Let op dat hierdie oorwinning die werk van die Gees van begin tot einde is.  Dit is die Gees wat kragtig in Saul begin werk en hy gee aan God die eer vir die oorwinning:

Vandag het die Here uitkoms gegee.

Dit is eintlik so logies, maar ons vergeet dit so maklik.

Saul tree hier ook SAAM met Samuel op.  Hy kom van agter die osse af, waaruit ‘n mens aflei dat koningskap nog nie na sy kop toe gegaan het nie.  Hy gebruik ook die osse om ‘n helder boodskap aan die hele Israel en Juda te stuur, wat die twee dele van die volk agter hom verenig.

Ek hou van die dubbelsinnigheid van die boodskap van Jabes aan Nagas die Ammoniet (afstammelinge van Lot se bloedskande met sy jongste dogter – Gen 19) – dit klink wanhopig, maar is eintlik strategies belangrik.  Dit laat hulle houtgerus vir Saul om hulle voor dagbreek te betrek.

Die uiteinde van die geveg is nie net die afweer van die gevaar nie, maar ook die bevestiging van Saul se koningskap in Gilgal.

Let ook op die grootmoedigheid van Saul waarmee hy sy teenstanders hanteer … maar Gilgal sou ook die plek wees van sy eerste ongehoorsaamheid, net ‘n jaar of twee later.

Samuel se seuns het eintlik net so droog gemaak soos Eli s’n.  Die verskil was dat Samuel steeds leierskap aan die dag gelê het, en Eli nie.  Ironies egter dat sterk profetiese leierskap nie die volk tevrede stel nie en dat hulle kies vir ‘n oorerflike koningskap sisteem ten spyte van die gebreke van Eli en Samuel se kinders.

Samuel se integriteit staan egter soos ‘n paal bo water uit.  Let ook op hoe hy aan die Here deurgaans die eer gee: “Die Here deur wie Moses en Aäron gemaak is wat hulle was.”  En hy onderrig die volk dat selfs in ‘n monargie moet volk en koning na die Here se stem luister en aan Hom gehoorsaam wees. Dit is die essensie van die geestelike lewe.

Soos ‘n Elia later, vra Samuel dat die Here donderslae en reën gee, wat ontsag by die volk vir die Here ontlok.  Let ook op hoe Samuel hulle onderrig dat die afgode niks is nie, soos alreeds met die storie van die ark en Dagon bewys is.  Hulle hoef op geen manier gevrees te word nie.

Saul se koningskap wankel al te gou.  Dit is tragies dat hy al die potensiaal gehad het, en die Here sy koningskap vir altyd wou bevestig, maar dat hy nie die riglyne vir aanbidding en gemeenskap met God nakom nie, en so uit God se guns val.

Nog erger, anders as ‘n Dawid, toe dié aangespreek is, keer hy nie terug na die Here in berou nie, maar tel doodgewoon die manskappe by hom, en sit die oorlog voort.  Dit kom neer op ‘n minagting van God en sy woord.

As Samuel dan vir Saul sê, dat die Here besluit het om ‘n ander koning te kies, spel hy dit uit dat dit “‘n man na God se hart” sal wees.  En hiermee word alreeds in prinsiepe die groot verskil tussen Saul en Dawid aangevoer, die een wat God hierna gaan soek het.  Die verskil tussen Saul en Dawid is ‘n hart wat kan reageer op wat God sê en doen.  Dawid oortree eintlik meer eksplisiet die Tien Gebooie – moord en egbreuk – as Saul, en het net so baie huismoles as Eli en Samuel, maar keer telkens in berou na die Here toe, as dié hom aanspreek daaroor.  Dit is steeds wat God in my en sy kinders soek.

Jonatan tree hier na vore as ‘n dapper vegter wat in voeling is met wat die Here wil.  Hoe pragtig sê Jonatan nie:

“Hy kan red, deur baie of deur min.”

Let op hoe die oorwinning kom deur sowel Jonatan se heldedade en die Here wat paniek en verwarring saai onder die vyand.  Selfs Hebreërs wat eintlik aan die Filistyne se kant was, kom oor na Israel toe!

Saul darenteen kan selfs met die ark by hom nie in kontak met God kom nie: “Maar God het hom nie toe geantwoord nie.”  Sy opdrag aan die manskappe om nie te eet voor die aand nie, illustreer sy dwaasheid deurdat dit die oorwinning beperk én sy seun se lewe bedreig (onthou Jefta en sy dogter!).

Die manskappe keer dat Saul vir Jonatan kwaad aandoen, interessant genoeg deur Jonatan se heldedaad aan God se hulp te verbind.

Saul se verhaal is, soos Eli s’n, ‘n verhaal van verspilde kanse.  Hier gee die Here deur Samuel vir Saul ‘n manier om reg te maak wat hy tevore verbrou het, en hy verkwis die geleentheid, deur Agag se lewe te spaar en van die beste buit te neem.

“Ek is bedroef daaroor dat Ek vir Saul koning gemaak het, want Hy het van My af weggedraai en nie my opdragte uitgevoer nie.”

Dit roer my dat Samuel die hele nag deur die Here smeek om uitkoms, want hy was lief vir Saul en die volk, en sou tot die einde van sy lewe daaroor treur.  Maar dit verontrus my dat Saul kan dink hy hét gedoen wat die Here gevra het, maar net nie raaksien dat halwe gehoorsaamheid uiteindelik geen gehoorsaamheid is nie:

“om te luister is beter as die vet van ramme.”

Saul is ook meer bekommerd oor wat sy manskappe sou sê, as wat God deur Samuel sê, en daarom sy poging om Samuel saam te neem na die manskappe toe, sodat hy nie voor hulle verneder word nie.  Let op hoe hy begin praat van die Here as Samuel se God.  Daarby is die langtermyn gevolge van hierdie ongehoorsaamheid verrykend: Agag se nageslag vind ons weer in die boek Ester, waar Hamman, ‘n Agagiet, Israel probeer uitwis!