Fahrenheit 451 – Ray Bradbury – 1953

Vandag ‘n boodskap uit ‘n “ander hoek.”

‘n Boek wat my baie getref het met sy boodskap is die boek van Ray Bradbury uit 1953: Fahrenheit 451. Ek plaas die storielyn hier met ‘n ontleding daarna as aanmoediging om nie die Boek van die boeke, die Bybel, te verwaarloos nie. Die boodskap van die Bybel is letterlik die woorde waardeur die nasies genees word (Openbaring 22:1-2)

Storielyn

Dit is êrens in die 21ste eeu. Guy Montag is ‘n brandweerman wat boeke in ‘n futuristiese Amerikaanse stad verbrand. In Montag se wêreld begin brandweermanne eerder vure as om dit te blus. Die mense in hierdie samelewing lees nie boeke, geniet die natuur, spandeer tyd alleen, dink onafhanklik, of voer sinvolle gesprekke nie. In plaas daarvan ry hulle doodsveragtend vinnig met hulle “beetles” (motors), kyk buitensporige hoeveelhede televisie op muurgrootte toestelle – die doelwit is om TV op al vier mure te hê – en luister na die radio op “Seashell Radio”-stelle wat aan hul ore geheg is.

Montag ontmoet ‘n saggeaarde sewentienjarige meisie genaamd Clarisse McClellan, wat sy oë oopmaak vir die leegheid van sy lewe met haar onskuldige maar indringende vrae en haar ongewone liefde vir mense en die natuur. Gedurende die volgende paar dae beleef Montag ‘n reeks ontstellende gebeure. Eers probeer sy vrou, Mildred, selfmoord pleeg deur ‘n bottel slaappille te sluk. Dan, wanneer hy reageer op ‘n (brand)alarm dat ‘n ou vrou ‘n voorraad versteekte boeke het, skok die vrou hom deur te kies om saam met haar boeke lewendig verbrand te word. ‘n Paar dae later hoor hy verder dat Clarisse deur ‘n motor doodgery is. Die effek daarvan gooi sy lewe heeltemal omver.

Montag neem ‘n dag siekverlof om te begin soek na ‘n oplossing vir sy onsteltenis in ‘n stapel boeke wat hy in die geheim uit sy eie vure gesteel het en in ‘n lugversorgingsopening in sy huis weggesteek het. Wanneer Montag egter nie by die werk opdaag nie, maak sy brandweerhoof, Beatty, ‘n draai by sy huis. Beatty weet wat gebeur het, maar kies om dit net indirek aan te spreek deur te verduidelik dat dit normaal is dat ‘n brandweerman deur ‘n fase gaan om te wonder wat boeke bied, en hy verduidelik hoekom boeke in die eerste plek verbied is.

Volgens Beatty het spesiale-belangegroepe en ander “minderhede” in die verlede beswaar gemaak teen die inhoud van boeke wat hulle aanstoot gee. Kort voor lank het boeke almal dieselfde begin lyk, aangesien skrywers probeer het om niemand aanstoot te gee. Dit was egter nie genoeg nie, en die samelewing as geheel het besluit om bloot boeke te verbrand eerder as om botsende menings toe te laat.

Beatty fokus dan op wat hulle normaalweg doen wanneer ‘n brandweerman deur só ‘n fase van belangstelling in boeke gaan. Hulle gee hulle vier-en-twintig uur of so om te kyk of boeke iets wat die moeite werd is bevat, en gee hulle kans om dit dan vir verbranding in te gee. Toe hy weg is, werp Montag hom ‘n lang en amper waansinnige nag van lees.

Oorweldig deur die taak om te lees, kyk Montag na sy vrou vir hulp en ondersteuning, maar sy verkies televisie bo haar man se geselskap en kan nie verstaan ​​hoekom hy die verskriklike risiko sou wou waag om boeke te lees nie. Hy onthou skielik dat hy eenkeer ‘n afgetrede Engelse professor met die naam Faber in ‘n park ontmoet het, en hy besluit dat hierdie man hom dalk kan help om te verstaan ​​wat hy lees.

Hy gaan besoek vir Faber, wat hom vertel – met verwysing na die Bybel wat hy daar aanbring – dat die waarde van boeke lê in 1) die gedetailleerde en kwaliteit lewensbewustheid wat dit bevat. Dit gee tekstuur aan die lewe. Faber sê dat Montag nie net die inhoud van sulke boeke nodig het nie, maar ook 2) die tyd om dit te lees en te verteer, en dan 3) die vryheid om op die idees daarin te reageer en daaruit te begin leef.

Faber stem in om Montag met sy leeswerk te help, en hulle beraam ‘n riskante skema om die status quo omver te probeer werp. Faber sal ‘n drukker kontak en boeke begin reproduseer, en Montag sal boeke in die huise van brandweermanne plant om die beroep te diskrediteer en die masjinerie van sensuur te vernietig. Faber gee vir hom ’n tweerigtingradio-oorstuk (die “green bullet”) sodat hy kan hoor wat Montag hoor en in die geheim met hom kan praat en help op sy missie.

Montag gaan huis toe, en kort voor lank kom twee van sy vrou se vriende aan om televisie te kyk. Die vroue bespreek hul gesinne en die dreigende oorlog. Hulle oppervlakkigheid maak hom egter kwaad, en hy lees terstond ‘n deel van “Dover Beach” deur Matthew Arnold aan hulle voor. Dit is uit die onderafdeling “Sea of Faith” in die gedig wat gaan oor die verlange na die verlies aan geloof in die wêreld:

The Sea of Faith
Was once, too, at the full, and round earth’s shore
Lay like the folds of a bright girdle furled.
But now I only hear
Its melancholy, long, withdrawing roar,
Retreating, to the breath
Of the night-wind, down the vast edges drear
And naked shingles of the world.

Ah, love, let us be true
To one another! for the world, which seems
To lie before us like a land of dreams,
So various, so beautiful, so new,
Hath really neither joy, nor love, nor light,
Nor certitude, nor peace, nor help for pain;
And we are here as on a darkling plain
Swept with confused alarms of struggle and flight,
Where ignorant armies clash by night.

Faber gons in sy oor met die “green bullet” dat hy stil moet bly, en Mildred probeer vir die vroue verduidelik dat sy voorlesinga ‘n standaard manier is vir brandweermanne om die nutteloosheid van letterkunde te demonstreer. Die vroue is egter uiters ontsteld oor die gedig en laat ‘n klag teen Montag indien.

Montag gaan na die brandweerstasie en gee net een van sy boeke aan Beatty af. Beatty peper Montag in sy gesprek met teenstrydige aanhalings uit ‘n aantal bekende boeke. Beatty gebruik hierdie teenstrydighede om te wys dat literatuur morbied en gevaarlik kompleks is, en dat dit verbranding verdien. Skielik klink die (brand)alarm egter, en hulle jaag weg om die probleem te hanteer, net om agter te kom dat dit by Montag se eie huis is. En dat Beatty die hele tyd daarvan bewus was. Mildred kom uit die huis en klim in ‘n taxi met haar tas, en Montag besef dat sy eie vrou hom verraai het.

Beatty dwing Montag om self die huis met die boeke te verbrand. Wanneer hy klaar is daarmee, neem Beatty hom in hegtenis. Beatty beledig egter deurtentyd vir Montag, waarop Montag die vlamwerper op Beatty draai en hom tot as verbrand. Montag slaan die ander brandweermanne bewusteloos en vlug weg. Die Mechanical Hound, ‘n monsteragtige masjien wat Beatty ingestel het om Montag aan te val, slaan toe en kry dit egter net reg om Montag se een been te verlam met ‘n inspuiting. Montag kry dit reg om die masjien met sy vlamwerper te vernietig en strompel voort totdat sy been weer ​​reg is. Hy kry dit gelukkig reg om te ontsnap selfs met ‘n paar boeke wat in sy agterplaas weggesteek was.

Montag gaan direk daarvandaan na Faber se huis, waar hy verneem dat ‘n nuwe Hound op sy (reuk)spoor geplaas is, saam met verskeie helikopters en ‘n televisiespan. Faber vertel vir Montag dat hy na St. Louis vertrek om ‘n afgetrede drukker te kry wat hulle dalk kan help. Montag neem dan van Faber se ou klere en vlug tot by die rivier. Die hele stad word ingetrek om die jaagtog op TV dop te hou, maar Montag slaag daarin om met die rivier af te ontsnap. Hy dryf stroomaf en volg uiteindelik ‘n stel verlate spoorlyne totdat hy ‘n groep afvallige intellektuele (“Boekmense”) kry, gelei deur ‘n man genaamd Granger, wat hom verwelkom.

Die “Boekmense” is deel van ‘n landwye netwerk van boekliefhebbers – duisende mense wat buite die normale samelewing leef – wat talle groot werke van letterkunde en filosofie gememoriseer het. Hulle is, soos hulle sê: “bums on the outside, libraries inside.” Soos iemand anders liggies oor hulle spot: “Don’t judge a book by its cover.”

Hierdie “Boekmense” hoop dat hulle dalk vir die mensdom van hulp kan wees met hulle kennis in die nasleep van die oorlog wat pas verklaar is. Montag het teen daardie tyd al dele van Prediker en Openbaring gememoriseer wat dan ook sy bydrae sal wees vir die toekoms.

Vyandige vegvliegtuie verskyn in die lug en vernietig die stad heeltemal. Montag en sy nuwe vriende gaan terug om na oorlewendes te soek en die beskawing met hulle kennis te herbou.

Die woorde van Openbaring 22:1-2 begin aan die einde van die boek in Montag roer: “And on either side of the river was there a tree of life, which bare twelve manner of fruits, and yielded her fruit every month; and the leaves of the tree were for the healing of the nations.” Dit is dan ook die woorde waarmee hy die ander moed gee.

Ontleding

Fahrenheit 451 – die temperatuur waarteen die papier van boeke aan die brand slaan – vertel die verhaal van Guy Montag en sy transformasie van ‘n boekbrandende brandweerman tot ‘n boeklesende rebel. Dit is ‘n boek wat ons waarsku om wat ons het te waardeer, anders kan ons dit baie maklik verloor. Veral die Boek van die boeke.

Montag leef in ‘n onderdrukkende samelewing wat poog om alle bronne van kompleksiteit, teenstrydigheid en verwarring uit te skakel om ongekompliseerde geluk vir al sy burgers te verseker. Eers is alle aanstoot uit die boeke gehaal, totdat besef is dit is makliker om net geen boeke te hê nie. Soos Montag se hoof Beatty sê: “We must all be alike. Not everyone born free and equal, as the Constitution says, but everyone ‘made’ equal. Each man the image of every other; then all are happy… So! A book is a loaded gun in the house next door. Burn it. Take the shot from the weapon… We can’t have our minorities upset and stirred.” Daarom word alle boeke voor die voet verbrand.

Soos Montag in die loop van die roman agterkom, is sy medeburgers nie soseer gelukkig nie as geestelik leeg. Mense in hierdie gestroopte wêreld word voortdurend gebombardeer met advertensies en vlak vermaak, wat hulle geen ruimte laat om vir hulself te dink of hul eie emosies te begryp nie. Die resultaat is ‘n samelewing wat toenemend selfsugtig, plesiersoekend, en leeg word.

Montag word bewus van die probleme van sy samelewing deur die jong sewentienjarige vrysinnige Clarisse McClellan. Sy vra hom of daar nie ‘n tyd was wat brandweermanne vure geblus het eerder as om dit te begin nie, Sy vra hom ook of hy enigsins die boeke lees wat hy verbrand. Eers verwar sy hom daarmee – hoekom sou ‘n mens só iets dom wou doen – maar haar vrae bly Montag bly, veral haar laaste vraag aan hom: “Is jy gelukkig?” By die huis aangekom, is sy eerste reaksie ontkenning: “Natuurlik is ek gelukkig. Waarom dink sy ek is nie?” Tog dring die besef algaande by hom deur dat hy inderdaad nie regtig gelukkig is nie. Hy het sy geluk soos ‘n masker gedra en die meisie het die masker afgeruk en daar was geen manier om dit weer terug te plaas nie.

Die tydsberekening van hierdie erkenning het groot betekenis in die roman, aangesien dit plaasvind net voordat Montag sy vrou, Mildred, bewusteloos in die bed ontdek nadat sy ‘n oordosis slaappille gedrink het. Wanneer die medici opdaag om Mildred se maag leeg te pomp en haar ‘n noodbloedoortapping te gee, lig hulle Montag terloops in dat hierdie soort gebeurtenis heeltyd gebeur. Dit dui daarop dat die lewe sinloos geraak het en dat verdowing en selfs die dood verkieslik is bo die oppervlakkigheid van die lewe.

Sy eie ongelukkigheid en sy vrou se oppervlakkigheid laat Montag besef dat iets groots fout is met die status quo van hulle samelewing. Sy transformasie na ‘n herwaardering van die inhoud van boeke begin net daarna toe hy sien hoe ‘n ou vrou eerder haarself lewendig laat verbrand as om haar boeke prys te gee.

Die boek wat Montag steel uit haar huis om te begin lees, is toevallig die Bybel. Op pad met die trein na die Engelse professor Faber begin hy so vinnig hy kan daarin lees in die hoop dat van die gedagtes daarin sal vassteek in sy geheue en nie net soos sand deur ‘n sif sal verdwyn nie. ‘n Mens kom agter dat hy in die Bergrede lees met frases soos “Let op die lelies van die velde…” Die oop Bybel in sy hand ontstel die mense op die trein, maar hy kom weg sonder dat iets gebeur.

Faber is baie geïnteresseerd in die Bybel en hoewel hy nie godsdienstig is nie, mymer hy oor wat die samelewing met Christus gedoen het: “Christ is one of the ‘family’ now. I often wonder if God recognizes His own son the way we’ve dressed him up, or is it dressed him down? He’s a regular peppermint stick now, al sugar-crystal and saccharine when he isn’t making veiled references to certain commercial products that every worshipper ‘absolutely’ needs.”

Montag laat die Bybel by Farber en dié begin vir Montag uit die Bybel lees deur die “green bullet” – ‘n voorloper van selfone – in sy oor. Onder andere die boek van Job. Hy begin ook ander boeke lees, onder andere ‘n deel van “Dover Beach” deur Matthew Arnold, die onderafdeling “Sea of Faith”, wat gaan oor die verlange na geloof in die wêreld: “The Sea of Faith | Was once, too, at the full, and round earth’s shore | Lay like the folds of a bright girdle furled. | But now I only hear | Its melancholy, long, withdrawing roar, | Retreating, to the breath | Of the night-wind, down the vast edges drear | And naked shingles of the world.” Die gedig sluit af met die tragedie daarvan dat al wat oorbly is die: “confused alarms of struggle and flight, | Where ignorant armies clash by night.”

Dit is hierdie gedig wat Montag uiteindelik in die moeilikheid bring, want hy lees dit vir sy vrou Mildred en haar twee vriendinne voor wat hom by die brandweer aankla sonder dat hy daarvan bewus is. In die oploop tot die verbranding van sy eie huis gee Beatty vir Montag ‘n lesing oor boeke waarin hy kwistig aanhaal uit verskillende skrywers om te wys hoe sulke kennis eintlik nutteloos is: “The folly of mistaking a metaphor for proof… is inborn in us.” Dit verraai ‘n uitgebreide kennis wat Beatty van boeke het, maar hy gebruik dit nie om sin van die lewe te maak nie, maar juis om enige waarde daarvan te ondergrawe. Beatty haal selfs die versoeking van Jesus in die Bybel aan wat sy aanpak verraai: “The Devil can cite Scripture for his purpose.”

Beatty laat Montag sy eie huis verbrand wat eintlik hom verlos van sy leë bestaan. Hy vlug vir sy lewe en vind verder hulp by Faber wat hom van sy klere leen om van die agtervolgers te ontsnap. Faber verlaat self die stad wat die hoop laat by ‘n mens dat hy ook die uiteindelike verwoesting van die stad ontglip het. In sy laaste woorde aan Montag wonder ‘n mens of daar nie ook by Faber ‘n transformasie na ‘n meer aktiewe verset teen die goddeloosheid van hulle samelewing gekom het nie toe hy sê: “Thanks and God bless you.”

Teen die einde van die roman is Montag se transformasie voltooi. Alhoewel hy nog nie die inhoud van sy boeke alles verstaan nie, was die blootstelling genoeg om hom in staat te stel om die waardes van sy samelewing te verwerp en die moontlikheid van ‘n nuwe een te omhels. Waar die vorige samelewing in duie gestort het as gevolg van sy weerstand teen die inhoud van boeke, dien juis boeke as die grondslag van die nuwe samelewing wat hy help bou.

Die woorde van Openbaring 22:1-2 begin aan die einde van die boek in Montag roer: “And on either side of the river was there a tree of life, which bare twelve manner of fruits, and yielded her fruit every month; and the leaves of the tree were for the healing of the nations.” Dit is dan ook die woorde waarmee hy die ander moed gee.

Dit is ook die woorde wat jou moet inspireer om te volhard om die woorde van ons Boek, die Bybel, met ander te deel.