die Hebreeuse woord kilyā (niere) word in vers 10 gebruik vir “hart”. Telkens wanneer kilyā (niere) in kombinasie met lēḇ (hart) gebruik word, dui kilyā op die geheime gevoelens van ’n mens, in onderskeid van lēḇ wat dan op die intellek of gedagtes van die mens dui.

Trouens, God begryp nie net ons gedagtes en gevoelens nie. Hy het die geneesmiddel daarvoor. Die geneesmiddel lê in die vertroue op die fontein van lewende water wat Hy verskaf (vgl vers 13), ’n beeld van die wyse waarop sy Woord ons lewe en gedagtes rig op sy pad. Lees meer by my bydrae: Jeremia 17 – Ek, die Here, deurgrond en toets hart en verstand.

Dit is dus net die mens wat sy vertroue op die Here stel, wat na sy wil vra, en dit gehoorsaam wat die noodwendige gevolge van sulke bedrieglike gedagtes en gevoelens kan ontsnap, soos Psalm 1 dit ook so duidelik stel. Die mens wat sy behae in die wet van die Here vind, dit dag en nag oordink: “sal wees soos ’n boom wat geplant is by waterstrome, wat sy vrugte gee op sy tyd en waarvan die blare nie verwelk nie; en alles wat hy doen, voer hy voorspoedig uit.” (Ps 1:3)

In die NT hak Paulus hierby aan in Romeine 12:1-2 en sê dat ons in die eerste plek ons liggame as ‘n lewende, heilige en aan God welgevallige offer moet gee. Dit is die wesenlike plek waar ons godsdiens begin. In die tweede plek moet ons ons denke laat vernuwe deur dit in gelid te bring met God se gedagtes waarin sy Woord ’n sentrale rol speel. Lees meer by my bydrae: Romeine 12 – Ons het ’n paar kopskuiwe nodig.