Die gedeelte is vir my soos ’n skop in die maag.  Dit ontbloot aan die een kant die eiegeregtigheid van Jerobeam wat nie net self offers bring op die altaar wat hy opgerig het nie, maar ook die godsdienskalender verander en enigeen aanstel wat priesters wou word.  Dit is so tragies dat iemand wat gekies word om dinge reg te stel, die reg in eie hande begin neem en so ontrou raak aan die roeping wat aan hom gegee is.

Wat egter vir my nog erger is, aan die ander kant, is die man van God wat ’n groot risiko neem om met groot oortuiging, op bevel van die Here (6 keer word dit genoem: verse 1,2,5,9,15) uit Juda teen Jerobeam in Bel-El te kom getuig, wonderwerke in die proses aankondig, vir Jerobeam bid om genade, en dan val vir die misleiding van die óú profeet en die Here se bevel verontagsaam.

Die Here soek gehoorsaamheid bo alles, maak nie saak watter struikelblokke daar in jou pad gerol word nie, selfs nie eers as die struikelblok in die vorm van ’n óú profeet kom, wat aanspraak maak op ’n engelboodskap nie.  Let ook op hoe dit klein persoonlike goed is, om te eet en te drink, waaraan die man van God se gehoorsaamheid getoets word.

Interessant dat die man van God die altaar aanspreek, en dat dit juis die altaar is wat uitmekaar geruk word dat die as op die grond val.  Dié as van die offers het daarmee natuurlik onrein geword (Lev 6:11) waarmee God duidelik sê, die offers is nie vir Hom aanvaarbaar nie.

Sy profesie dat die latere koning Josia in Bet-El “operasie skoonmaak” hier sou uitvoer en mensbene op die altaar sou verbrand, het ’n paar eeue later waar geword (2 Kon. 23:15–18).

’n Mens sou vandag dink dat Jerobeam se versoek dat die man van God bid tot SY God, nes Saul ’n paar geslagte gelede (1 Sam 15:15, 21) getuig van ’n afstand tussen hom en God.  Dit was egter net ’n manier van praat, soos ons bv. by Jakob (Gen 27:20) en Moses ook kry (Deut 11:1).

Ons moet ook raaksien dat die groot verskil tussen iemand soos Jerobeam en bv. Dawid, ’n man na God se hart nie lê in die feit dat die een meer sonde as die ander gedoen het nie.  Die verskil lê in wat hulle doen as hulle besef hulle het iets verkeerds gedoen.  Elke keer wat Dawid aangespreek is oor sy verkeerde dade, het hy die Here opgesoek en sake in die reine probeer bring.  Jerobeam kry dit nie oor sy hart nie.

Die toets waarvoor die óú profeet die man van God stel, is natuurlik nie net gemik op die gehoorsaamheid van die man van God nie.  Dit bevestig ook die geloofwaardigheid van die boodskap van God, deurdat die Here optree toe hy nie end-uit gehoorsaam is nie.  Daarom kan die óú profeet verklaar dat die woord van die man van God sal uitkom, al het hy in die proses gesneuwel.

Die leeu tree ietwat vreemd op deur nie aan die liggaam van die man van God te eet nie, of die donkie en ander omstanders aan te val nie.  Die skrywer beklemtoon daarmee God se ingrype in die situasie.

Die lot van die man van God was natuurlik ook ’n verdere waarskuwing aan Jerobeam en sy volk dat die Here van hulle gehoorsaamheid verlang, anders sou die lot van die man van God ook vir hulle tref.

’n Mens wonder waarom Jerobeam nie die lig sien nie.  Eers was daar die duidelike boodskap aan hom in die vorm van die man van God se profesie en wonderwerke in die vorige hoofstuk.  God keur sy afgodediens en eiegeregtigheid nie goed nie.

Nou raak sy seun Abia (die Here is my vader) siek en die blinde Agija sien deur die vermomming van Jerobeam se vrou en voorspel dat die kind sal doodgaan, ironies genoeg die enigste manlike nasaat van Jerobeam in wie God iets goeds gevind het, hoewel hy steeds doodgaan as ’n teken vir Jerobeam.  Maar steeds verander Jerobeam nie.

Die arrogante Rehabeam in Juda loop eintlik dieselfde pad, tart die Here uit met die hoogtes, klippilare en gewyde pale, en selfs manlike tempelprostitute, soveel so dat die Here Egipte gebruik om hulle te straf.  Sisak se veldtog in 927 vC word op ’n muur in die Amontempel in Karnak Egipte uitgebeeld.

Interessant genoeg stroop die Egiptiese leërs net die skatte in die tempel en die paleis, sonder om die stad te vernietig of mense weg te voer in ballingskap.

2 Kronieke 12:1-11 gee die verklaring daarvoor – nadat Rehabeam gewaarsku is oor die inval, het hy en sy leiers hulle verootmoedig voor die Here: “Die Here doen reg” (!) waarop die Here besluit het om hulle nie uit te roei nie.

Dié gebeure gee dus ’n perspektief op God se oordeel wat baie hoopvol is.  Hy is ernstig oor gehoorsaamheid,  maar Hy is nie onverbiddelik nie.  Sy hart versag wanneer daar erkenning en berou is.

Omri se koningskap is die begin van ’n dinastie of koningshuis, deurdat sy seun Agab hom opvolg as koning van Israel.  Uit ’n politieke hoek was hy ’n gerekende koning, wat ook in buite-Bybelse bronne vermeld word.  Hy het dit reggekry om binne 12 jaar die 10-stammeryk te verenig en ’n pragtige hoofstad vir hulle te vestig in Samaria, een van die weinige stede wat van nuuts af deur Israel gebou is.  Die Assiriërs verwys bv. ’n 150 jaar na sy dood nog na Israel as die “land van Omri” en hy word op ’n Moabitiese stele (steen met inskripsies) vermeld.

Maar hy loop geestelik dieselfde pad as Jerobeam en die vorige konings van die Noordryk wat die Here met hulle afgodsbeelde uittart.  Daarom staan die Konings skrywers baie min spasie aan hom af.

Hy word opgevolg deur sy seun Agab wat nie net so afvallig is soos sy voorgangers nie, maar nog verder gaan en Israel intensief aan die Baälgodsdiens blootstel, veral nadat hy met Isebel, die dogter van Etbaäl van Sidon trou.  Dit wil selfs voorkom asof hy vir Giël van Bet-El aanmoedig om teen die wil van die Here Jerigo te herbou (Jos 6:26) met tragiese gevolge vir Giël se kinders.

Dit bring die groot profeet Elia op die toneel wat die Here se toornigheid oor Israel se afgodsdiens in geen onsekere taal verkondig.  Daar is min oor Elia bekend.  Dit is asof hy net skielik uit die niet uit verskyn.  Geen wonder dat daar Joodse tradisies was wat hom as ’n engel uit die hemel beskrywe.  Dit lyk selfs asof Jakobus dié tradisie probeer bestry as hy in 5:17 sê dat Elia ’n mens nes ons was!

Soos die eerste vers van hoofstuk 17 vertaal is, lyk dit asof hy ’n nederige afkoms het, ’n Tisbitiese bywoner (vreemdeling of setlaar) uit Gilead, wes van die Jordaan, ’n vertaling wat al meer verkies word deur geleerdes.  Die frase kan egter ook vertaal word as: “Elia, ’n Tisbiet uit Tisbe uit Gilead”.

Maar in sy naam al sit die boodskap wat hy aan Agab en die volk bring. Elia beteken “Jahwe is God”.

Elia was sterk teen enige vorm van sinkretisme gekant was. Die sinkretisme was natuurlik van altyd af ’n versoeking vir die volk, reeds in die woestyn (goue kalwers), maar het deur die optrede van Omri en Agab tot ’n wesenlike gevaar ontwikkel dat hulle die ware Jahwe aanbidding heeltemal sou versaak. Op die platteland het mense Jahwe nog steeds aanbid, maar in die koningshuis en die stadsomgewing is Baäl aanbid.

Elia konfronteer daarom vir Agab met die vraag oor wie nou eintlik die God van Israel is. Hy stel hom voor ’n ondubbelsinnige keuse, Jahwe of Baäl.  Die eerste teken aan Agab dat Jahwe God is, is die droogte wat op bevel van die Here oor die land kom.  Die tweede teken is die vuur uit die hemel wat die offer op die berg Karmel verteer.  Die derde teken is die reën wat na die gebed van Elia die droogte breek.  Daarmee wys die Here onomwonde dat Hy God is, en nie Baäl nie.

Die res van die verhaal kleur vir ons Elia se lewe in as ’n man van God wat veral ’n kragtige gebedsbediening het, en vir wie die Here nie net gebruik nie, maar vir wie Hy ook sorg.  Let op dat elke wonder van die Here ’n sinvolle rol speel in sy bediening.

1. Die eerste is die droogte wat Elia aankondig, as teken aan Agab en die volk.
2. Die tweede is by die Kritspruit waar die kraaie vir hom brood en vleis bring, as teken dat die Here sorg.
3. Die derde is die meel in die kruik en die olie in die kan wat nie opraak nie, weereens as teken dat die Here sorg, net dié keer ook vir die heidense vrou in Sarfat.
4. Die vierde is die seuntjie wat uit die dood teruggebid word, weereens as teken aan haar.
5. Die vyfde is die vuur uit die hemel wat die offer verbrand, as teken aan die hele volk dat Jahwe God is en nie Baäl nie.
6. Die sesde is die reëns wat as antwoord op sy gebed kom, as teken aan Agab en die volk.
7. Die sewende is die feit dat hy voor die wa van Agab uit kon hardloop deur die mag van die Here, as teken aan Agab.

Dit tref my hoe ’n belangrike rol gebed in sy lewe speel en dat gebed ook meesal die wonders voorafgaan.  Dit is in gebed dat die teenwoordigheid van God ons en ander se lewens verander.

“Die gebed van ’n gelowige het ’n kragtige uitwerking.” (Jak 5:16)

Let ook op die klein verhaaltjie van Obadja (nie dieselfde persoon as die profeet van die 6de eeu nie) wat op sy stil en pligsgetroue manier ’n 100 profete weggesteek het wat aan die Here getrou wou bly.  Elia mis egter dié feit as hy in hoofstuk 19 kla dat hy al een is wat oorgebly het wat die Here bly dien.